Dergiler / Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi / 2017 / Cilt: 3 - Sayı: 2

KUR’ÂN-I KERÎM’DE TEBENNÎ İLE İLGİLİ ÂYETLERE EBÜ’L-BEREKÂT ENNESEFÎ VE ADUDÜDDÎN EL-ÎCÎ’NİN YAKLAŞIMLARININ MUKÂYESESİ

Sayfa
271–308
Yayın Tarihi
2017-12-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak fıkıhta ve her iki mezkûr mezhep arasındaki ihtilaf; a- köle çocuklar ve b- lakît (sahipsiz, kaybolmuş, terkedilmiş ve sonradan bulunmuş) çocuklar örneklerinde olduğu gibi, babaları bilinmeyen çocukların bir başka babaya nispet edilip edilemeyeceği ya da onları bulan kimselerin onlar üzerindeki babalık iddiâları hususundadır. “Evlat edinme” konusunda daha önceden yapılmış değerli çalışmalar mevcuttur.[2] Ancak biz makalemizde konuyu Nesefî ile Îcî arasında ele alacağımızdan hem ikisi hem de mezhepleri arasında mukâyeseli ve farklı bakış açılarının ortaya çıktığı görülecektir. [1] Kal’acî, Kuneybî, Mu’cemü lüğati’l-fukahâ’, “tebennî” md, s. 121; Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, s. 3105; Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, s. 1592.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hukuk ıstılahında tebennî/evlat edinme; “bir çocuğu kendi öz babasından başkasına nispet etmek, onun adına çağırmak ve onun nüfusuna kaydetmek”[1] anlamında kullanıldığı görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ahzâb; 33/4, 5, 37, 40. ayetlerin hükmü ve Hz.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak fıkıhta ve her iki mezkûr mezhep arasındaki ihtilaf; a- köle çocuklar ve b- lakît (sahipsiz, kaybolmuş, terkedilmiş ve sonradan bulunmuş) çocuklar örneklerinde olduğu gibi, babaları bilinmeyen çocukların bir başka babaya nispet edilip edilemeyeceği ya da onları bulan kimselerin onlar üzerindeki babalık iddiâları hususundadır. “Evlat edinme” konusunda daha önceden yapılmış değerli çalışmalar mevcuttur.[2] Ancak biz makalemizde konuyu Nesefî ile Îcî arasında ele alacağımızdan hem ikisi hem de mezhepleri arasında mukâyeseli ve farklı bakış açılarının ortaya çıktığı görülecektir. [1] Kal’acî, Kuneybî, Mu’cemü lüğati’l-fukahâ’, “tebennî” md, s. 121; Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, s. 3105; Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, s. 1592.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tebennî/Evlat edinmek · Babalık iddiası · Öz evlat

Özet

Hukuk ıstılahında tebennî/evlat edinme; “bir çocuğu kendi öz babasından başkasına nispet etmek, onun adına çağırmak ve onun nüfusuna kaydetmek”[1] anlamında kullanıldığı görülmektedir. Ahzâb; 33/4, 5, 37, 40. ayetlerin hükmü ve Hz. Peygamber’in (s.a.s.) âzâdlı kölesi Hz. Zeyd (r.a.) hakkındaki uygulaması gayet açık olduğu için, öz babası bilinen bir çocuğun sadece bu öz babaya nispet edilmesinin gerekliliği ve bir başka babaya nispet edilmesinin haram olduğu hususunda mezhepler arasında ihtilaf yoktur. Bunun tabiî bir sonucu olarak; bir Hanefî fakihi ve müfessiri olan Ebü’l-Berekât en-Nesefî (ö. 710/1310) ile Şâfiî ulemâsından diğer müfessirimiz Adudüddîn el-Îcî’nin (ö. 756/1355) de aşağıda göreceğimiz üzere bu kanaatte oldukları açıktır. Ancak fıkıhta ve her iki mezkûr mezhep arasındaki ihtilaf; a- köle çocuklar ve b- lakît (sahipsiz, kaybolmuş, terkedilmiş ve sonradan bulunmuş) çocuklar örneklerinde olduğu gibi, babaları bilinmeyen çocukların bir başka babaya nispet edilip edilemeyeceği ya da onları bulan kimselerin onlar üzerindeki babalık iddiâları hususundadır. “Evlat edinme” konusunda daha önceden yapılmış değerli çalışmalar mevcuttur.[2] Ancak biz makalemizde konuyu Nesefî ile Îcî arasında ele alacağımızdan hem ikisi hem de mezhepleri arasında mukâyeseli ve farklı bakış açılarının ortaya çıktığı görülecektir. [1] Kal’acî, Kuneybî, Mu’cemü lüğati’l-fukahâ’, “tebennî” md, s. 121; Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, s. 3105; Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, s. 1592.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

