Kelâm-ı Pîr (Kitâb-ı Heft Bâb). Çev. Tahereh Mirzayi. Ed. Yalçın Çakmak. Tunceli: Kalan Yayınları, 2020.

Özet

İsmâilîliği benimseyen Fâtımîlerin sekizinci halifesi Müstansır-Billâh’ın (ö. 487/1094) vefatından sonra İsmâiliyye Müstansır-Billâh’ın oğullarından Nizâr’ın mı, yoksa Müsta’lî-Billâh’ın mı imam olacağı konusunda Doğu (Nizâriyye) ve Batı (Müsta’liyye) İsmâliliği şeklinde ikiye ayrılmıştır. Doğu İsmâilîliğini temsil eden Nizâriyye mensupları bugünkü İran, Azerbaycan ve Afganistan’ın bazı bölgelerinde yaşamışlardır. Özellikle Hindikuş Dağlarının kuzeyinde, Amuderya’nın güneyi ve Kunduz Irmağı’nın doğusunda yer alan ve Bedahşan diye isimlendirilen bölge Nizârî İsmâilîlerinin günümüze kadar yaşadığı bir bölgedir. İşte tanıtımını yapacağımız Kelâm-ı Pîr veya Kitâb-ı Heft Bâb isimli kitap Bedahşan’da yaşayan Nizârî İsmâilîlerinin inançlarını anlatan önemli kaynak olma özelliğini taşımaktadır. Bu eser Yalçın Çakmak editörlüğünde Tahereh Mirzayi tarafından dilimize tercüme edilerek, ilmî çalışmalar için temel bir kaynak olarak ortaya konulmuştur. Eser Afganistan İsmâilîliğinin yapısının öğrenilmesi kadar İsmâilîlik-Kızılbaşlık ilişkisi bakımından da önem arz etmektedir.