KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 3 - Sayı: 2

NEDENSELLİK VE KADER İNANCI ÇERÇEVESİNDE HALDUN TANER’İN “ŞİŞHANE’YE YAĞMUR YAĞIYORDU” HİKÂYESİ

Mehmet Akif DUMAN
Sayfa
13–24
Yayın Tarihi
2018-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Teorik izahı bu metne tatbik ile vermek hem mukayeseyi daha anlaşılır kılacak hem de “Mekânsal ortaklık ve zamansal ardışıklık nedenselliğin izahında ciddi anlanmada sağlam bir bakış kazanılmasını sağlar mı?” sorusu cevaplanmış olacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Nedensellik sadece sebep sonuç ilişkisi içinde günlük hayatın bir parçası olarak işlevsel değildir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nedensellik kader inancına farklı açılardan bakmak, hatta inançta farklılıklar demektir.
💡
Sonuç & Katkı:Teorik izahı bu metne tatbik ile vermek hem mukayeseyi daha anlaşılır kılacak hem de “Mekânsal ortaklık ve zamansal ardışıklık nedenselliğin izahında ciddi anlanmada sağlam bir bakış kazanılmasını sağlar mı?” sorusu cevaplanmış olacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Haldun Taner · nedensellik · Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu

Özet

Nedensellik sadece sebep sonuç ilişkisi içinde günlük hayatın bir parçası olarak işlevsel değildir. Nedensellik kader inancına farklı açılardan bakmak, hatta inançta farklılıklar demektir. Dine girmek, dinden çıkmak, din değiştirmek demektir. Nedensellik bu kadar mühimdir. Nedensellik; Sokrates öncesini, Platon’u ve Aristoteles’i de meşgul etmesine yani oldukça köklü bir kavram olmasına rağmen görsel sanatlar ve edebiyat için keşfi modern zamanlara denk gelir. Fakat kader inancı ile mukayese genelde eksik bırakıldığı için netice tam anlamıyla felsefî katmana nüfuz etmez. Teorik izahı causa formalis (form‐neden), causa finalis (amaç‐neden), causa materialis (madde‐neden) ve causa efficiens (etken‐ neden) kapsamında ve Mu’tezile, Kaderiyye, Cebriyye, Eşarî, Maturidi ve Hanîfe mezhepleri ekseninde yapılacak bir mukayese üstüne kurgulamak ile hem bu eksikliği bir nebze olsun gidermek, hem de tahkiyeli metinler için bir analiz yöntemi geliştirmek mümkündür. Tahkiyeli üslupta şahıs kadrosu tesis edildikten sonra zaman ve mekân unsurları üstünde oynamalar yapmak için gayet sağlam bir zemin hazırlayan “nedensellik” için Haldun Taner’in “Şişhane’ye Yağmur Yapıyordu” hikâyesi gayet başarılı bir misaldir. Teorik izahı bu metne tatbik ile vermek hem mukayeseyi daha anlaşılır kılacak hem de “Mekânsal ortaklık ve zamansal ardışıklık nedenselliğin izahında ciddi anlanmada sağlam bir bakış kazanılmasını sağlar mı?” sorusu cevaplanmış olacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DUMAN, M. A. (2018). NEDENSELLİK VE KADER İNANCI ÇERÇEVESİNDE HALDUN TANER’İN “ŞİŞHANE’YE YAĞMUR YAĞIYORDU” HİKÂYESİ. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 13–24. https://ajindex.com/articles/826300

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Abdülhamid, İ. T.D.V İslam Ansiklopedisi, “Cebriyye”, C. 7, s.205‐208, İstanbul: TDV, 1993.
  2. Anscombe, G. E. M. Causality and Determination. An Inaugural Lecture, in: E. Sosa (ed.), Causation and Conditionals [s. u.], 63‐81. London, 1971.
  3. Arndt, H.W. K.sprinzip. Hist. Wb. Ph. IV. 803‐806, 1976.
  4. Aydın, Ö. Kur’an Işığında Kader ve Özgürlük. İstanbul: Beyan Yay, 1998.
  5. Aytekin, A. Fıkh‐ı Ekber Risaleleri. İlim Sanat Dergisi. S.16‐Kasım/ Aralık. İstanbul, 1987.
  6. Bardakoğlu, A. T.D.V İslam Ansiklopedisi. “Hanefî Mezhebi”. C. 16. s.1‐21. İstanbul: TDV, 1997.
  7. Beauchamp, T. L. (ed). Philosophical Problems of Causation. Encino Calif, 1974.
  8. Berg, Cover. Das Problem der Kausalität: eine philosophische Abhandlung. L. Simon Nf, 1920.
  9. Brand, M. (ed). The Nature of Causation, Urbana Ill./Chicago Ill./London (mit Bibliographie, 369‐387), 1976.
  10. Büchli, Jörg. Der Poimandres: ein paganisiertes Evangelium. Tübingen: J.C.B. Mohr, 1987.
  11. Bunge, M. Causality. The Place of the Causal Principle in Modern Science, Cambridge Mass. 1959. (Causality and Modern Science başlığı ile, New York 1979) (Almanca. K. Geschichte und Probleme, Tübingen 1987).
  12. Descartes, Rene. Die Prinzipien der Philosophie: Lateinisch‐Deutsch, çev. Christian Wohlers. Hamburg: Felix Meiner, 1644/2006.
  13. Duman, Mehmet Akif. Şans Tanrıçası Fortuna’nın Tekerleğı ile “Kader” İnancının Bir Unsuru Olarak “Çark‐ı Felek” Metaforu Arasındaki Münasebet. Özne. 21. Kitap. Felsefi Bir Sorun Olarak İnanma. s.163‐192, 2014. _____. Von der Rhetorik zum belâgat, vom mecâz zur Metapher (Die Suche nach einer terminologischen Äquivalenz zum Begriff Der Metapher im Türkischen durch Vergleich von Rhetorik und belâgat). Berlin: Logos Verlag, 2018.
  14. Eidam, Heinz. Kausalität aus Freiheit: Kant und der Deutsche Idealismus. Würzburg: Königshausen & Neumann, 2007. Eşarî, H.A. Makâlâtü’l‐İslâmiyyîn ve İhtilâfü’l‐ Musallîn, (Tahkik: Muhammed Muhyiddin Abdulhamit). Beyrut, 1990.
  15. Feigs, Anton. Die Begriffe der Existenz. Substanz und Kausalität bei Hume. Domel, 1904.
  16. Fischer, Julius. Die Kausalität als Wegweiser durch die Philosophie zu einer praktischen Weltanschauung. G. Braunsche, 1909.
  17. Fritz, Kurt v. Beiträge zu Aristoteles, Berlin/ New York: de Gruyter, 1984.
  18. Gölcük, Ş. Bâkıllânî ve İnsan Fiileri, Ankara: T.D.V, 1997. _____. Kelam Tarihi, İstanbul: Kitap Dünyası yay, 2000. Grätzel, Stephan. Grundlagen der praktischen Philosophie: Raum ‐ Zeit ‐ Kausalität, London: Turnshare, 2008.
  19. Horn, Christoph. Kritik der bisherigen Naturforschung und die Ideent