Dergiler / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1

Karadeniz Ereğli Müzesi’nden Herakles Aleksikakos’a Sunulan Bir Adağın Düşündürdükleri

Dergi
PHILIA
Sayfa
682–698
Yayın Tarihi
2016-08-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Heykelcik üzerindeki “erkek figüre ait iki ayak”, “sopa” ve “aslan postu” betimlemeleri bu heykelciğin, orijinali Lysippos’a atfedilen meşhur Herakles Fernese’nin yerel bir atölyede üretilen yerel üslupla yapılmış bir benzeri olduğunu gösteriyor; “sopa altında bulunan domuz” ise Herakles’in on iki görevinden dördüncüsüne, yani Erymanthos yabandomuzunu yakalaması mythos’una bir göndermede bulunuyor.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Devrek’ten (Zonguldak) satın alınarak Karadeniz Ereğli Müzesi’ne kazandırılan yazılı bir heykelcik kaidesi tanıtılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söz konusu tanrının geçtiği en erken bilgi M.Ö. 429 yılına dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Heykelcik üzerindeki “erkek figüre ait iki ayak”, “sopa” ve “aslan postu” betimlemeleri bu heykelciğin, orijinali Lysippos’a atfedilen meşhur Herakles Fernese’nin yerel bir atölyede üretilen yerel üslupla yapılmış bir benzeri olduğunu gösteriyor; “sopa altında bulunan domuz” ise Herakles’in on iki görevinden dördüncüsüne, yani Erymanthos yabandomuzunu yakalaması mythos’una bir göndermede bulunuyor.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Herakles Aleksikakos · Herakleia Pontike · Roma Bithynia’sı

Özet

Bu makalede Devrek’ten (Zonguldak) satın alınarak Karadeniz Ereğli Müzesi’ne kazandırılan yazılı bir heykelcik kaidesi tanıtılmaktadır. Kaidede yer alan yazıttan Asklepiodoros adında bir kişinin bir kehanet uyarınca heykelciği Herakles Aleksikakos’a adadığı anlaşılmaktadır. Bu adak objesi ve üzerindeki yazıt, Roma dönemi Bithynia bölgesinde ve bilhassa da adını mitolojik kurucusu olan Herakles’ten alan Herakleia Pontike (Karadeniz Ereğli) kentinde Herakles kültünün varlığına ve önemine; Herakles Aleksikakos’un niteliğine ve kökenine ve aynı zamanda da kehanet emrinin alınışı ve yerine getirilme usullerine dair düşünmeye sevk etmektedir. “Aleksikakos” epitheton’undan hareketle bu tanrının hastalıklardan ve kötülüklerden uzak tutan özelliklerinin olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu tanrının geçtiği en erken bilgi M.Ö. 429 yılına dayanmaktadır. Aristophanes’in “Kurbağalar” adlı eserinin yorumcusunun aktardığına göre Peloponnesos Savaşı’nın ilk yıllarında, Atina’da bir salgın felaketi baş gösterince, Melite demos’unda Herakles Aleksikakos için bir tapınak inşa edilmiş ve tanrının iyileştirici ve kahramanlık özelliklerini onurlandırmak için de Argos’lu ünlü heykeltıraş Hageladas tarafından tanrının bir heykeli yapılarak bu tapınağa konulmuştur. Asklepiodoros tarafından Herakles Aleksikakos’a yapılan adağın nedeni de yine tanrının söz konusu bu iyileştirme özelliğiyle ilişkili olduğu şeklinde yorumlanabilir. Muhtemelen bölgede baş gösteren salgına bizzat maruz kalmamak için Herakles tapınağında uyuyup rüya gördükten sonra rahiplerce salık verilen kehanete binaen (inkubasyon) ya da tanrıyla doğrudan iletişime geçtiği bir rüya sonrası bu adağı yerine getirmişti. Herakleia Pontike territoryumunda Herakles için bilinen ilk adak yazıtı olmasının yanı sıra, üzerindeki heykelcik Roma dönemi Bithynia bölgesindeki Herakles kültünün sürekliğini gösterir. Heykelcik üzerindeki “erkek figüre ait iki ayak”, “sopa” ve “aslan postu” betimlemeleri bu heykelciğin, orijinali Lysippos’a atfedilen meşhur Herakles Fernese’nin yerel bir atölyede üretilen yerel üslupla yapılmış bir benzeri olduğunu gösteriyor; “sopa altında bulunan domuz” ise Herakles’in on iki görevinden dördüncüsüne, yani Erymanthos yabandomuzunu yakalaması mythos’una bir göndermede bulunuyor.

