Dergiler / Communicata / 2018 / Sayı: 15

İŞKENCENİN EDEBİ SUNUMU: TANJU CILIZOĞLU’NUN BALYOZ’UNUN EDEBİ GAZETECİLİK BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Sayfa
5–36
Yayın Tarihi
2018-12-10
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Ömer Özer’in röportajın edebi gazeteciliğe uyumlandırıldığı çalışmalar dışında, Türkiye’de tipik edebi gazetecilik çalışmaları olduğunu ortaya koyma bakımından önemli olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:12 Mart Muhtırası/Darbesi işkenceleriyle de tarihe geçmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İncelenen yapıt, birinci ve ikinci baskıya yazılan ‘Önsöz’lerle birlikte 192 sayfadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Ömer Özer’in röportajın edebi gazeteciliğe uyumlandırıldığı çalışmalar dışında, Türkiye’de tipik edebi gazetecilik çalışmaları olduğunu ortaya koyma bakımından önemli olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2011 Verileri
⚙️Değişkenler:Edebi Gazetecilik · 12 Mart Mutırası/Darbesi · İşkence

Özet

12 Mart Muhtırası/Darbesi işkenceleriyle de tarihe geçmiştir. Muhtıra döneminde yapılan işkenceleri tarihe not düşen çalışmalardan biri de Gazeteci-Yazar Tanju Cılızoğlu’nun Balyoz isimli kitabıdır. Balyoz’u ilk okuduğumda edebi gazeteciliğin özelliklerini taşır izlenimi edinmiştim. Bu nedenle çalışmada, söz konusu kitap, edebi gazeteciliğin (literary journalism) özelliklerini taşıyıp taşımadığı bağlamında incelenmiştir. İncelenen yapıt, birinci ve ikinci baskıya yazılan ‘Önsöz’lerle birlikte 192 sayfadır. Balyoz’da Tanju Cılızoğlu, 12 Mart Muhtırası/Darbesi döneminde Sansaryan Hanı’ında yapılan işkenceyi konu edinmiştir. Yazar, yapıtında eşine seslenmektedir. Türkiye’de edebi gazetecilik çalışmaları bağlamında Prof. Dr. Ömer Özer tarafından gerçekleştirilmiş röportaj incelemeleri bulunmaktadır (Özer, 2011; 2012). Hatta bir çalışmasında Özer (2013), George Orwell örneğinde edebi gazetecilik çalışması da yapmıştır. Ayrıca Türkiye’de bu yöndeki çalışmalar, Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümlerinde yer alan bazı akademisyenler tarafından sürdürülmektedir (Erdem, 2016; Kaplan, 2011; Tanrısal, 1988; 1990). Yine de özellikle gazetecilik alanında edebi gazeteciliğin tanındığını ve gereken önemin verildiğini belirtmek güçtür. Bu açıdan çalışma önem taşımaktadır. Makalede önce, yöntem açıklanmıştır. İncelemede içerik çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. İçerik çözümlemesi, edebi gazeteciliğin yedi özelliği bağlamında uyumlandırılmıştır. Sonra, 12 Mart Muhtırası/Darbesi kısaca anlatılmış, daha sonra edebi gazetecilik anlaıtılmış, dünden bugüne Türkiye’de edebi gazetecilik açıklanmış ve çözümlemeye geçilmiştir. Birinci özxellik olan Sahne Sahne Tasarım/Oluşum özelliği için kitap 6 bölüme ayrılmıştır. Her bölüm kendi içerinde sahnelere sahiptir. Birinci bölüm 5 sahneden oluşmuştur. Bu sahnelerde polis tarafından alınış, Sansaryan Hanı’na götürülüş, içeriye sokuluş ve tuvalet örneğinde içerideki durum yansıtılmaktadır. İkinci bölüm de beş sahneye sahiptir. Bölümün sahnelerinde, işkenceye götürülenler, işkence görenler ve işkenceden getirilenler anlatılmaktadır. Üçüncü bölüm, paralarının tükenmesi ve eşe sesleniş, yemek, işkence görenlere uyguladıkları basit iyileştirme çalışmaları gibi sahneleri barındırmaktadır. Dördüncü bölüm, Sansaryan Hanı’ndan gidenler, Hana gelenler, Tanju Cılızoğlu’nun psikolojik durumu ve eski eşin ziyaret ve görüşmeleri sahnelerinden oluşmaktadır. Beşinci bölüm, net olarak işkenceyi anlatıığı sahnelere tanık olmuştur. Ayaklar, kollar, kafalar deyim yerindeyse paramparçadır. Son bölüm ise, sıranın Tanju Cılızoğlu’na gelişini ve Sansaryan Hanı’ndan ayrılışı anlatmaktadır. Bu bölüm tek sahneden oluşmuştur. Söz konusu sahnelerin oluşturduğu bölümlerde Yazar Cılızoğlu, darbelerin ne kadar “kötü” olduğunu çağrıştıracak işkence sahnelerini en açık bir dille açıklamıştır. Üçüncü Kişi Bakış Açısı Anlatımı özelliğine göre, Tanju Cılızoğlu, Balyoz’da 12 Mart döneminde Sansaryan Hanı’ndaki İşkenceyi tüm ayrıntılarıyla anlatmaktadır. Tam Kayıt ya da Tam Diyalog özelliği açısından Tanju Cılızoğlu’nun yaşadıklarını not aldığını söylemek mümkündür. Çünkü, çok sayıda isim ve yaşanmışlıkları bu kadar gerçek bir şekilde anlatmak not almayı gerektirebilir. Ancak, öyle bir ortamda buna izin verilmiş midir bilinmez. Durum Ayrıntıları açısından şu söylenebilir: İşkence yansıtılırken insanların durumu en ince ayrıntısına kadar verilmiştir. Ayrıca, Tanju Cılızoğlu, insanları da tanımlamıştır. Belgeye Dayalı Konular’da yapıtta anlatılanlar, Cılızoğlu’nun kendi yaşadıklarıdır, gözlemleridir, gördükleridir. Derin ve Ayrıntılı Araştırma Yapmak ve Olayların/Konunun Parçası/Öznesi Olmak, tam da bu çalışma için doğru ve geçerli olmuştur. Yazar Tanju Cılızoğlu, olayların ve konunun bir parçası olmuş ve yaşadıklarını aktarmıştır. Edebi Anlatım, çalışma boyunca sürüp gitmiştir. Bütün bu özellikler, Tanju Cılızoğlu’nun Balyoz isimli kitabının bir edebi gazetecilik çalışması olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, Ömer Özer’in röportajın edebi gazeteciliğe uyumlandırıldığı çalışmalar dışında, Türkiye’de tipik edebi gazetecilik çalışmaları olduğunu ortaya koyma bakımından önemli olmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZER, Ö. (2018). İŞKENCENİN EDEBİ SUNUMU: TANJU CILIZOĞLU’NUN BALYOZ’UNUN EDEBİ GAZETECİLİK BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Communicata, Sayı: 15, 5–36. https://ajindex.com/articles/825039

