Dergiler / Türkoloji Dergisi / 2012 / Cilt: 19 - Sayı: 1

Tarihî metinlerde eşyazımlılık sorunu ve kaybolan sözcükler

HE ISSUE THE ISSUEOF HOMOGRAPHY AND OF HOMOGRAPHY AND OF HOMOGRAPHY AND LOSTWORDS IN HISTORICAL TEXTS WORDS IN HISTORICAL TEXTS WORDS IN HISTORICAL TEXTS

Sayfa
13–22
Yayın Tarihi
2012-04-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Öncelikle Tarama Sözlüğü’nde uyaėmaė fiiline verilen “batmak, gurup etmek, yıldız batmak” anlamlarının söz konusu şiir için uygun düşmediği ve metnin bağlamından hareketle “doğmak, parlamak” anlamlarında bir fiile gerek duyulduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, XVI. yüzyıl Mevlevî şairlerinden Burdurlu Fedaî Dede’nin bir murabbać-ı mütekerririnde geçen uyaė- fiiliinin anlamı ve kökeni değerlendirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öncelikle Tarama Sözlüğü’nde uyaėmaė fiiline verilen “batmak, gurup etmek, yıldız batmak” anlamlarının söz konusu şiir için uygun düşmediği ve metnin bağlamından hareketle “doğmak, parlamak” anlamlarında bir fiile gerek duyulduğu tespit edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Aynı fiilin hemen hemen karşıt iki anlama gelmesinin mümkün olamayacağından yola çıkarak bu iki fiilin kökenlerinin farklı olduğu ve zamanla eşyazımlı ve belki eşsesli hâle geldiği, tanıklar aracılığıyla ortaya konmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Söz varlığı · tarihî söz varlığı · uyaėmaė uyaėmaė fiili

Özet

Bu makalede, XVI. yüzyıl Mevlevî şairlerinden Burdurlu Fedaî Dede’nin bir murabbać-ı mütekerririnde geçen uyaė- fiiliinin anlamı ve kökeni değerlendirilmiştir. Öncelikle Tarama Sözlüğü’nde uyaėmaė fiiline verilen “batmak, gurup etmek, yıldız batmak” anlamlarının söz konusu şiir için uygun düşmediği ve metnin bağlamından hareketle “doğmak, parlamak” anlamlarında bir fiile gerek duyulduğu tespit edilmiştir. Aynı fiilin hemen hemen karşıt iki anlama gelmesinin mümkün olamayacağından yola çıkarak bu iki fiilin kökenlerinin farklı olduğu ve zamanla eşyazımlı ve belki eşsesli hâle geldiği, tanıklar aracılığıyla ortaya konmuştur.

Abstract

AbstractAbstractAbstract This paper discusses the meaning and origin of the Turkish verb uyaėuyaė uyaė uyaė---found in a murabba‘-ı mütekerrir (repeating quatrain) of Burdurlu Fedaî Dede, a 16th century Sufi poet. To this end, a search was made in the Tarama Sözlüğü, which suggests the results “set, drop, go down (star)” for the verb uyaėmaė. However, as these results do not fit the poem in question given the context, it was found out that the poet felt the need to use a verb meaning either “rise” or “shine”. Considering the fact that it would not be possible for the same verb to carry two opposite meanings at the same time, it was revealed, through supporting evidence, that the two verbs had actually different origins and became homographic, and perhaps homophonic over time

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAKICI, B. (2012). Tarihî metinlerde eşyazımlılık sorunu ve kaybolan sözcükler. Türkoloji Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 1, 13–22. https://ajindex.com/articles/813360

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. AKSAN, Doğan (1995).
  2. Her Yönüyle Dil, Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara:
  3. TDK Yayınları.
  4. AKSAN, Doğan (2006).
  5. Anlambilim, Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi, Ankara:
  6. Engin Yayınları.
  7. BOROVKOV, A.K. (1963).
  8. Leksika Sredneaziatskogo tefsira, XII-XIII. vv. Moskova. CLAUSON, Sir Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth- Century Turkish, London: Oxford University Press.
  9. ÇAKICI, Bilal (2005). Fedaî, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanının Tenkitli Metni, Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. DİLÇİN, Cem (1991). Mesćūd bin AħmedSüheyl ü Nev-bahār, İnceleme-Metin- Sözlük. Ankara:
  10. AKM Yayınları.
  11. DURU, N. Fazıl (2000). Mevleviyâne, Şiir Güldestesi, İstanbul:
  12. Perşembe Kitapları. GÖLPINARLI, Abdulbaki (2004), Tasavvuftan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri. İstanbul: İnkılâp Yayınları.
  13. KAÇALİN, Mustafa (2011). Niyāzī, Nevāyī’nin Sözleri ve Çağatayca Tanıklar (El- Luāātu’n-Nevāĉiyye ve’l-İstişhādātu’l-Caāatāĉiyye). Ankara:
  14. TDK Yayınları.
  15. ÖZEK, Ali vd. (1993). Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Ankara:
  16. TDV Yayınları.
  17. TARAMA SÖZLÜĞÜ (1972). Ankara: TDK Yayınları. USTA,Halil İbrahim (2011). Orta Asya Kur’ân Tefsiri. Ankara.