Dergiler / Akif / 2010 / Cilt: 29 - Sayı: 29

MOĞOL İSTİLÂSINDAN BAZI ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK ÖRNEKLERİ

Dergi
Akif
Sayfa
21–40
Yayın Tarihi
2010-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Moğolların insanları çaresizliğe sürükleyen uygulamaları sonucunda hayli ilginç ve uç hadiseler yaşanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öğrenilmiş çaresizlik modeli, kontrol edilemeyen olaylara maruz kalma sonucunda, tepkilerin sonuç üzerinde bir etki sağlamayacağının öğrenileceğini ve bu öğrenmenin kontrolü mümkün koşullara genelleneceğini öngörmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu model aynı zamanda, kontrolsüzlük deneyimi neticesinde gelişen kontrol yetersizliği algısının hayatın diğer alanlarına genellenerek depresyona yol açtığını iddia eder.
💡
Sonuç & Katkı:Moğolların insanları çaresizliğe sürükleyen uygulamaları sonucunda hayli ilginç ve uç hadiseler yaşanmıştır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Öğrenilmiş çaresizlik modeli, kontrol edilemeyen olaylara maruz kalma sonucunda, tepkilerin sonuç üzerinde bir etki sağlamayacağının öğrenileceğini ve bu öğrenmenin kontrolü mümkün koşullara genelleneceğini öngörmektedir. Bu model aynı zamanda, kontrolsüzlük deneyimi neticesinde gelişen kontrol yetersizliği algısının hayatın diğer alanlarına genellenerek depresyona yol açtığını iddia eder. Tarihi kaynaklarda Moğol istilâsı sırasında yaşanan bir çok öğrenilmiş çaresizlik örneği bulunmaktadır. Meselâ, Hârizmşâh Muhammed ve daha başka yöneticiler Moğollarla savaşamamışlar, olaylara seyirci kalmışlardır. Halk ise canını kurtarmaya bile teşebbüs etmemiş, çoğu zaman tam bir çaresizlik ve teslimiyet içinde ölüme gitmiştir. Bazen bir semt veya köy halkı bir tek Moğol tarafından öldürülmüş fakat hiç direnç gösterilmemiştir. Moğolların insanları çaresizliğe sürükleyen uygulamaları sonucunda hayli ilginç ve uç hadiseler yaşanmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdemir, H. A. (2010). MOĞOL İSTİLÂSINDAN BAZI ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK ÖRNEKLERİ. Akif, Cilt: 29 - Sayı: 29, 21–40. https://ajindex.com/articles/840380

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Alâeddîn Atâ Melik Cüveynî, 681/1282, Târîh-i Cihângüşây, çev. Mürsel Öztürk, I-III, Ankara 1988.
  2. Ayhan Aydın, Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi, İstanbul 2000.
  3. C. N Cofer, M. H. Appley, Matisration Theory and Research, New York 1964. D. S. Hiroto, “Locus of Control and Learned Helplessness”, Journal of Experimental Psychology, c. 102, sy. 2 (February 1974), s. 187-193.
  4. D. S. Hiroto, M. E. P. Seligman, “Generality Learned Helplessness in Man”, Journal of Personality and Social Psychology, c. XXXI (1975), s. 311-327.
  5. Doğan Cüceloğlu, İnsan ve Davranışı, İstanbul 1998. Ebû Nasr Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Ali b. Abdilkâfî es-Sübkî, 771/1370, Tabakâtü’ş-Şâfi‘iyyeti’l-Kübrâ, thk. Mahmûd Muhammed Tanâhî, Abdülfettâh Mu- hammed el-Hulv, I-X, y.y. (Kahire?) 1383/1964. Ebû Ömer Minhâcüddîn Osman b. Muhammed Cûzcânî, 662/1264, Tabakât-ı Nâsırî, nşr. Abdülhay Habîbî, Tahran 1984. Ebü’l-Ferec Gregory (Bar Habreus), 684/1286, Abu’l-Farac Târîhi, çev. Ömer Rıza Doğrul, I-II, Ankara 1987. Ebü’l-Gâzi Bahadır Han b. Arab Muhammed (1064/1663), (Şecere-i Terâkime) Türklerin Soy Kütüğü, nşr. Muharrem ERGİN, İstanbul ts. H. Ahmet Özdemir, Moğol İstilâsı, İstanbul 2005.
  6. İ. Alev Arık, Öğrenme Psikolojisine Giriş, İstanbul 1995.
  7. İ. Ethem Başaran, Eğitim Psikolojisi, Ankara 1994. Ebû Abdullah Şemseddin Muhammed b. Abdullah İbn Battûta, 770/1368, İbn Battûta Seyahatnâmesi, nşr. A. Sait Aykut, I-II, İstanbul 2000. İbn Bîbî Muhammed b. Ali el-Caferi er-Rugadî, 670/1272, el-Evâmirü’l- ‘alâ’iyye fi’l-umûri’l-‘alâ’iyye (Selçuknâme), çev. Mürsel Öztürk, I-II, Ankara 1996. İzzeddin Ebü’l-Hasan b. Ali b. Muhammed İbnü’l-Esîr, 630/1232, el-Kâmil fi’t-târîh, nşr. Muhammed Yusuf ed-Dukâk, I-XI, Beyrut 1424/2003.
  8. John A. Kaufhold, H. Stewart,The Psychology of Learning and the Art of Teaching, Nebraska 2002. Lester D., “An Inventory to Measure Hopelessness, Helplessness and Haplessness”, Psychological Reports, c. LXXXIX, sy. 3 (2001), s. 495-498.
  9. Martin E Seligman, Steven F. Maier, “Failure to Escape Traumatic Shock”, Journal of Experimental Psychology, c. LXXIV, sy. 1 (Mayıs 1967), s. 1-9, Washington 1967. Web adresi: http://www.docstoc.com/docs/11458048/Journal-of-Experimental- Psychology (25.12.2010). Moriedga D’Ohsson, Târîh-i Moğol, çev. Mustafa Rahmi [BALABAN], İs- tanbul 1340-1342/1920-1923.
  10. Nuray Senemoğlu, Gelişim Öğrenme ve Öğrenim, Ankara 2005.
  11. O. H. Mowrer, Learning Theory and Behavior, New York 1960. Ö. Hakan Ersever, “Öğrenilmiş Çaresizlik”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bi- limleri Fakül