Dergiler / Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2021 / Cilt: 3 - Sayı: 2

R. 1316-1325 /M. 1900-1909 TARİHLERİ ARASINDA HAZÎNE-İ EVKÂF-I HÜMÂYÛN DEFTERİ’NE GÖRE DİYARBAKIR VAKIFLARI

Sayfa
173–204
Yayın Tarihi
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmamızın temel amacı; Diyarbakır Eyaleti dahilinde bulunan vakıf, cami, mescit, medrese, zaviye, türbe ve dergahları tanıtmaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslâm medeniyetinde mühim bir yeri olan vakıf, yararı insanlara ait olmak amacıyla bir malın veya mülkün gönüllü olarak tamamen ve kalıcı olarak tahsis edilmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sosyal hayatın ayrılmaz bir parçası olan vakıf kültürü, Müslüman Türkler tarafından da gerekli değeri görmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmamızın temel amacı; Diyarbakır Eyaleti dahilinde bulunan vakıf, cami, mescit, medrese, zaviye, türbe ve dergahları tanıtmaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Devleti · Sosyal hizmetler · Vakıf

Özet

İslâm medeniyetinde mühim bir yeri olan vakıf, yararı insanlara ait olmak amacıyla bir malın veya mülkün gönüllü olarak tamamen ve kalıcı olarak tahsis edilmesidir. Sosyal hayatın ayrılmaz bir parçası olan vakıf kültürü, Müslüman Türkler tarafından da gerekli değeri görmüştür. Dolayısıyla tüm Osmanlı şehirlerinde olduğu gibi Diyarbakır’da da muhtelif amaçlarla birçok vakıf kurulmuştur. Bu vakıflar, XX. yüzyılda Diyarbakır’da sosyal ve ekonomik hayatın önemli bir parçasını oluşturmuşlardır. Bu çalışmada, Diyarbakır Eyaleti’ne ait olan Rumî 1316-1325/Miladî 1900-1909 tarihleri arasındaki Hazîne-i Evkâf-ı Hümâyûn Defteri ana kaynak olarak kullanılmıştır. Konumuzun temelini oluşturan 1900-1909 tarihleri arasındaki defterde, vakıf kayıtları bize Diyarbakır Vilayeti sınırları içerisinde bulunan vakıfları, bunların sayıları ve vakıflarda çalışan görevliler gibi birçok bakımdan bilgi vermektedir. Çalışmada, vakfın tanımı, vakıf müessesesinin gerçekleştirdiği sosyal, ekonomik ve kültürel işlevler, vakfın tarihsel süreci, vakıfların gelir kaynakları, vakıfların işleyişi ve vakıflarda çalışan görevliler ele alınmıştır. Araştırmamızın temel amacı; Diyarbakır Eyaleti dahilinde bulunan vakıf, cami, mescit, medrese, zaviye, türbe ve dergahları tanıtmaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BUKARLI, E. (2021). R. 1316-1325 /M. 1900-1909 TARİHLERİ ARASINDA HAZÎNE-İ EVKÂF-I HÜMÂYÛN DEFTERİ’NE GÖRE DİYARBAKIR VAKIFLARI. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 173–204. https://ajindex.com/articles/794010

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Arşiv Kaynakları: Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Ev.d. (Evkâf Defteri), nr. 29286; Ev.d. nr. 28377
  2. Salnâmeler: Salnâme-i Devleti- Aliyye-i Osmaniyye (H. 1326/M. 1910). Dersaadet: Matbaa-i Ahmed İhsan. Salnâme-i Devleti- Aliyye-i Osmaniyye (H. 1333-1334/M. 1918). Dersaadet: Matbaa-i Ahmed İhsan
  3. Araştırma ve İnceleme Eserler: Acar, A. (2008). Diyarbakır Medreseleri ve Osmanlı Eğitim Sistemi İçerisindeki Yerleri, Bahaeddin Yediyıldız, Kerstin Tomenendal (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Diyarbakır, (s.111-152), C. I, Diyarbakır Valiliği ve Türk Kültürü’nü Araştırma Enstitüsü, Ankara. Akbulut, İ. (2007). Vakıf Kurumu, Mahiyeti ve Tarihi Gelişimi. Vakıflar Dergisi, S. 30, 61-72. Akyıldız, Y. ve Abay, A. R. (2017). Vakıf Müessesinin Gelişimi ve Mahiyeti Tarihsel Bir Değerlendirme. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(15), 141-157. Arslan, R. (1995). Erzurum Şehir Merkezindeki Vakıflar ve Sosyo-Ekonomik Bir Değerlendirme, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. Berki, Ş. (1974). Türkiye’de İmparatorluk ve Cumhuriyet Devrinde Vakıf Çeşitleri. Vakıflar Dergisi, 9(9), 1-12. Bizbirlik, A. (2008) Vakıf Şehir İlişkisine Bir Örnek: XVI. Yüzyıl Diyarbakır’ı, Bahaeddin Yediyıldız, Kerstin Tomenendal (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Diyarbakır, (s. 439-449), C. II, Diyarbakır Valiliği ve Türk Kültürü’nü Araştırma Enstitüsü, Ankara. Çelik, K. (2013). R. 1284/M. 1868-1869 Tarihli Muhasebe-i Evkâf-ı Hümayun Defteri’ne Göre Mamuratülaziz Vakıfları. Vakıflar Dergisi, S. 40, 143-162. Eren, F. (1987). Osmanlı Dönemi Vakıfları. Vakıf Haftası Dergisi, C. 5, 195-201. Ertem, A. (1999). Osmanlı’dan Günümüze Vakıflar. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, S. 6, 111-150. Eryılmaz, B. (2010). Tanzimat ve Yönetimde Modernleşme, 3. Baskı. İstanbul: İşaret Yayınları. Genç, M. (2014). Klasik Osmanlı Sosyal-İktisadi Sistemi ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi, S. 42, 9-18. Gökbilgin, M. T. (1977). Osmanlı Müesseseleri Teşkilâtı ve Medeniyeti Tarihine Genel Bakış, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. Günay, H. M. (2012). Vakıf. İslâm Ansiklopedisi. (C. 42, ss. 475-479) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Günay, N. (2007). Maraş’ta Ermeniler ve Zeytun İsyanları, İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayınları. İpteş, C. ve Üzümcü, A. (2016). Klasik Dönem Osmanlı Devleti’nde Vakıfların Gelir Kaynakları. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 701-709. K