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Kaynakça Alatlı, Ertuğrul (2002).
  2. Müdahale, Alfa Yayınları.
  3. Applegate, Edd (2011). Literary Journalism A Biographical Dictionary of Writers and Editors,http://books.google.com.tr/books?id=dWQpXRudQPwC&printsec=frontcover&dq=literary+journalism&source=bl&ots=2Fk76zJEJl&sig=xE2x0owzUoGtNpCcLJemsLwG2O8&hl=tr&ei=LPK3TbaFDYresgaR78HqAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFUQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false (Erişim Tarihi: 27. 04. 2011).
  4. Atabek, Ümit (2007). “İçerik Çözümlemesi İletişim Çalışmalarında Olağan Yöntem”, İçinde Medya Metinlerini Çözümlemek İçerik, Göstergebilim ve Söylem Çözümleme Yöntemleri, Ed. Gülseren Atabekve Ümit Atabek, Siyasal Kitabevi: 1-18.
  5. Capote, Truman (2009).
  6. Soğukkanlılıkla, Çev. Ayşe Ece, Sel Yayınları.
  7. Çapın, Halit (1975). “Sanat Dergisinin Soruşturması: Röportaj Yazarları, Röportajın Bir Edebiyat Dalı Olduğunda Birleşiyorlar”, Milliyet Sanat Dergisi, Ağustos, Sayı: 147: 4. Çavdar, Tevfik (1995). Türkiye’nin Demokrasi Tarihi 1950-1995,
  8. İmge Kitabevi.
  9. Çelik Şavk, Ülkü (2011). Sorularla Evliya çelebi İnsanlık tarihine Yön Veren 20 Kişiden Biri, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi Basımevi. Çölaşan, Emin (2008). Turgut Nereden Koşuyor Turgut’un Serüveni, Bilgi Yayınları.
  10. Erdem, Murat (2016). “Edebi Gazetecilik Kavramı: ABD Örneğindeki Gelişimi, Yapısı ve İçeriği”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Nisan 20(1): 129-144.
  11. Hersey, John (1965).
  12. Hiroşima, Çev. R. Tomris, de yayınevi. Kaplan, M. Ufuk (2011). Kurgu Yazarı Olarak Gazeteci Veya Gazeteci Olarak Kurgu Yazarı: Değişen Amerika’da Gerçek-Kurgu İlişkisi (1865-1920),
  13. Yayımlanmamış Doktora Tezi, T.C. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Anabilim Dalı., İzmir.
  14. Karavelioğlu, Kâmil (2007). Bir Devrim İki Darbe 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, Gürer Yayınları.
  15. Karpat, H. Kemal (2010). Osmalı’dan Günümüze Asker ve Siyaset, Timaş Yayınları.
  16. Kayalı, Kurtuluş (1994). Ordu ve Siyaset 27 Mayıs-12 Mart, İletişim Yayınları.
  17. Kongar, Emre (2006).
  18. Tarihimizle Yüzleşmek, Remzi Kitabevi.
  19. Kemal, Yaşar (1957).
  20. Peri Bacaları, Varlık Yayınları.
  21. Kemal, Yaşar (1975). “Sanat Dergisinin Soruşturması: Röportaj Yazarları, Röportajın Bir Edebiyat Dalı Olduğunda Birleşiyorlar”, Milliyet Sanat Dergisi, Ağustos, Sayı: 147: 8-10.
  22. Kemal, Yaşar (1997). Bu Diyar Baştanbaşa 2 Yanan Ormanlarda Elli Gün, Adam Yayınları.
  23. Kemal, Yaşar (2002). Bu Diyar Baştanbaşa 3 Peri Bacaları, Adam Yayınları.
  24. Kemal, Yaşar (2007). Bir Bulut