Dergiler / Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 6 - Sayı: 3

ANADOLU SANATINDA ŞAHMERAN FİGÜRLÜ ÖRNEKLER

Examples Of Sahmeran Fıgures In Anatolıan Art

Sayfa
417–447
Yayın Tarihi
2021-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Literatür taraması ve sözlü görüşmelerden elde edilen verilere göre bu efsanelerin yöreden yöreye farklılık gösterdiği görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu’da önemli bir figür olan Şahmeran evlere uğur getirdiğine inanılan efsanevi bir varlıktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Literatür taraması ve sözlü görüşmelerden elde edilen verilere göre bu efsanelerin yöreden yöreye farklılık gösterdiği görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Birinci bölümde heykel ve resimde, ikinci bölümde halk sanatlarından cam altı resimleri, dokumalar (halı, kilim), işlemeler, doğal boya çalışmaları, bakır ürünlerde görülen Şahmeran figürlü bulunabilen örneklere açıklamaları ile yer verilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Şahmeran · Şahmeran Figürü · Şahmeran Efsaneleri

Özet

Anadolu’da önemli bir figür olan Şahmeran evlere uğur getirdiğine inanılan efsanevi bir varlıktır. Şahmeran figürü yarı insan yarı yılan, bazen kadın bazen de erkek olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizin birçok yöresinde Şahmeran figürü dokuma, işleme, cam altı resimleri, bakır kaplar, baskı işleri, heykel, taş işleri vb. sanatlarda karşımıza çıkmaktadır. Çağdaş sanatlar olarak nitelendirilen resim ve heykel çalışmalarında da Şahmeran figürü sıklıkla görülmektedir. Literatürde Şahmeran konulu çok sayıda kaynak bulunmaktadır. Şahmeran efsanelerinin ortak noktası sır tutamamak ve ölümdür. Literatür taraması ve sözlü görüşmelerden elde edilen verilere göre bu efsanelerin yöreden yöreye farklılık gösterdiği görülmüştür. Anadolu sanatında Şahmeran figürünün sıklıkla uygulanması insanların bu figüre farklı anlamlar yüklediği şeklinde düşünülebilir. Şahmeran figürünün kimi insanlar evlerini koruduğuna, kimi insanlar ise nazar ve kötü ruhlardan kendilerini koruduğuna inanmaktadırlar. Çalışmanın amacı, Anadolu çağdaş ve halk sanatında bulunabilen Şahmeran figürlü örnekler doğrultusunda Anadolu sanatında bu figürün yeri ve önemini göstermektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, çağdaş sanatta ve halk sanatında Şahmeran başlıkları adı altında iki bölüm şeklinde yapılandırılmıştır. Birinci bölümde heykel ve resimde, ikinci bölümde halk sanatlarından cam altı resimleri, dokumalar (halı, kilim), işlemeler, doğal boya çalışmaları, bakır ürünlerde görülen Şahmeran figürlü bulunabilen örneklere açıklamaları ile yer verilmiştir.

Abstract

Sahmeran, an important figure in Anatolia, is a legendary being believed to bring good luck to homes. The Sahmeran figure appears as half human half snake, sometimes as a woman and sometimes as a man. In many regions of our country, the figure of Sahmeran is used for weaving, embroidery, under-glass paintings, copper pots, printing works, sculpture, stone works, etc. The figure of Şahmeran is frequently seen in painting and sculpture works, which are described as contemporary arts. There are many sources on Shahmaran in the literature. The common point of the Shahmaran legends is the inability to keep a secret and death. According to the data obtained from the literature review and oral interviews, it has been seen that these legends differ from region to region. The frequent application of the Shahmaran figure in Anatolian art can be thought of as people assigning different meanings to this figure. Some people believe that the Shahmaran figure protects their homes, while some people believe that it protects them from the evil eye and evil spirits. The aim of the study is to show the place and importance of the figure in Anatolian art in line with the examples of Shahmaran figures that can be found in contemporary and folk art in Anatolia. For this purpose, the study is structured in two parts under the titles of Şahmeran in contemporary art and folk art. In the first part, sculpture and painting, in the second part, folk arts under glass paintings, weavings (carpets, rugs), embroideries, natural paint works, examples of Sahmeran figures seen in copper products are included with their explanations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SÖKMEN, S., BALKANAL, Z. (2021). ANADOLU SANATINDA ŞAHMERAN FİGÜRLÜ ÖRNEKLER. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 3, 417–447. https://ajindex.com/articles/817092

