Dergiler / HADITH / 2019 / Sayı: 3

Hanefî ve Ehl-i Hadis Prensipleri Açısından Keşmîrî ile Mübârekpûrî’nin Tirmizî Şerhleri

Kashmīrī and Mubārakpūrī’s Commentaries of Tirmidhī in Terms of Ḥadīth Principles of Ḥanefi and Ahl al-Ḥadīth

Serdar Murat Gürses(Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0003-4526-3691
Dergi
HADITH
Sayfa
36–74
Yayın Tarihi
2019-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Şüphesiz ki bu araştırmanını bir diğer hedefi de başlangıcı sahâbeye kadar giden tartışmalara Keşmîrî ve Mübârekpûrî’nin nasıl çözümler ürettiğini tespit edebilmektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Muhaddisler, bir yandan hadislerin aslına uygun bir şekilde nakledilmesine çabalarken bir yandan da hadislerin doğru anlaşılması için prensipler geliştirmişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Lafızcılık ve makâsıdı genel bir metot olarak benimseyen bu iki ekolden de nasslara yaklaşımı ve yorumları farklı, değişik ekoller çıkmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Şüphesiz ki bu araştırmanını bir diğer hedefi de başlangıcı sahâbeye kadar giden tartışmalara Keşmîrî ve Mübârekpûrî’nin nasıl çözümler ürettiğini tespit edebilmektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hadis · Keşmîrî · Mübârekpûrî

Özet

Muhaddisler, bir yandan hadislerin aslına uygun bir şekilde nakledilmesine çabalarken bir yandan da hadislerin doğru anlaşılması için prensipler geliştirmişlerdir. Hadislerin anlaşılması konusunda ortaya çıkan ekoller, genelde hadislerin zâhirini esas alan lafızcı yaklaşım ile hadislerdeki makâsıdı esas alan gâî yaklaşım olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Zâhiri esas alan yaklaşımı ehl-i hadis, makâsıdı esas alan yaklaşımı ise ehl-i re’y temsil etmiştir. Lafızcılık ve makâsıdı genel bir metot olarak benimseyen bu iki ekolden de nasslara yaklaşımı ve yorumları farklı, değişik ekoller çıkmıştır. Kökleri sahâbe dönemine dayanan bu anlayış farklılıkları yüzlerce yıl devam etmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır. Keşmîrî (ö. 1352/1933) ve Mübârekpûrî (ö. 1353/1934), ilk asırlarda başlayan bu tartışmalara katılmıştır. Keşmîrî, ehl-i re’yin bir temsilcisi olarak genellikle makâsıdı öne almış, hadislerden hüküm çıkarırken zâhirden ziyade makâsıdı önemsemiştir. Mübârekpûrî ise, ehl-i hadisin genellikle bağlı kaldığı zâhirci bakış açısını benimsemiş, hadisleri yorumlarken zâhire büyük bir önem atfetmiştir. Keşmîrî ve Mübârekpûrî, bundan yaklaşık bir asır önce Hindistan’da yaşamış, sadece kendi bölgelerini değil, bütün İslâm âlemini etkilemişlerdir. Hindistan âlimlerinin, İslâmî ilimlere yaptıkları katkı malumdur. Keşmîrî ve Mübârekpûrî’nin ilmî birçok yönü, farklı araştırmacılar tarafından incelense de hadislere bakış açıları karşılaştırmalı olarak henüz ortaya konmamıştır. Bu alanda hissedilen boşluğu doldurmak üzere seçtiğimiz, Keşmîrî ve Mübârekpûrî karşılaştırması, ehl-i re’y ve ehl-i hadisin, hadisleri nasıl anladıkları konusuna da katkı sunacaktır. Şüphesiz ki bu araştırmanını bir diğer hedefi de başlangıcı sahâbeye kadar giden tartışmalara Keşmîrî ve Mübârekpûrî’nin nasıl çözümler ürettiğini tespit edebilmektir.