Abstract

In this article an inscribed pedestal of a statuette held in the Karadeniz Ereğli Museum (Zon­guldak/Devrek province) is presented. From the inscription it is understood that a man named Asklepiodoros, following the order of an oracle, dedicated the statuette to Heracles Alexi­kakos. This votive object and inscription encourage reflection on the presence and impor­tance of Heracles’ cult in Roman Bithynia and specifically Heraclea Pontica, the city named after Heracles as its mythological founder, the origin and the character of Heracles Alexikakos, and the ways that orders given by oracles were received and enacted upon. Based on the epitheton “Alexi­kakos”, it is understood that this god’s qualities include warding off ill and mischief. The earliest mention of the god goes back to 429 BC when the commentator of Aristophanes’ Frogs notes that a shrine was built in his honour in the demos of Melitine following an outbreak of the plague at the be­ginning of Peloponnessian Wars, a statue of Heracles Alexikakos was created by the famous sculp­­tor Hageladas of Argos for this shrine to honour the god’s healing and heroic character. The sug­gested purpose of the dedication by Asklepiodoros to Heracles Alexikakos is also related to the god’s healing qualities, and was the result of an order of the oracle after an incubation in the shrine of Heracles, or after a dream in which he had direct contact with the god, possibly in order not to be infected with the plague that affected the region. Besides being the first known votive inscrip­tion to Heracles in the territory of Heraclea Pontica, the statue demonstrates continuity of the cult of Heracles in Roman Bithynia. Representations of the “feet of a man”, “club” and “lion skin” on the statuette puts forth this as a local variation of the famous Heracles Farnese of Lysippos pro­duced in a local atelier, “a boar under the club” makes a reference to the fourth of Heracles’ twelve Labours – the capture the Erymanthian boar.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTÜRK, B. (2016). Karadeniz Ereğli Müzesi’nden Herakles Aleksikakos’a Sunulan Bir Adağın Düşündürdükleri. PHILIA, Cilt: Suppl. 1, 682–698. https://ajindex.com/articles/841918

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Abbasoğlu – Akçay-Güven 2013 H. Abbasoğlu – B. Akçay-Güven, Perge’den Bir Bütün Olarak Herakles Heykeli, şurada: O. Tekin et al. (edd.), Tarhan Armağanı. M. Taner Tarhan’a Sunulan Makaleler. Essays in Honour of M. Taner Tarhan, İstanbul 2013, 1–12. Arslan 2007
  2. M. Arslan, Mithridates VI Eupator. Roma’nın Büyük Düşmanı, Antalya 2007. Ascough et al 2012 R. G. Ascough – P. A. Harland – J. S. Kloppenborg, Associations in the Greco-Roman World. A Sourcebook, Berlin 2012. Avram et al. 1999 A. Avram – M. Barbulescu – V. Georgescu, Deux tablets sacrées de Callatis, Horos 13, 1999, 225–232. Boardman et al. 1988(a-b) J. Boardman – O. Palagia – S. Woodford, s.v. Herakles, LIMC 4,1, 1988, 728–838, 4,2, 1988, 444–559. Boardman et al. 1990(a-b) J. Boardman – O. Palagia – S. Woodford, s.v. Herakles, LIMC 5,1, 1990, 1–192, 5,2, 1990, 6–188. Bosch 1967
  3. E. Bosch, Quellen zur Geschichte der Stadt Ankara im Altertum, Ankara 1967. Burkert 1985
  4. W. Burkert, Greek Religion, Harvard 1985. Burstein 1976
  5. S. M. Burstein, Outpost of Hellenism: The Emergence of Heraclea on the Black Sea, Berkeley 1976. Chirica 1998 É. Chirica, Le culte d’Héraclès Pharangetiès à Héraclée du Pont, RÉG 111, 1998, 722–731. Cluzeau 2014
  6. F. Cluzeau, An Homeric Dream Oracle From Termessos, Adalya 17, 2014, 159–179. Comstock – Vermeule 1976 M. B. Comstock – C. V. Vermeule, Sculpture in stone: the Greek, Roman and Etruscan collections of the Museum of Fine Arts, Boston 1976. Corsten 2006
  7. T. Corsten, Prosopographische und onomastische Notizen II, EA 39, 2006, 121–132. Corsten 2007
  8. T. Corsten, Prosopographische und onomastische Notizen III, Gephyra 4, 2007, 133–144. Cseprigi 2012
  9. I. Cseprigi, Changes in Dream Patterns between Antiquity and Byzantium: The Impact of Medical Learning on Dream Healing, şurada: I. Cseprigi – C. Burnett (edd.), Ritual Healing. Magic, Ritual and Medical Therapy from Antiquity until the Early Modern Period, Frenze 2012, 131–145. Despinis 2007
  10. G. I. Despinis, Neues zu der spätarchaischen Statue des Dionysos aus Ikaria, MDAI(A) 122, 2007, 103–137. Erol-Özdizbay 2011
  11. A. Erol-Özdizbay, Roma İmparatorluk Dönemi’nde Pontus-Bithynia Eyaleti’nde Agon’lar ve Agonistik Sikkeler, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2011. Gorrini 2001
  12. M. E. Gorrini, Gli eroi salutari dell’Attica, ASAA 79, 2001, 299–315. Gorrini 2012
  13. M. E. Gorrini, Healing Statues in the Greek and Roman World, şurada: I. Cseprigi – C. Burnett (edd.), Ritual Healing. Magic, Ritual and M