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Akpınarlı, H. F. ve Uluışık, Y. P. (2016). Yerel Kalkınmada Halk Kültürü Projelerinin Önemi “Şanlıurfa Örneği”. 4. Kazan Uluslararası Halk Kültürü Sempozyumu, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, s. 365-372.
  2. Akpınarlı, H. F. ve Yurt, N. (2016). Yurt Şahmeran Motifinin Geleneksel Tekstilde Kullanıldığı Alanlar. Uluslararası Geçmişten Geleceğe Sanat Sempozyumu, Çorum: Hitit Üniversitesi, s. 116-129.
  3. Aslan, F. ve Aslan, B. (2012). Kültürel Bir İmge Olarak Şahmaran. Düş ya da Gerçek Şah-ı Maran, İstanbul: Küçükçekmece Belediyesi, s.18-23.
  4. Çağlar, A. B. (2014).
  5. Türk Kültür Geleneğinde Şahmaran, Doktora Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli. Çelebilik, G. ve Afşar, H. (2016). Konya İli Karatay İlçesi Evlerinde Bulunan Geleneksel El İşlemeli Eşya Türleri ve Kullanım Alanları. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi. 9 (18). s. 365-381.
  6. Değirmenci, B. C. (2019). Mitoloji ve Anadolu Söylencelerinin Özgün Seramik Form ve Yüzeylere Yansıması, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.
  7. Deniz, B. (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları. Ankara:
  8. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları,
  9. Atatürk Yüksek Kurumu, Yayın No: 215. Doğanay, E. (2012). Düş ya da Gerçek Şah-ı Maran. (Küratör). İstanbul: Küçükçekmece Belediyesi, s. 10-13.
  10. Güneştekin, A. (2014).
  11. Güneş Çemberinin Varisi, Sergi, 18 Eylül-14 Kasım 2014, Marlborough Monaco, (03 Mart 2015), (Erişim: 11.03.2015), http://ahmetgunestekin.com/kataloglar/tr/gunes-cemberinin-varisi.pdf
  12. Güzel, E. ve Oskay, N. (2013). Van’da “Şah- I Meran” Motifli Örnekler. Uluslararası Türk Kültürü, Sanatı ve Kültürel Mirası Koruma Sempozyumu/Sanat Etkinlikleri, Bakü, s. 559-564.
  13. Güzel, E. ve Kulaz, M. (2016). Tunceli-Çemişgezek- Doğan Köyü Halı Dokuma Örnekleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20 (4). s. 1321-1335.
  14. Kahraman, M. (2012). Hafızanın Üzerine Birlikte Titremek. Röp. Kelemet Çiğdem Türk. (Erişim: 10.02.2015), http://dersimnews.com/kultur/hafizanin-uzerine-birlikte-titremek.html
  15. Kamiloğlu, İ. (2009). Mardin İli Gümüş İşlemeciliği ve Yörede Yapılan Ürünlerin Bazı Özellikleri, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü̈, Ankara.
  16. Mant, S. (1998).
  17. Halk Sanatında Şahmaran, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir. Ortak, M. (2010). Tarsus Bölgesine Ait Şahmeran Efsanelerinde Yer Alan Sembollerin Yorumlanması, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin. Özdemir, H. (1997). Geleneksel Kültürümüzde Şahmeran. V. Milletlerara