Abstract

Sunnah is the second source of Islam after the Qur'an. For this reason, narrators tried to transmit the ḥadīth in accordance with the original context; they developed principles for the correct understanding of the ḥadīth . The schools that emerged in the understanding of ḥadīth are generally divided into two groups: the literalist approach and the ghâî approach. Ahl al-Ḥadīth represents the literalist approach while Ahl ar-Ra'i represents the ghâî approach. Out of these two schools representing the general approach, different schools emerged having different interpretations. These differences, which are rooted in the Companions Period, have continued for hundreds of years and have survived to the present day. Kashmīrī (d. 1352/1933) and Mubārakpūrī (d. 1353/1934) are the last representatives of this scientific work that started with the discussions between Abû Ḥ anife (d. 150/767) and İbn Abû Leylâ (d. 148/765). Kashmīrī , as a representative of Ahl ar-Ra'i, focused on the goals rather than the apparent while extracting rules from the ḥadīth. Mubārakpūrī adopted the apparent viewpoint of Ahl al-Ḥadīth and attached great importance to apparent while commenting the ḥadiths. Kashmīrī and Mubārakpūrī, who lived in India about a century ago, influenced not only their region but also the whole Islamic world. The contribution of Indian scholars to Islamic sciences is known. Although the works of Kashmīrī and Mubārakpūrī were examined by different researchers, their perspectives towards the ḥadiths were not revealed in a comparative manner. The comparison of Kashmīrī and Mubārakpūrī, which we chose to fill the gap felt in this field, will also contribute to the subject of how the Ahl ar-Ra'i and Ahl al-Ḥadīth understand the ḥadiths. Undoubtedly, another aim of this research is to find out how the authors who lived a hundred years before us have produced solutions to the debates that started with the Companions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gürses, S. M. (2019). Hanefî ve Ehl-i Hadis Prensipleri Açısından Keşmîrî ile Mübârekpûrî’nin Tirmizî Şerhleri. HADITH, Sayı: 3, 36–74. https://doi.org/10.5281/zenodo.3595378

