Dergiler / Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 4 - Sayı: 7

Merkezi Asya'da Uygur Çalışmaları: Tarihsel Bir İnceleme

UYGHUR STUDIES IN CENTRAL ASIA: A Historical Review

Sayfa
99–124
Yayın Tarihi
2022-02-28
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sovyet Merkezi Asya'sında yürütülen tarih çalışmaları, Uygur milliyetçi ideolojisinin şekillenmesinde ve SUÖB'de ki Uygur tarihi araştırmalarının şekillenmesinde büyük rol oynadı.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sovyet makamları, Merkezi Asya'daki Uygur araştırmalarını hem pratik hem de ideolojik amaçlarla teşvik etti; Sovyet Uygurlarının kültür merkezi Kazakistan ve başkenti Alma-Ata olduğundan, Rusya ve diğer Merkezi Asya cumhuriyetlerinde de araştırmalar yapılsa da, Uygur çalışmalarının kurumsal gelişimi Kazakistan'da da gerçekleşti.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yoğun Uygur çalışmaları 1940'larda başladı ve tarih ve kültürün farklı yönlerini ele aldı.
💡
Sonuç & Katkı:Sovyet Merkezi Asya'sında yürütülen tarih çalışmaları, Uygur milliyetçi ideolojisinin şekillenmesinde ve SUÖB'de ki Uygur tarihi araştırmalarının şekillenmesinde büyük rol oynadı.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çin · Rusya · Doğu Türkistan

Özet

Sovyet makamları, Merkezi Asya'daki Uygur araştırmalarını hem pratik hem de ideolojik amaçlarla teşvik etti; Sovyet Uygurlarının kültür merkezi Kazakistan ve başkenti Alma-Ata olduğundan, Rusya ve diğer Merkezi Asya cumhuriyetlerinde de araştırmalar yapılsa da, Uygur çalışmalarının kurumsal gelişimi Kazakistan'da da gerçekleşti. Yoğun Uygur çalışmaları 1940'larda başladı ve tarih ve kültürün farklı yönlerini ele aldı. Uygur çalışmalarının zirvesine, 1986-1995 yılları arasında Kazak SSR Bilimler Akademisi'ndeki Uygur Araştırmaları Araştırma Enstitüsü'nün kurulduğu dönemde ulaşıldı ve daha sonra Sovyet hükümeti tarafından Kazak milliyetçi aydınlarının iradesine karşı kurulduğu için oldukça zahmetsizce kapatıldı. Kapatılmasının bir diğer önemli nedeni ise Şanghay İşbirliği Teşkilatı'nın kurulmasından sonra Merkezi Asya'da son derece etkili hale gelen Çin'in uyguladığı baskıydı. Sovyet Merkezi Asya'da yapılan akademik araştırmalar, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki alanın gelişimini etkilediğinden, Uygur çalışmaları alanı dilbilim, edebiyat ve tarihte kayda değer başarılar elde etti. Örneğin, SUÖB’de ki dil araştırmaları, Kazakistanlı bilim adamları tarafından yayınlanan çalışmalardan güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Sovyet Merkezi Asya'sında yürütülen tarih çalışmaları, Uygur milliyetçi ideolojisinin şekillenmesinde ve SUÖB'de ki Uygur tarihi araştırmalarının şekillenmesinde büyük rol oynadı.

Abstract

The Soviet authorities stimulated Uyghur studies in Central Asia for both practical and ideological purposes; and since the cultural center of the Soviet Uyghurs was Kazakhstan and its capital city of Alma-Ata, the institutional development of Uyghur studies also occurred in Kazakhstan, though research was also being conducted in Russia and the other Central Asian republics. Intensive Uyghur studies began in the 1940s and covered different aspects of history and culture. The peak of Uyghur studies was reached during the era of the Research Institute of Uyghur Studies at the Academy of Sciences of Kazakh SSR between 1986 and 1995, which was subsequently closed down rather effortlessly, since it had been established by the Soviet government against the will of Kazakh nationalist intellectuals. Another important reason for its closure was the pressure being applied by China, which had become extremely influential in Central Asia after the formation of the Shanghai Organization of Cooperation. The field of Uyghur studies achieved appreciable successes in lin- guistics, literature, and history, as academic research being done in Soviet Central Asia influenced the development of the field in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region of China. For example, linguistic research in the XUAR was strongly affected by the work published by Kazakhstani scholars. The historical studies conducted in Soviet Central Asia played a major role in shaping Uyghur nationalistic ideology and Uyghur historical study in the XUAR.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KORKMAZ, Ç. M. G. (2022). Merkezi Asya'da Uygur Çalışmaları: Tarihsel Bir İnceleme. Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi, Cilt: 4 - Sayı: 7, 99–124. https://ajindex.com/articles/816738

