Dergiler / Tehlikedeki Diller Dergisi / 2020 / Cilt: 10 - Sayı: 17

Чăваш Халăх Сăмахлăхĕ: Ĕненўсемпе Чарусене Тĕпчес Ыйтусем

Çuvaş Halk Edebiyatı: İnanışlar İle Tabuları Araştırma Sorunları

Sayfa
387–401
Yayın Tarihi
2020-07-13
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çак статьяра автор ĕненўсемпе чарусене чăваш фольклористикинче пĕрремĕш хут анлăн тĕпчет, хăйĕн классификацине сĕнет.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Чăваш халăх сăмахлăхĕнче çанталăк сăнавĕсемпе (паллисемпе) ĕненўсене, чарусене, тĕлĕксене яланах пĕр ушкăна кĕртнĕ.
📊
Temel Bulgular & Veri:XX ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринче ĕненўсемпе чарусене Николай Никольский хатĕрленĕ программăсемпе килĕшўллĕн йышлă пуçтарнă. Вĕсем Николай Ашмаринăн «Чăваш сăмахĕсен кĕнекинче» те нумай. 2009 çулта çак каларăшсем Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ кăларакан «Чăваш халăх пултарулăхĕ» ярăмăн «Сăнавсемпе ĕненўсем. Тĕлĕксем» кĕнекинче пичетленнĕ. Вĕсене Вячеслав Ендеров ушкăнлама пуçланă, анчах ĕçе вĕçлеймен.
💡
Sonuç & Katkı:Çак статьяра автор ĕненўсемпе чарусене чăваш фольклористикинче пĕрремĕш хут анлăн тĕпчет, хăйĕн классификацине сĕнет.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2009 Verileri
⚙️Değişkenler:ĕненў · чару (табу) · йăла-йĕрке

Özet

Чăваш халăх сăмахлăхĕнче çанталăк сăнавĕсемпе (паллисемпе) ĕненўсене, чарусене, тĕлĕксене яланах пĕр ушкăна кĕртнĕ. Çакна вĕсене халĕччен никам та тĕплĕн тĕпчеменнипе, жанрсене чикĕлеменнипе ăнлантармалла. XIX ĕмĕр вĕçĕнче Василий Магницкий асăннă пуплерĕшсене малтанхи хут ушкăнланă. XX ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринче ĕненўсемпе чарусене Николай Никольский хатĕрленĕ программăсемпе килĕшўллĕн йышлă пуçтарнă. Вĕсем Николай Ашмаринăн «Чăваш сăмахĕсен кĕнекинче» те нумай. 2009 çулта çак каларăшсем Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ кăларакан «Чăваш халăх пултарулăхĕ» ярăмăн «Сăнавсемпе ĕненўсем. Тĕлĕксем» кĕнекинче пичетленнĕ. Вĕсене Вячеслав Ендеров ушкăнлама пуçланă, анчах ĕçе вĕçлеймен. Çак статьяра автор ĕненўсемпе чарусене чăваш фольклористикинче пĕрремĕш хут анлăн тĕпчет, хăйĕн классификацине сĕнет.

Abstract

Çuvaş halk edebiyatında doğaya ilişkin deneyimler ile inanmaları, yasakları, rüyaları sürekli aynı tasnif içinde değerlendirilmişlerdir. Bu durum, bunları şimdiye dek kimsenin derinlemesine ele almaması, türlerin sınırlarının belirlenmemesi ile açıklanabilir. XIX. yüzyıl sonunda Vasiliy Magnitskiy anılan ibareleri ilk defa sınıflandırmıştır. XX. yüzyılın ilk yarısında inançışlar ile tabulara ilişkin örnekleri Nikolay Nikolskiy’in hazırladığı programlarla uyumlu şekilde defaatle derlemiştir. Bu tip örnekler Nikolay Aşmarin’in Çĭvaş Sĭmahĩsen Kĩnekĩ adlı eserinde de çokça yer almaktadır. 2009 yılında bu sözlü yaratmalar Çuvaş Devlet İnsani Bilimler Enstitüsü’nün çıkardığı Çĭvaş Halĭh Pultarulĭhĩ [“Çuvaş Halk Yaratıcılığı”] serisinin Sĭnavsempe Ĩnenüsem. Tĩlĩksem [Tecrübelerle İnanmalar. Rüyalar] kitabında yayımlanmıştır. Bunları Vyaçeslav Yenderov sınıflandırmaya başlamış, ancak bu işi tamamlayamamıştır. Bu makalede yazar, inanmalarla yasakları Çuvaş folklor biliminde ilk defa geniş bir şekilde incelemekte, kendi sınıflandırmasını sunmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ЛЕОНТЬЕВ, А. (2020). Чăваш Халăх Сăмахлăхĕ: Ĕненўсемпе Чарусене Тĕпчес Ыйтусем. Tehlikedeki Diller Dergisi, Cilt: 10 - Sayı: 17, 387–401. https://ajindex.com/articles/83422

