KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Moğol Dönemi Şairlerinin Gözünden Bir İlhanlı Veziri: Şemseddîn Muhammed Cüveynî

Özkan DAYI
Sayfa
43–72
Yayın Tarihi
2020-12-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Şemseddîn Cüveynî’ye eserlerinde değinen şairler hakkında kısa bilgiler verdikten sonra, bu şairler tarafından Vezir Şemseddîn Cüveynî’yi hangi yönleri ile nasıl ele alındığını aktarmayı ve Moğol-İlhanlı dönemi üzerine yapılan kültür tarihi çalışmalarına farklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemekteyiz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İlhanlı devleti XIII. ve XIV. yüzyıl Ön Asya tarihi için askerî, siyasî, içtimai ve kültürel açıdan önem arz etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:XIII. yüzyılın başında Horasan’ın Moğollar tarafından işgali ile başlayan ve İran coğrafyasının ele geçirilmesi ile devam eden süreç dönem hakkında yapılan akademik çalışmalara bakıldığında daha çok siyasî ve askerî yönleri ile araştırmacıların dikkati çekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Şemseddîn Cüveynî’ye eserlerinde değinen şairler hakkında kısa bilgiler verdikten sonra, bu şairler tarafından Vezir Şemseddîn Cüveynî’yi hangi yönleri ile nasıl ele alındığını aktarmayı ve Moğol-İlhanlı dönemi üzerine yapılan kültür tarihi çalışmalarına farklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemekteyiz.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Şemseddîn Muhammed Cüveynî

Özet

İlhanlı devleti XIII. ve XIV. yüzyıl Ön Asya tarihi için askerî, siyasî, içtimai ve kültürel açıdan önem arz etmektedir. XIII. yüzyılın başında Horasan’ın Moğollar tarafından işgali ile başlayan ve İran coğrafyasının ele geçirilmesi ile devam eden süreç dönem hakkında yapılan akademik çalışmalara bakıldığında daha çok siyasî ve askerî yönleri ile araştırmacıların dikkati çekmektedir. Fakat bu dönemin büyük bir değişim ve yenilik süreci olduğu gerçeğini göz önünde bulundurmalı, bu süreci tarihî seyri ve kültürel dinamikleri ile aktarmaya çalışmalıyız. Bu yenilik ve değişim dönemini destekleyen İlhanlı devletinin siyasî ve idarî önemli bir yere sahip olan ünlü veziri Sâhib-i Dîvân Şemseddîn Muhammed Cüveynî, Moğol dönemi şairlerinin dîvânlarında adı geçen devlet adamları arasında bulunmaktadır. Bu doğrultuda tespit edebildiğimiz on şair mevcuttur. Şemseddîn Cüveynî’ye eserlerinde değinen şairler hakkında kısa bilgiler verdikten sonra, bu şairler tarafından Vezir Şemseddîn Cüveynî’yi hangi yönleri ile nasıl ele alındığını aktarmayı ve Moğol-İlhanlı dönemi üzerine yapılan kültür tarihi çalışmalarına farklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemekteyiz.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DAYI, Ö. (2020). Moğol Dönemi Şairlerinin Gözünden Bir İlhanlı Veziri: Şemseddîn Muhammed Cüveynî. Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 2, 43–72. https://ajindex.com/articles/811870

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. ABÛ’L FARAC, Gregory, Abû’l-Farac Tarihi, I-II, (Çev. Ömer Rıza Doğrul), TTK, Ankara 1950. ALÎZÂDE, Nâsır–SEFDERPÛR, Ferenyâ, “Tahkîk-i ‘İlm-i Beyân der Dîvân-i Humâm Tebrîzî”, Nâme-i Pârsî, Sayı: 5, 1388 hş., 131-168.
  2. ANONİM, Moğolların Gizli Tarihi, I, (Çev. Ahmet Temir), Ankara 2016. ÂŞTİYÂNÎ, Abbâs İkbâl, Târîh-i Mogûl ve Evâyil-i Eyyâm-i Teymûrî, I-II, İntişârât-i Nâmek, Tahrân 1374 hş. BÂKİRÎ, Mehrî, “Tovzîh-i Berhî Ez Lugat ve Istılâhât-i Mogûlî der Zebân ve Edebiyât-i Fârsî”, Pejûheşhâ-yi Felsefî, Dânişgâh-i Edebiyât-i ‘Ulûm-i İnsânî Tebrîz, 1380 hş., 171, 39-60.
  3. BARON, Edward, Ez Sa‘dî tâ Câmî ‘Asr-ı İstilâ-yi Mogûl ve Tâtâr, (Çev. Ali Asger Hikmet), İntişârât-ı İbn-i Sînâ, Tahrân 1301 hş. BARTHOLD, W., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (Haz. Hakkı Dursun Yıldız), TTK, Ankara 1990. BEYZÂVÎ, Abdullah b. Ömer, Nizâmu’t-Tevârîh, (Tsh. Mîr Hâşim Muhaddes), Tahrân 1382 hş. BİLGİN, Orhan, “Nizârî, Hayatı ve Eserleri”, Şarkiyat Mecmuası, Sayı: 7, İstanbul 1972, 49-58. CÛZCÂNÎ, Minhâcuddîn Osmân b. Sirâcuddîn Muhammed, Tabakât-ı Nâsırî, I-II, (Haz. AbdulhayHabîbî), Encümen-i Târîh-i Afgânistân, Kâbil 1342 hş. CÜVEYNÎ, Alâaddin Ata Melik b. Bahâeddin b. Muhammed b. Muhammed, Târîh-i Cihânguşâ, (Haz. Muhammed b. Abdulvahhâb Kazvînî), I-III, Tahrân 1329 hş. CÜVEYNÎ, Alâaddin Ata Melik b. Bahâeddin b. Muhammed b. Muhammed, Tarih-i Cihangüşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Ankara 2013. CÜVEYNÎ, Alâaddin Ata Melik b. Bahâeddin b. Muhammed b. Muhammed, The History of The World Conqueror, I, (Translated fromTheText Of Mirza Muhammed Qazviniby J. A. Boyle), Cambridge 1958, 34-39.
  4. ÇİÇEKLER, Mustafa, “Sa‘dî-i Şîrâzî”, DİA, İstanbul 2008, XXXV, 405-407.
  5. ÇİFTÇİ, Hasan, Klasik Fars Edebiyatında Hiciv ve Sosyal Eleştiri, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara 2002.
  6. DAYI, Özkan, “Vezir Şemseddin Cüveynî’nin İlhanlı Devletindeki Faaliyetleri (1263-1284)”, Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dergisi, Sayı: 1, Bayburt 2018, s. 95-108.
  7. DAYI, Özkan, Moğolların Teşkilat ve İdarî Tarihi (İran Moğolları 1220-1295),
  8. Altınordu Yay., Ankara 2020. DİHHUDÂ, Ali Ekber, “Pûr Behâ-yî Câmî”, (Haz. Muhammed Mu’în-Seyyîd Ca’fer Şehîdî), Lugatnâme, Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1373 hş., IV, 5035-5036. DİHHUDÂ, Ali Ekber, “Sa‘dî”, (Haz. Muhammed Mu‘îneddîn -Seyyid Ca’fer Şehîdî),Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1373 hş., VIII, 12040. DİHHUDÂ, Ali Ekber, “Bitikçi”, (Haz. Muhammed Mu’în-Seyyid Ca’fer Şehîdî), Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1373 hş., III, 4470. DURMUŞOĞLU, Kurban, “Abaka