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (1)

  1. Aktual’nye problemy sovetskogo uigurovedeniya.(1983). Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Aktual’nye problemy sovremennogo uigurovedeniya.(2002). Almaty: Ghylym. Alakhunov, A. (1977). Uyghur häliq qoshaqliri. Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Alibakieva, T. (1988). On ikki muqam/Dvenadtsat’ uigurskikh mukamov. Alma-Ata: Öner. Alieva, M. (1975). Uighurskie skazki. Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Alieva, M. (1989). Zhanry uigurskogo. Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Almas, T. (1993). Uigury. Alma-Ata: n/p. Arshidinov, B. (2003). Dastanlar dunyasigha sayahät. Almuta: Ghylym. Arziev, R. (1996). “Kutadghu Bilik” vä uning leksika-stilistikiliq alahidilikliri. Alma-Ata: Ghylym. Äsärlär sadasi. (1963). Alma-Ata: Mäktäp. Baratov, Sh. (1975). Uyghur tilining käspii leksikisi (baghvänlik, qoghunchïlïq vä gülchilik leksikisi asasida). Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Baratova, G. (1994). Uigury v Kazakhstane i Srednei Azii v XIX-XX vv. (dinamika chislennosti). In Izvestiya Natsional’noi Akademii nauk Respubliki Kazakhstan, ser. Obshestvennnykh nauk 6 (198). Barmin, V. A. (1999). Sintsian v sovetsko-kitaiskikh otnosheniyakh 1914–1949 gg. Barnaul: Izd-vo BGPU. Baskakov, N. A., and V. M. Nasilov. (1939). Uigursko-russkii slovar’. Moskova: Gosudarstvennoye izdatelstvo inostran- nykh i natsionalnykh yazykov. Bekturganova, B. (2002). “Uigurskii extremizm” v Tsentral’noi Azii: mif ili real’nost’?. Alma-Ata: Complex. Bernshtam, A. N. (1947a). Problemy istorii Vostochnogo Turkestana. Vestnik Drevnei Istorii 2. Bernshtam, A. N. (1947b). Uigurskaya epigrafika Semirech’ya. Chast’ I. Epigrafika Vostoka 1. Bernshtam, A. N. (1948). Uigurskaya epigrafika Semirech’ya. Chast’ II. Epigrafika Vostoka 2. Bernshtam, A. N. (1951). Uyghur hälqining qädimi vä ottura äsir tarihi qissiliri. Alma-Ata: ‘Qazaq eli’ jurnalining näshriyati. Borovkov, A. (1935). Uchebnik uigurskogo. Leningrad: Izdanie leningradskogo vostochnogo instituta. Bughra, Muhammad Imin. (1940). Sharqi Turkistan tarihi. Kabul. Erzin, M. I. (1980). Uyghur Sovet matbuatining tarihi. Alma-Ata: Kazakhstan. Gabain, A von. (1961). Das Uigurische Königreich von Chotcsho. 850–1250.Berlin: Akademie Verlag. Gabain, A von. (1973). Das Leben im Uigurischen Königreich von Qoco (850–1250). Wiesbaden: Otto Horrossovitz. Hazirqi zaman uyghur tili. I qisim. Lexica va fonetika. (1963). Almuta: Nauka Kazakhskoi SSR. Hazirqi zaman uyghur tili. II qisim. Morfologiya vä sintaksis. (1966). Alma-Ata: Nauka Kazakhskoi SSR. Idayatov, A. (1944). Sadyr Palva