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (1)

  1. Абукаева, Л.А. (2018). «Запреты в системе воззрений мари». Йошкар-Ола: РИЦ Марий. ун-та, 204 с. Антипина, Егоров и др. (2018). «Чувашская мифология». Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 591 с. Ашмарин, Н.И. (1928–1950). «Словарь чувашского языка. Чăваш сăмахĕсен кĕнеки». Вып. I–ХVII. Казань–Чебоксары. Борисов, А.Г. (1972). «Устно-поэтическое творчество мордовского народа. Эрзянская свадебная поэзия». Саранск: Мордов. кн. изд-во, 471 с. Вишневский, В.П. (2004). «О религиозных поверьях у чуваш». Письменная культура раннего просветительства. Чебоксары: Изд-во Чуваш. ун-та, 2004, с. 177–192. Ендеров, В.А. (2004). «О проблемах классификации чувашских паремий». Ашмаринские чтения: материалы межрегиональной научной конференции. Чебоксары: Изд-во Чуваш. ун-та, с. 245–254. Золотницкий, Н.И. (2007). «Корневой чувашско-русский словарь». Избранные труды. Чебоксары: изд-во Чуваш ун-та, с. 159–303. Ильина, Г.Г. (2014). «О некоторых особенностях чувашских малых жанров». Перспективы развития науки и образования. Сборник научных трудов по материалам Международной научно-практической конференции. Часть 2. Тамбов: Изд-во ТРОО «Бизнес-Наука-Общество, с. 49–50. Комиссаров, Г.И. (1989). «Чăваш фольклорĕпе литература вĕрентĕвĕ». Чăваш халăх сăмахлахĕ. Тĕпчевсемпе текстсем. Шупашкар: ЧЛИЭНТИ, 1989, с. 6–45. Магницкий, В.К. (1881). «Материалы к обўяснению старой чувашской веры». Казань: Тип. Импер. ун-та, 268 с. Магницкий, В.К. (1888). «Нравы и обычаи в Чебоксарском уезде. Этнографический сборник». Казань: Тип. Губ. прав., 118 с. Месарош, Д. (2000). «Памятники старинной чувашской веры». Чебоксары: ЧГИГН, 360 с. Михайлов, С.М. (1972). «Труды по этнографии и истории русского, чувашского и марийского народов». Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 423 с. Никольский, Н.В. (1904). «Программа для собирания сведений о чувашах». Известия по Казанской епархии, 3, с. 63–72. Никольский, Н.В. (1919). «Вопросник по народному творчеству». Основы инородческого просвещения, Казань, с. 30–50. Никольский, Н.В. (1921). «Творчество чуваш». Казань: ИОАИЭ, т. XXXI, вып. 1, с. 77–86. Никольский, Н.В. (1958). «О пословицах чувашского народа». Вопросы языка и литературы. Ученые записки ЧНИИ, вып. XVIII, Чебоксары, с. 120–143. Одюков, И.И. (1985). «Авалхи ĕненўсем». Ялав, 9, с. 26–27. Пермяков, В.Л. (1988). «Основы структурной паремиологии». М.: Наука, 234 с. Родионов, В.Г. (1982). «Вопросы жанровой классификации чувашского фольклора». Чувашский фольклор. Специфика жанров. Чебоксары: НИИЯЛИЭ, с. 150–170. Родионов, В.Г.,