Dergiler / Bilimname / 2020 / Cilt: 2020 - Sayı: 43

İbnü’l-Cevzî’nin nezâir anlayışının sorunları

The problems of ibn al-Jawzī’s conception of naẓāir

Sayfa
129–168
Yayın Tarihi
2020-11-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece ilgili eserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulması hedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüze ulaşan ilk eser olması hasebiyle Mukâtil b.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbnü’l-Cevzî “vücûh ve nezâir”i, “bir kelimeden Kur’an’ın farklı yerlerinde farklı anlamlar kastedilmesi” diye tarif etmiş, devamında “nezâirin lafızlarda, vücûhun ise manalarda bulunduğu”nu söylemiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece ilgili eserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulması hedeflenmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tafsīr · al-wujūh · al-naẓāir

Özet

Günümüze ulaşan ilk eser olması hasebiyle Mukâtil b. Süleyman’ın el-Vücûh ve’n-Nezâir’i bir milat kabul edildiği takdirde, vücûh ve nezâirle ilgili eserlerin oldukça erken bir dönemden itibaren telif edildiği söylenebilir. Konuyla ilgili birçok eser telif edilmiş olmasına karşın, İbnü’l-Cevzî’den önceki müellifler vücûh ve nezâire dair herhangi bir tanım yapmamıştır. İbnü’l-Cevzî “vücûh ve nezâir”i, “bir kelimeden Kur’an’ın farklı yerlerinde farklı anlamlar kastedilmesi” diye tarif etmiş, devamında “nezâirin lafızlarda, vücûhun ise manalarda bulunduğu”nu söylemiştir. Bu tarif klasik dönemde İbn Teymiye, Zerkeşî, Süyûtî ve Taşköprîzâde tarafından eleştirilmiştir. Söz konusu eleştiriler nedeniyle olsa gerek, Kâtip Çelebî ve muhtemel başka istisnalar dışında, İbnü’l-Cevzî’nin tanımını benimseyen yok gibidir. Son dönemde de çeşitli eleştiriler yöneltilmekle birlikte, İbnü’l-Cevzî’nin tanımı bazı araştırmacılar tarafından benimsenmiş, bunun en uygun nezâir tanımı olduğu öne sürülmüştür. Fakat İbnü’l-Cevzî’nin tarifi konuyla ilgili eserlerin muhteva ve üslûbü açısından bazı sorunlar taşımaktadır. Makalede İbnü’l-Cevzî’nin nezâir anlayışının, vücûh-nezâir literatürünün üslûbu çerçevesinde değerlendirilmesi ve sorunlu yönlerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda sekiz eser çerçevesinde ve “maraz” lafzı örneğinde vücûh ve nezâir literatürünün üslûbu tanıtılacak, bu sayede İbnü’l-Cevzî’nin tarifinin tahlili yapılacaktır. Böylece ilgili eserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulması hedeflenmektedir.

Abstract

The oldest surviving work on al-wujūh wa’l-naẓāir is Mukātil ibn Sulayman’s (d. 150/767) work. Consequent to being the oldest surviving work on this subject, if Mukātil ibn Sulayman’s al-Wujūh wa’l-Naẓāir is accepted as a milestone, it could be said that works on “al-wujūh wa’l-naẓāir” date back to the early period of Islam. Except for the work of al-Hakīm al-Tirmidhī (d. 320/932) named Tahsīl al-Naẓāiri'l-Qur’ān, in the works written about al-wujūh wa’l-naẓāir, wujūh refers to “the words in the Qur’an that signifies two or more meanings”. As for al-naẓāir, it is equivalent to “other instances where the words used for different meanings in the Qur’an is mentioned or repeated with any of these meanings.”

