Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2018 / Cilt: 13 - Sayı: 24

VAN GÖLÜ HAVZASINDA ARAP HÂKİMİYETİ

THE DOMINATION OF THE ARAB IN VAN LAKE BASIN

Sayfa
229–249
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Söz konusu şehirlerdeki Arap hâkimiyeti onuncu asırda Hamdânîler, on birinci asırda da Bizans ve Selçuklu gibi güçlerin müdahalesi ile son bulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Van Gölü havzası ve çevresinde bulunan Malazgirt, Ahlat, Erciş, Adilcevaz, Bargiri, Erzen ve Amik gibi şehir ve kasabalarda Arapların hâkimiyetinin 638 yılından sonra yapılan fetih hareketleri ile başladığı kabul edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ganm komutasındaki Müslüman fatihlerin 19 (638-639) ve 20 (639-640) yıllarında el-Cezîre ve İrmîniyye’ye doğru başlattıkları fetih hareketleri ile Van Gölü havzasına ayak bastıkları anlaşılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Söz konusu şehirlerdeki Arap hâkimiyeti onuncu asırda Hamdânîler, on birinci asırda da Bizans ve Selçuklu gibi güçlerin müdahalesi ile son bulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Van Gölü havzası ve çevresinde bulunan Malazgirt, Ahlat, Erciş, Adilcevaz, Bargiri, Erzen ve Amik gibi şehir ve kasabalarda Arapların hâkimiyetinin 638 yılından sonra yapılan fetih hareketleri ile başladığı kabul edilmektedir. Iyâd b. Ganm komutasındaki Müslüman fatihlerin 19 (638-639) ve 20 (639-640) yıllarında el-Cezîre ve İrmîniyye’ye doğru başlattıkları fetih hareketleri ile Van Gölü havzasına ayak bastıkları anlaşılmaktadır. Habîb b. Mesleme ve daha sonra ele geçirilen yerlerin muhafazası ve idaresi için tayin edilen komutan ve valiler ile birlikte Müslümanların İrmîniyye ve Van Gölü havzasındaki hâkimiyeti pekişmiştir. Van Gölü havzası Emevî ve Abbâsî idaresinde Benî Şeybân ve Benî Süleym gibi Kuzeyli Arapların (Kaysîler) göçüne sahne olmuştur. Söz konusu göçler Van Gölü havzası ve çevresinin idaresinde söz hakkı elde eden güçleri de belirlemiştir. Bundan dolayı Emevî ve Abbâsî yönetimleri boyunca Van Gölü havzasında Kuzeyli Arapların etkileri artmış ve dokuzuncu asırda Abbâsîlerin güçlerini kaybetmeye başlamalarıyla Malazgirt, Ahlat, Erciş, Erzen, Muradiye gibi şehirlerde bağımsız yerel emîrlikler ortaya çıkmıştır. Van Gölü havzasının siyasî yapısında önemli bir faktör olarak ortaya çıkan Arapların bu şehirlerdeki varlığı aralıklarla devam etmiştir. Bu durum bölgenin demografik ve siyasi yapısını da Arapların lehine değiştirmiştir. Söz konusu şehirlerdeki Arap hâkimiyeti onuncu asırda Hamdânîler, on birinci asırda da Bizans ve Selçuklu gibi güçlerin müdahalesi ile son bulmuştur.

Abstract

It is acknowledged that the domination of Arabs in cities and towns such as Manazkert, Khilat, Ardjish, Arcke, Berkri, Arzn, and Amwik in the Van Lake basin and surrounding areas began with the conquest movements made after 638. The conquest movements initiated in the date of 19 (638-639) and 20 (639-640) with Muslim conquerors under the command of Iyad b. Ghanm, towards al-Djazira and Armenia, so they have set foot in the Van Lake basin. The dominance of the Muslims in Armenia and Van Lake basin was reinforced with Habib b. Maslama and later commanders and governors appointed for maintaining and administration of the seized places. The Van Lake basin became the emigration area of the Northern Arabs (Kaysites) such as Banu Shayban and Banu Sulaym in the administration of the Umayyad and Abbasid. The migration also identified forces that have the right for the management of the Van Lake basin and its surroundings. Therefore, the effects of the northern Arabs increased in the Lake Van basin during the Umayyad and Abbasid administrations. When the Abbasid began to lose their power in the tenth centuries, some independent local emirates emerged in cities including Manazkert, Khilat, Ardjish, Erzen and Berkri. The presence of Arabs in these cities, which emerged as an important factor in the political structure of the Van Lake basin, continued at intervals. This situation changed the demographic and political structure of the region in favor of the Arabs. Arab domination in these cities ended in the tenth century with the intervention of Hamdanids and Byzantine and Seljuk forces in the eleventh century.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TOKUŞ, Ö. (2018). VAN GÖLÜ HAVZASINDA ARAP HÂKİMİYETİ. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 13 - Sayı: 24, 229–249. https://ajindex.com/articles/84819