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî. Musannef. 10 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1403.
  2. Adıgüzel, Hanefi. Din Dili Bağlamında Haberî sıfatlar. Erzurum. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
  3. Aktepe, İshâk. Emin. Erken Dönem İslâm Hukukçularının Sünnet Anlayışı. İstanbul: İnsan Yayınları, 2008.
  4. Aktepe, “Ebû Hanîfe ve Ehl-i Hadisin Sünnet Anlayışındaki Temel Farklar”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 19 (2012): 115-130.
  5. Âmidî, Ali b. Muhammed el-Âmidî. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. 4 Cilt. nşr. Abdurrezzâk Afîfî. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî 2003.
  6. Atar, Fahrettin. Fıkıh Usûlü. İstanbul: İFAV Yayınları, 1998.
  7. Aydın, Ömer. “Haberî sıfatları Anlama Anlama Yolları”. İstanbul Ünv. İlahiyat Fak. Dergisi 1 (1999): 134-158.
  8. Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. el-Kifâye fî İlmi’r-Rivâye, nşr. Ahmet Ömer Haşim, Beyrut: 1406.
  9. Bayraktar, İbrahim. Edebî ve İlmî Açıdan Hadis, İzmir: Işık Yayınları, 1993.
  10. Bayraktutar, Muammer. İmâm Şâfi’î’nin Hadis Yorum Metodolojisi. Ankara: Otto Yayınları, 2015.
  11. Bayraktutar, Hadislerde Mecâzî Anlatım. Ankara: 2010.
  12. Beyhakī, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. es-Sünenü’l-kübrâ. nşr. Muhammed Abdulkadir Atâ. Beyrut: el-Kutubu’l-İlmiyye, 2003.
  13. Bodur, Osman. Müteşâbih Hadislerin Yorumu, (İstanbul: Rağbet Yayınları, 2016)
  14. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmiu’s-Sahîhu’l-Müsned min Hadîsi Rasûlullah Sallallâhu aleyhi ve Sellem, ve Sünenihî ve Eyyâmihî,. 5 Cilt. nşr. Muhammed Fuâd Abdulbâkî. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2010.
  15. Buhârî, Raf’u’l-Yedeyn fî’s-Salât. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1996.
  16. Bulut, Zübeyr. Haberî sıfatlar Anlama Yöntemleri ve Yorumlar.İstanbul: Fecr Yayınları, 2018.
  17. Çelebi, İlyas. “Sıfat”. DİA. 37: 103-107. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  18. Dikici, Hasan. Haberî sıfatların Türkçe Tercümeleri Meselesi, Eskişehir. Osmangazi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi 2015.
  19. Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed ed-Dârekutnî. Sünen. 6 Cilt. Nşr. Şuayb Arnavud, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2004.
  20. Durmuş, İsmail. “Mecâz”. DİA. 28: 217-220. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  21. Dönmez, İbrahim Kafi. “İllet”, DİA. 12: 12-15. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  22. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cenân, 1988.
  23. Emîrü’l-Pâdişâh, Muhammed Emîn el-Huseynî el-Hanefî el-Horasânî. Teysîrü’t-tahrîr şerhu’t-Tahrîr. 4 Cilt. nşr. Mustafa el-Bâbî el-Hanefî, (Mekke: Dâru’l-Bâz, 2005)
  24. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed el-Gazzâlî, el-Mustasfâ, (Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-İlmiyye, 1993) ) 281.
  25. Gürler, Kadir. Ehl-i Hadisin Düşünce Yapısı İlk Dönem Ehl-i Hadis Örneği. Bursa: Emin Yayınları, 1996.
  26. İbn Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî. Fethü’l-Kadîr, 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
  27. Kandemir, Yaşar. “Hadis”. DİA. İstanbul: TDV Yayınları, 1997), 15: 29.
  28. Karaman, Hayrettin. İslâm Hukukunda İçtihat. İstanbul: İfav Yayınları, 1996.
  29. Keşmîrî, Muhammed Enver Şâh Hüseynî. “Mukaddime”. Feyzu’l-bârî. 1: 57. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2005.
  30. Keşmîrî, “Neylü’l-Ferkadeyn fî mes’eleti raf’i’l-yedeyn”. Mecmûatu resâili Keşmîrî. Karaçi: el-Meclisü’l-İlmî, 1996.
  31. Keşmîrî “Bastu’l-Yedeyn fî mes’leti raf’i’l-yedeyn”. Mecmûatu resâili Keşmîrî. Karaçi: el-Meclisü’l-İlmî, 1996.
  32. Keşmîrî el-Arfu’ş-şezî, 5 Cilt. Karaçi: Mektebetü’l-Büşrâ, 2012.
  33. Keşmîrî Feyzu’l-bârî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2005.
  34. Keşmîrî “Mukaddime” Feyzu’l-bârî, (Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2005)
  35. Koca, Ferhat. “Mefhûm”. DİA. 27: 350-355. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  36. Koca, İslam Hukuk Tarihinde Selefî Söylem Hanbelî Mezhebî. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2011.
  37. Luş, Zeynep. Selefiyyede Haberî Sıfat Anlayışı (Arş, Kürsi, İstivâ), Bursa. Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi 1983.
  38. Mahmut Hasan Diyobendî. Emâlî şeyhi’l-Hind. 5 Cilt. Karaçi: Mektebetü’l-Büşrâ, 2012.
  39. İbn Abdilber, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdillâh b. Muhammed b. Abdilberr en-Nemerî. el-İstizkâr. 8 Cilt. nşr. Salim Muhammed Atâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  40. İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullāh b. Adî b. Abdillâh el-Cürcânî. el-Kâmil fi’d-Duafâi’r-ricâl. 9 Cilt. nşr. Ali Muhammed Muavvız, Beyrut, el-Kutubu’l-İlmiyye, 1997.
  41. İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Hibbân b. Ahmed el-Büstî. Sahîh. 18 Cilt. nşr. Şuayb Arnavud. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1993.
  42. İbn Hümâm Kemâleddîn Muhammed b. Abdulvâd es-Sivâsî. Fethü’l-Kadîr. 10 Cilt. (Beyrut: Dâru’l-Fikr,ts.)
  43. İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî. Sünen, 5 Cilt. nşr. Şuayb Arnavud, Beyrut: Dâru Risâleti’l-Âlemiyye, 2001.
  44. İmâm Malik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî el-Yemenî. el-Müdevvenetü’l-kübrâ. 4 Cilt. nşr. Zekeriye Umeyrât, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, ts.
  45. Kutlu, Sönmez. İslam Dünücesinde İlk Gelenekçiler, Ankara: Kitabiyat, 2002.
  46. Mübârekpûrî, Ebü’l-Ulâ Muhammed Abdurrahmân b. Abdirrahîm. Tuhfetü’l-ahvezî şerhu Câmi’t-Tirmizî, 16 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2010.
  47. Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. Sahîhu Müslim. 2 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  48. Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. Sünen. 2 Cilt. Riyad: Beytü Efkâri’d-Devliyye, ts.
  49. Nesefî, Ebû’l-Berakât. Menâru’l-envâr. trc. Soner Duman, Osman Güman, Süleyman Kaya. İstanbul: Beka Yayınları, 2016
  50. Pezdevî Sadrü’l-İslâm Ebü’l-Yüsr Muhammed b. Muhammed b. el-Hüseyn b. Abdilkerîm. Usûlu’l-Pezdevî. Karataş: Matbâatu Câvid, ts.
  51. Özçelik, Harun. Çeşitli Yönleriyle Feyzü’l-Bârî. Erzurum. Atatürk Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2002.
  52. Özşenel, Mehmet. İlk Dönem Hadis Re’y Tartışmaları Şeybânî Örneği. İstanbu: İfav yayınları, 2015
  53. Sahip Broje, “İslâm Hukukunda Ehl-i Rey ve Rey Merkezli Fıkıh Anlayışı”, İslami Araştırmalar Dergisi 15/1-2 (2002): 149-163.
  54. Sancaklı, Saffet. “Hadislerin Doğru Yorumlanmasıda Dolaylı Anlatım Üslubunun Analizinin Önemi”. İnönü Ünv. İlahiyat Fak. Dergisi 8/1 (2017): 105-147.
  55. Sehâvî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân b. Muhammed. el-Ecvibetü’l-marziyye, fî mâ suile’s-sehâvî anhu, nşr. Muhammed İshak Muhammed İbrahim. Beyrut: Dâru’r-Râye, 1418.
  56. Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. Usûl. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1996.
  57. Sifil, Ebubekir. İslâm ve Modern Çağ 1. İstanbul: Rıhlekitap, 2011.
  58. Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şâfiî. Savnü’l-mantık ve’l-kelâm an fenni’l-mantık ve’l-kelâm. nşr. Ali Sami en-Neşşâr. Kahire: 1970.
  59. Şevkânî, Muhammed b. Ali b. Muhammed Abdullah., İrşâdü’l-fuhûl ilâ tahkîki’l-hak mine’l-usûl. Dımeşk: Dâru’l-kutubi’l-arabî 1999.
  60. Tahâvî, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî. Şerhu Meâni’l-Âsâr.5 Cilt.nşr. Muhammed Zehrâ en-Neccâr. Beyrut: Âlemü’l-Kutub, 1994.
  61. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre. Sünen. 5 Cilt. İstanbul: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, 1996.
  62. Türcan, Talip. “İslam Hukukunda İki Farklı Geçerlilik Alanı Kazâî Diyânî Hüküm Ayrımı”. İslâmî Araştırmalar Dergisi 19/1, (2006): 159-167.
  63. Uyar, Ahmet. “Hadisleri Anlamada Farklı Yaklaşımlar Ehl-i Hadis Ehl-i Rey Örneği”. Bilimnâme Dergisi 2/5 (2004): 29-44.
  64. Ünal, İ. Hakkı. Ebû Hanife’nin Hadis Anlayışı. Ankara: TDV Yayınları, 1994.
  65. Yaylalı, Davut. “İslâm Hukukunda Kazâî Diyânî Hüküm Ayırımı”. Dini Araştırmalar Dergisi 5/ 15, (2003): 29-36.
  66. Yücel, Ahmet. Hadis Târihi. İstanbul: İfav Yayınları, 2014.