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARAGÖZ, M. (2020). İbnü’l-Cevzî’nin nezâir anlayışının sorunları. Bilimname, Cilt: 2020 - Sayı: 43, 129–168. https://ajindex.com/articles/83345

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. ABACI, Harun. Kur’ân’ın Mâtürîdî Yorumu: Te’vîlâtü’l-Kur’ân’da Mu’tezile Tenkidinin Dilbilimsel Temelleri. Ankara: Fecr Yayınları, 2020.
  2. ABAY, Muhammet. “Tefsir Usulü’nün Neşrine Dair”. İçinde Tefsir ve Hadis Ders Notları (M. Tayyip Okiç), editör Muhammet Abay ve Hayati Yılmaz, 21-23. Ankara: Atlas Yayınları, 2017. ABDÜLÂL SÂLİM MEKREM. el-Müşterekü’l-lafzî fi’l-hakli’l-Kur’ânî. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1996. ABDÜLBÂKÎ, Muhammed Fuad. el-Mu‘cemü’l-müfehres li elfâzi’l-Kur’âni’l-kerîm. İstanbul: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, 1984. AHMED FERÎD EL-MEZÎDÎ. “Mukaddimetü’l-muhakkik”. İçinde el-Vücûh ve’n-nezâir fi’l-Kur’âni’l-kerîm (Mukâtil), 4-10. Beyrut: Dâr’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2008.
  3. ALTUNTAŞ, Halil. “el-Vücûh ve’n-Nezâir”. Diyanet İlmi Dergi 26, sy 1 (1990): 13-29.
  4. ARABACI, Emine. “Ya’kub Afvî ve Netîcetü’t-Tefâsîr Adlı Eserindeki Tefsir Metodu”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 4, sy 1 (2020): 77-110. ARABÎ ABDÜLHAMİD ALİ. “Mukaddimetü’l-muhakkik”. İçinde el-Vücûh ve’n-nezâir li-elfâzı Kitâbillâhi’l-azîz (Dâmegânî), 3-35. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2010.
  5. AYDIN, İsmail. Kur’ân’ın Filolojik Yorumu: Tarihsel Gelişim ve Sorunlar. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2014.
  6. AYDIN, İsmail. “Kur’ân’la İlgili İlk Filolojik Çalışmaların Tefsir İlmi Açısından Değerlendirilmesi”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 11, sy 1 (2011): 37-63. BUREYK B. SA‘ÎD, Âl-i Hâsin el-Karnî. Külliyyâtü’l-elfâz fi’t-tefsîr: dirâse nazariyye tatbîkiyye. Riyad: Merkezü âlemi’t-tıbâ‘a, 1426. CELAL EL-ASYÛTÎ. “Mukaddime fî ilmi’l-vücûh”. İçinde Vücûhü’l-Kur’âni’l-kerîm (Hîrî), 3-10. Beyrut: Kitâb nâşirûn, 2011.
  7. ÇETİN, Mustafa. “Kur’an’da Vücuh ve Nazair”. Diyanet İlmi Dergi 25, sy 3 (1989): 97-127.
  8. ÇONKOR, Burhan. “Kur’an-ı Kerim’de Bir Nezâir Örneği Olarak Cehennem Anlamında Kullanılan Lafızlar”. İçinde İlahiyat Araştırmaları II, editör Münir Yıldırım. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2020. DÂMEGÂNÎ, Ebû Abdillah el-Hüseyn b. Muhammed. el-Vücûh ve’n-nezâir li-elfâzı Kitâbillâhi’l-azîz. Editör Arabî Abdülhamid Ali. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2010.
  9. DEMİRCİ, Muhsin. Tefsir Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2009.
  10. DEMİRCİ, Muhsin. Tefsir Usûlü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2013.
  11. DİVLEKCİ, Celaleddin. “Kur’an’da Bazı Kelimelerin Kullanım Özelliklerine Dair Genel Kaideler”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6, sy 1 (2017): 86-104.
  12. DİVLEKCİ, Celaleddin. “Kur’an’da Eşanlamlılık (Te