HALİLOĞLU, H. (2017). KUR’ÂN-I KERÎM’DE TEBENNÎ İLE İLGİLİ ÂYETLERE EBÜ’L-BEREKÂT ENNESEFÎ VE ADUDÜDDÎN EL-ÎCÎ’NİN YAKLAŞIMLARININ MUKÂYESESİ. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 271–308. https://ajindex.com/articles/805552

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Kaynaklar: Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855), Müsned, c. I-VI. Mısır Bulak, c. C. I-XII, Thk. A. Muhammed Şâkir, Dâru’l-Ma’ârif, Mısır, 1368/1949.
  2. Aydın, Mehmet Âkif, “Evlat Edinme”, DİA, XI, 527-529.
  3. Aydın, Mehmet Âkif, Türk Hukuk Tarihi, İstanbul, Beta Basım A.Ş., 13. baskı, 2015.
  4. Cin Halil, Akgündüz Ahmet, Türk Hukuk Tarihi, İstanbul, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2011.
  5. Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul, Kubbealtı Yayınları (İktisadi İşletmesi), 3. baskı, 2008. Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmâil (ö. 256/869), el-Câmiu’s-Sahîh, c. I-VIII, Dâru’t-Tıbâati’l-‘Âmire, İstanbul, 1325/1907, c. I-X, Kahire, 1378/1958. Cessâs Ebû Bekir er-Râzî (ö. 370/981), Ahkâmü’l-Kur’ân (Mürâcaa/kontrol: Sıdkî Muhammed Cemîl), Beyrut, Dâru’l-Fikr, 1414/1993. Cevherî, İsmail b. Hammâd (ö. 393/1003), Sıhâh, Beyrut, Dâru’l-Ma’rife, 4. baskı, 1433/2012. Concordance at İndices de la Tradition Musulmane, el-Mu’cemü’l-müfehres li elfâzı’l-hadîsi’n- Nebevî, Wim Raven et Jan Just Witkam, I-VIII, Lahey, Hollanda. Dârimî, Ebû Muhammed b. Abdirrahmân (ö. 255/868), Sünen, c. I-II, Mısır, t.y. Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul, Pınar Yayınları, 21. Baskı, … Döndüren, Hamdi, Delilleriyle Aile İlmihali, İstanbul,
  6. Altınoluk, Erkam Y., 1421/2001. Feyrûzâbâdî, Mecdüddîn Muhammed b. Ya’kûb (ö. 817/1414), el-Kâmûsü’l-muhît, Beyrut, Müessesetü’r-Risâle, 2. baskı, 1407/1987. Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî (ö. 275/888), Sünen, c. I-IV, Nşr. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd, Mısır, t.y. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed (ö. 505/1111), el-Vecîz fî fıkhi mezhebi’l-İmâm eş-Şâfi’î, Lübnan, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. baskı, 1437/2016. Halebî, İbrahim b. Muhammed b. İbrahim (ö. 956/1549-50), Mültekâ’l-ebhur, Beyrut, Müessesetü’r-Risâle, 1. baskı, 1409/1989. Halil b. Ahmed el-Ferâhîdî (ö. 175/791), Kitâbü’l-‘ayn, Beyrut, Mektebetü Lübnan, 1. baskı, 2004. İbn Âbidîn, Muhammed Emin b. Ömer b. Abdülazîz b. Ahmed b. Abdurrahîm el-Hüseynî ed- Dımeşkî (1198-1251 / 1784-1836), Hâşiyetü Reddi’l-Muhtâr, İstanbul, Dâru Kahraman (Yayınları), 1984. İbn Mâce, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî (ö. 275/888), Sünen, c. I-II, Thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî, Mısır, 1372/1952. İbn Manzûr, Cemâlüddîn Ebü’l-Fadl Muhammed b. Mükrim b. Manzûr el-İfrîkî el-Mısrî (ö. 711/1311), Lisânü’l-Arab, Beyrut, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. baskı, 2009. İbn Rüşd (el-Hafîd), Ebü’l-Velîd Muhammed b.Ahmed b. Muhammed b. Ahmed, (ö. 595/1198-99), Bidâyetü’l-müctehid ve Nihâyetü’l-muktesıd, Beyrut, Dâru’l-Ma’r