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Abû’l-Farac, (1987), Abû’l-Farac Tarihi, I, Süyanice’den İngilizceye çev. Ernest A. Wallis Budge, Türkçe çev. Ömer Rıza Doğrul, Ankara. Abu’l-Farac, (1992), Tarihu Muhtasariddüvel, thk. Anton Salhani Elisu’i, Beyrut. Andreasyan, H. D., (1966), “Aktamar Kilisesi”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, c. XVI, Sayı: 21 (Mart 1966), İstanbul, s. 77-82. Aristakes Lastivertc’i’s, (1985),
  2. History, İngilizce trc. Robert Bedrosian, New York. Asogik, (2017), The Universal History of Step’anos Taronec’i, İngilizce çev. Tim Greenwood, New York 2017. Başkumandan Simbat Vekayinamesi (951-1334), çev. Hrant D. Andreasyan, (TTK kurumunda basılmamış nüsha), İstanbul 1946. Belâzürî, (2002), Fütuhu’l-Büldân (Ülkelerin Fetihleri), çev. Mustafa Fayda, Ankara.
  3. Bozan, O., (2013), “Abbasi İdaresi Altında Ermeniler ve Ermeni İsyanları”, İstem, yıl: 11, Sayı: 22, s. 23-41.
  4. Bozan, O., (2014), “Emeviler Döneminde Arap-Ermeni İlişkileri”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 16, Sayı 1, 2014, s.47-86.
  5. Canard, M., (1951), Historie de la Dynastie des H’amdanides de Jazira et de Syrie, c. II, Alger 1951.
  6. Canard, M., (1960), “Arminiya”, EI, I, Leiden, s. 634-638.
  7. Cöhce, S., (2004), “Ermenistan’ın Tarihi Coğrafyası ve Ermeniler”, Tarihte Türkler ve Ermeniler, c. I, Ankara, s. 1-14.
  8. Demircan, A., (2010), “Şeybân (Benî Şeybân)”, DİA, c. XXXIX, İstanbul, s. 37. Diyâb, S. M., (1978), İrmîniyye mine'l-fetĥi'l-İslâmî ile'l-müstehilli'l-ķarni'l-ħâmis el-hicrî, Kahire. el-Antakî, (1990), Târîhu’l-Antakî el-Ma’rûf bi-sılati’t-Târîhi’l-Utihâ, thk. Ömer Abdüsselam Tedmürî, Trablus. el-Azîmî, (1984), Târîhu Haleb, thk. İbrahim Za’rûr, Dımaşk. el-Hemedânî, (1958), Tekmiletü Târîhi’t-Taberî, thk. Albert Yusuf Ken’an, Beyrut. el-Kehhâle, Ö. R., (1997), Mu’cemu Kabâ’ilü’l-Arab el-Kadîme ve’l-Hadîse, c. II, Beyrut. el-Makdisî, (2010), Kitâbu’l-bed’ ve’t-târîh, c. II/IV, thk. Mahmud İsmail, Kahire. Erdem, İ., (2009), “Ortaçağda Erciş Tarihine Genel Bir Bakış”, Selçuklu’dan Osmanlı’ya Bilim, kültür ve sanat Prof. Dr. Mikâil Bayram’a Armağan, ed. Mustafa Demirci, Konya, s. 203-209. ez-Zehebî, (1993), Tarihü’l-İslâm ve Vefiyâti’l-Meşâhir ve’l-A’lâm, c. IV, thk. Ömer Abdüsselam et- Tedmürî, Beyrut. Ghewond, (2006), Ghewond’s History, İngilizce çev. Robert Bedrosian, New Jersey. Grousset, R., (2005), Başlangıcından 1071’e Ermenilerin Tarihi, çev. Sosi Dolanoğlu, Aras Yayıncılık, İstanbul.
  9. Gürbüz, O., (2003), “Boğa el-Kebîr’in Ermeniye Seferi”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü