KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Şehir ve İrfan Araştırmaları Dergisi / 2017 / Sayı: 5

Osmanlı Arşiv Vesikalarına Göre Misyoner Hekimler ve Urfa’daki Faaliyetleri

Abdullah Ekinci(Harran Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi.)
İsmail Asoğlu(Harran Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi.)
Sayfa
105–118
Yayın Tarihi
2017-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ekinci, A., Asoğlu, İ. (2017). Osmanlı Arşiv Vesikalarına Göre Misyoner Hekimler ve Urfa’daki Faaliyetleri. Şehir ve İrfan Araştırmaları Dergisi, Sayı: 5, 105–118. https://ajindex.com/articles/843811

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (83)

  1. DH.İD: 47-1/49-6, 154/3-6, 163/60, 17/21.
  2. DH. ŞFR: 66/47-1. İ.DUİT: 36/34.
  3. MV: 199/16, 241/156.
  4. ŞD: 86/4-9-13-15-41-43-45-47-48-49-51-53.
  5. Akalın, Müslüm, Urfa Kurtuluş Destanı “Milli Mücadele Urfa” Anı- lar-Belgeler, İstanbul, Şanlıurfa Valiliği İKM Yayınları, Fsf Printing House. 2008, s. 99.
  6. Ekinci, Abdullah, İsmail Asoğlu, “Son Dönem Osmanlı Urfa’sında Bir Hristiyan Kadın Misyoner: Corinna Shattuck ve Faaliyetleri” Osmanlı Urfası, (Ed. Abdullah Ekinci), Ankara: Orient Basım, 2017, ss. 404-421.
  7. Elmacı, Mehmet Emin, II. Meşrutiyet’ten Lozan’a Kapitülasyonlar, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İzmir, 2001.
  8. Goltz, Herman und Axel Meissner, “Albet Oeri”, Deutschkand, Ar- menien und die Türkei 1895 – Thematisches Lexikon zu Personen, Insti- tutionen, Orten, Ereignissen, München, K.G. Saur, 2004.
  9. Haytaoğlu, Ercan, “Amerikan Misyonerlerinin Anadolu Toprakların- daki Sağlık Faliyetleri ve Ermeniler”, Yeni Türkiye, S. 60, (2014), ss. 1- 16.
  10. İnan, Uğur, Osmanlı Devleti’nde Almanların Protestan Misyonerlik Faaliyetleri, Ankara, TTK Yayınları, 2015.
  11. Jernazian, Ephraim K., Judgement Unto Truth: Witnessing the Arme- nian Genocide, Trans. Alice Haig, NewBrunswick and London, Transac- tion Publishers, 1990,
  12. Jung, Carl Gustav, Anılar, Düşler, Düşünceler, İstanbul, Can Yayın- ları, 2014.
  13. Keser, Ulvi, “Doğu Lejyonu (Legion D’orient) ve Güney Bölgesin- deki Ermeni Faaliyetleri (1918-1922)”, Millî Mücadele’de Güney Bölgesi Sempozyumu 25 - 27 Aralık 2013 / Gaziantep Bildiriler, Ankara, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2015, ss. 83-125.
  14. Kieser, Hans Lukas, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922” Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaşamak, Derle- yenler: François Georgeon, Paul Dumont, 5. Baskı, İstanbul: İletişim Ya- yınları, 2011, ss. 257-287.
  15. _________________, Iskalanmış Barış, (Doğu Vilâyetleri’nde Mis- yonerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938), İstanbul, 4. Baskı, İletişim Yayınları, 2013.
  16. ________________, “Johannes Lepsius: Teologian, Humanitarian Activist and Historian of Völkermord. An Approach to a German Biog- raphy (1858-1926)”, Logos im Dialogos: Auf der Suche nach der Ortho- doxie, Ed. Anna Briskina-Müller, Armenuhi Drost-Abgarjan, Axel Meissner, Berlin, Lit, 2011, pp. 209-230.
  17. Kılıç, Selami, “Ermeni Dostu Olarak Tanınan Bir Alman Din Adamı Dr. Johannes Lepsius”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, S. XVII, (2001), ss. 585-601.
  18. __________, Türk-Alman Arşiv Belgeleriyle Ermeni Surunu ve Al- manya, Ankara, TTK Yayınları, 2015.
  19. Kieser, Hans-Lukas, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922” Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaşamak, Derleyenler: François Georgeon, Paul Dumont, 5. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, ss. 257-287.
  20. ________________, Iskalanmış Barış, (Doğu Vilâyetleri’nde Misyo- nerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938), İstanbul, 4. Baskı, İletişim Ya- yınları, 2013.
  21. ________________, “Johannes Lepsius: Teologian, Humanitarian Activist and Historian of Völkermord. An Approach to a German Biog- raphy (1858-1926)”, Logos im Dialogos: Auf der Suche nach der Ortho- doxie, Ed. Anna Briskina-Müller, Armenuhi Drost-Abgarjan, Axel Meissner, Berlin, Lit, 2011, s. 209-229.
  22. Kocabaşoğlu, Uygur, Anadolu’daki Amerika, (Kendi Belgeleriyle 19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Amerikan Misyoner Okulları), 3. Baskı, Ankara, İmge Kitapevi Yayınları, 2000.
  23. Kutkan, Özlem, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir Misyoner Hekim ve Dünyası: David H. Nutting (1854-1875)”, Halil İnalcık Armağanı IV, Ed. Ahmet Özcan, İstanbul, Doğu Batı Yayınları, 2017, ss. 11-36.
  24. Mutlu, Şamil, Osmanlı Devleti’nde Misyoner Okulları, İstanbul, Gök- kubbe, 2005.
  25. Özçelik, İsmail, Millî Mücadelede Anadolu Basınında Güney Cephesi (Adana, Antep, Maraş, Urfa) 1919-1921, Ankara, Atatürk Araştırma Mer- kezi, 2005.
  26. Polat, Bengü, Ratip Ayaz, “İngiliz Misyonerlik Faaliyetlerinin Os- manlı Devleti’nin Yıkılış Sürecine Etkileri”, Ankara Üniversitesi Türk İn- kılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 61, (2017), ss. 1-45.
  27. Richards, Geo. L., The Medical Work Of The Near East Relief, (A Review of Its Accomplishments in Asia Minor and the Caucasus during 1919-20), New York, Near East Relief, 1923.
  28. Tanel, Baha, Hatice Şahin, Cumhuriyet’ten önce Ülkemizde Hasta- neler, Çocuk Hastaneleri ve Tıp Eğitimi, İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi, 2013, s. 39.
  29. Taşkın, Faruk, “Diyarbakır’da Bir Misyoner Hastanesi: Diyarbakır Amerikan Hastanesi (1908-1915)”, Journal of History and Future, Vo- lume 3, Issue 3, (2017), ss. 110-122.
  30. Turgut, Bahattin, “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Amerikan Board Mis- yonerlerinin Urfa’daki Faaliyetleri”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fa- kültesi Dergisi CÜİFD, C. 19, S. 1, (2015), ss.191-220.
  31. Yarcı, Güler, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Hastaneleri”, I. Uluslararası Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Türk-Alman İlişkileri Sempoz- yumu (8-10 Ekim), Ed. Ramazan Çalık, Mustafa Çapan, Konya, Bahçı- vanlar Basım, 2010.
  32. https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=vsp-002:1972- 1973:39::234
  33. http://www.hls-dhs- dss.ch/get_image.php?imgname=images/6164.jpg
  34. http://ovenk.com/ardavazt-vartabed-kalenderian-ourfa/ DİPNOTLAR
  35. Şinasi Gündüz, “Misyonerlik”, DİA, C. 30, s. 193.
  36. Şinasi Gündüz, “Misyonerlik ve Hıristiyan Misyonerler”, Diyanet İlmi Dergi, C. 38, S. 2, 2002, s. 5.
  37. Uğur İnan, Osmanlı Devleti’nde Almanlar’ın Protestan Misyonerlik Faaliyetleri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2015, s. 1.
  38. American Board of Commissioners for Foreign Missions.
  39. Uygur Kocabaşoğlu, Anadolu’daki Amerika, (Kendi Belgeleriyle 19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Amerikan Misyoner Okulları), 3. Baskı, Ankara, İmge Kitapevi Yayınları, 2000, s. 15.
  40. Abdullah Ekinci, İsmail Asoğlu, “Urfa’da Bir Hristiyan Kadın Mis- yoner: Corinna Shattuck ve Faaliyetleri” Osmanlı Urfası, Ed. Abdullah Ekinci, Ankara, Orient Basım, 2017, s. 405.
  41. Bahattin Turgut, “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Amerikan Board Mis- yonerlerinin Urfa’daki Faaliyetleri”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fa- kültesi Dergisi CÜİFD, C. 19, S. 1, (2015), s. 209-210.
  42. Abdullah Ekinci, İsmail Asoğlu, s. 409.
  43. Özlem Kutkan, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir Misyoner Hekim ve Dünyası: David H. Nutting (1854-1875)”, Halil İnalcık Armağanı IV, Ed. Ahmet Özcan, İstanbul, Doğu Batı Yayınları, 2017, s. 29.
  44. Faruk Taşkın, “Diyarbakır’da Bir Misyoner Hastanesi: Diyarbakır Amerikan Hastanesi (1908-1915)”, Journal of History and Future, Vo- lume 3, Issue 3, (2017), s. 112.
  45. BOA, DH.MKT: 1774/70; BOA, Y.PRK.UM: 20/29; BOA, Y.PRK.UM: 19/105-4
  46. Ercan Haytaoğlu, “Amerikan Misyonerlerinin Anadolu Toprakla- rındaki Sağlık Faliyetleri ve Ermeniler”, Yeni Türkiye, S. 60, (2014), s. 1.
  47. Hans-Lukas Kieser, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922” Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaşamak, Derleyenler: François Georgeon, Paul Dumont, 5. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s. 258.
  48. Selami Kılıç, Türk-Alman Arşiv Belgeleriyle Ermeni Surunu ve Al- manya, Ankara, TTK Yayınları, 2015, s. 96. 15Kılıç, s. 95.
  49. Şamil Mutlu, Osmanlı Devleti’nde Misyoner Okulları, İstanbul, Gökkubbe, 2005, s. 104-105.
  50. Hans-Lukas Kieser, Iskalanmış Barış, (Doğu Vilâyetleri’nde Mis- yonerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938), İstanbul, 4. Baskı, İletişim Yayınları, 2013, 282; Kılıç, s. 95.
  51. Hans-Lukas Kieser, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922” s. 266; Uğur İnan, Osmanlı Devle- ti’nde Almanların Protestan Misyonerlik Faaliyetleri, Ankara, TTK Ya- yınları, 2015, s. 392.
  52. Hans-Lukas Kieser, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922” s. 267.
  53. BOA, DH.İD: 154/3.
  54. Carl Gustav Jung, Anılar, Düşler, Düşünceler, İstanbul, Can Yayın- ları, 2014, s. 96.
  55. Bengü Polat, Ratip Ayaz, “İngiliz Misyonerlik Faaliyetlerinin Os- manlı Devleti’nin Yıkılış Sürecine Etkileri”, Ankara Üniversitesi Türk İn- kılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 61, (2017), s. 7. 23BOA, ŞD: 86/4-41.
  56. BOA, DH.İD: 154/3-6 (h. 21 Rebîü’l-evvel 1330/m. 10 Mart 1912).
  57. BOA, ŞD: 86/4-45 (h. 22 Rebîü’l-ahir 1330/m. 10 Nisan 1912).
  58. BOA, ŞD: 86/4-41 (h. 15 Muharrem 1330/m. 5 Ocak 1912). 31BOA, ŞD: 86/4-13. 32BOA, ŞD: 86/4-15.
  59. BOA, DH.İD: 174/21 (r 4 Eylül 1330/m. 17 Eylül 1914).
  60. BOA, DH.İD: 47-1/49-6 (h. 8 Cemâziye’l-âhir 1330/m. 25 Mayıs 1912.
  61. Selami Kılıç, “Ermeni Dostu Olarak Tanınan Bir Alman Din Adamı Dr. Johannes Lepsius”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, S. XVII, (2001), s. 587.
  62. Hans-Lukas Kieser, Iskalanmış Barış, (Doğu Vilâyetleri’nde Mis- yonerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938), s. 294.
  63. Hans-Lukas Kieser, Iskalanmış Barış, (Doğu Vilâyetleri’nde Mis- yonerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938), s. 295.
  64. BOA, DH.İD: 163/60.
  65. BOA, DH.İD: 163/60 (h. 10 Kânûn-i Evvel 1330/m. 23 Aralık 1914).
  66. Mehmet Emin Elmacı, II. Meşrutiyet’ten Lozan’a Kapitülasyonlar, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İzmir, 2001, s. 72-73.
  67. Ephraim K. Jernazian, Judgement Unto Truth: Witnessing the Ar- menian Genocide, Trans. Alice Haig, NewBrunswick and London, Tran- saction Publishers, 1990, s. 67.
  68. Baha Tanel, Hatice Şahin, Cumhuriyet’ten önce Ülkemizde Hasta- neler, Çocuk Hastaneleri ve Tıp Eğitimi, İzmir, Ege Üniversitesi Basımevi, 2013, s. 39.
  69. Geo. L. Richards, The Medical Work Of The Near East Relief, (A Review of Its Accomplishments in Asia Minor and the Caucasus during 1919-20), New York, Near East Relief, 1923, s. 28.
  70. Herman Goltz und Axel Meissner, “Albet Oeri”, Deutschkand, Ar- menien und die Türkei 1895 – Thematisches Lexikon zu Personen, Insti- tutionen, Orten, Ereignissen, München, K.G. Saur, 2004, s. 387.
  71. Hans-Lukas Kieser, “Johannes Lepsius: Teologian, Humanitarian Activist and Historian of Völkermord. An Approach to a German Biog- raphy (1858-1926)”, Logos im Dialogos: Auf der Suche nach der Ortho- doxie, Ed. Anna Briskina-Müller, Armenuhi Drost-Abgarjan, Axel Meissner, Berlin, Lit, 2011, s. 221. 46BOA, MV: 199/16.
  72. BOA, İ.DUİT: 36/34, MV: 241/156.
  73. BOA, DH. ŞFR: 66/47-1 (m. 22 Temmuz 1916); Güler Yarcı, “Os- manlı İmparatorluğu’nda Alman Hastaneleri”, I. Uluslararası Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Türk-Alman İlişkileri Sempozyumu (8-10 Ekim), Ed. Ramazan Çalık, Mustafa Çapan, Konya, Bahçıvanlar Basım, 2010, s. 518. 49Kılıç, s. 98.
  74. Müslüm Akalın, Urfa Kurtuluş Destanı “Milli Mücadele Urfa” Anılar-Belgeler, İstanbul, Şanlıurfa Valiliği İKM Yayınları, Fsf Printing House. 2008, s. 73.
  75. Ulvi Keser, “Doğu Lejyonu (Legion D’orient) ve Güney Bölge- sindeki Ermeni Faaliyetleri (1918-1922)”, Millî Mücadele’de Güney Bölgesi Sempozyumu 25 - 27 Aralık 2013 / Gaziantep Bildiriler, Ankara, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2015, s. 115.
  76. İsmail Özçelik, Millî Mücadelede Anadolu Basınında Güney Cephesi (Adana, Antep, Maraş, Urfa) 1919-1921, Ankara, Atatürk Araş- tırma Merkezi, 2005, s. 276. Özçelik, s. 280. 54Akalın, s. 99. 55Akalın, s. 137. 56Akalın, s. 143.
  77. Geo. L. Richards, s. 28. 58Özçelik, s. 275.
  78. Baha Tanel, Hatice Şahin, s. 39.
  79. Abdulhalim Durma, Evliyalar Şehri Şanlıurfa, Samsun: Erol Ofset Matbaacılık Yayıncılık, 2015, s. 168.
  80. Baytop, a.g.e., s. 193-194.
  81. Gülkızıca Yürür, Gaziantep’teki Amerikan Hastanesi, Hastaneye Bağlı Tıp ve Sağlık Okullarının Tarihi ve Çevreye Etkileri, Yayımlanma- mış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstan- bul: 2013, s. 59-60.
  82. Hans-Lukas Kieser, “Bir Misyoner Hastanesinin Çevresindeki Küçük Dünya: Urfa, 1897-1922,” Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaşamak, (2011), s. 283-284.
  83. Hamdullah Közcü, Urfa Mimarisinde Kabaltılar, Şanlıurfa: Şanlı- urfa Büyük Şehir Belediyesi Yayınları, 2016, s. 48-112; http://www.ur- faflash.com/kose-yazisi/145/urfali-vanes-emmi.html, Erişim Tarihi: 14. 03. 2018.