Başlangıçta toprak tabya formunda, derin bir hendek ve siperliklerden oluşan yapı, 93 Harbi (1877-1878) Osmanlı-Rus Harbi sırasında bugünkü şekliyle yeniden inşa edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Bugün kesin olmayan ve yanlış bir değerlendirmeyle resmi makamların (Kaymakamlık, Askeriye ve Belediye) Çimpe Kalesi diye adlandırıp Gelibolu’nun fethi yıl dönümlerinde törenler düzenlediği Bolayır Merkez Tabyası,1853-1855 0smanlı-Rus Harbi öncesinde Anadolu’nun farklı yerlerinde İngiliz-Fransız işbirliği ve desteği ile yapılan Tabyalı Tahkimatlardan birisidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gelibolu Yarımadası’nın en dar yerinde, Bolayır beldesinin, güneybatı tepesi üzerine yapılan tabya, üç tabyadan oluşan (Bolayır Ay Tabya ve Yıldız Tabya) Bolayır İstihkâm Hattının da merkezini oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Başlangıçta toprak tabya formunda, derin bir hendek ve siperliklerden oluşan yapı, 93 Harbi (1877-1878) Osmanlı-Rus Harbi sırasında bugünkü şekliyle yeniden inşa edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çimpe Kalesi · Bolayır · Merkez tabyası
Özet
Bugün kesin olmayan ve yanlış bir değerlendirmeyle resmi makamların (Kaymakamlık, Askeriye ve Belediye) Çimpe Kalesi diye adlandırıp Gelibolu’nun fethi yıl dönümlerinde törenler düzenlediği Bolayır Merkez Tabyası,1853-1855 0smanlı-Rus Harbi öncesinde Anadolu’nun farklı yerlerinde İngiliz-Fransız işbirliği ve desteği ile yapılan Tabyalı Tahkimatlardan birisidir. Gelibolu Yarımadası’nın en dar yerinde, Bolayır beldesinin, güneybatı tepesi üzerine yapılan tabya, üç tabyadan oluşan (Bolayır Ay Tabya ve Yıldız Tabya) Bolayır İstihkâm Hattının da merkezini oluşturmaktadır. Başlangıçta toprak tabya formunda, derin bir hendek ve siperliklerden oluşan yapı, 93 Harbi (1877-1878) Osmanlı-Rus Harbi sırasında bugünkü şekliyle yeniden inşa edilmiştir.
KAYNAKÇA Acıoğlu,Yusuf;”Çanakkale Tabyaları”, Sanat Tarihi Dergisi,CXXV, S. 1, Nisan 2016, İzmir,1-52.
Aktepe, Münir; “Çimbi Kalesi” Maddesi, DİA, C.8, İstanbul 1993, s.317-318, “Osmanlıların Rumeli’de İlk Fethettikleri Çimbi Kal’ası”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, C.1, S.2, İstanbul 1950, s.286-290.
Albay Mehmet Cengiz V.D., İstihkamların Tarihçesi, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, İzmir istihkam Okulu Yayını, İzmir 2005
Ali Seydi, Resimli Kamus-i Osmani, İstanbul 1330, Arseven, Celal Esat; “Tabya” Maddesi, Sanat Ansiklopedisi, İstanbul 1993, IV, 1895 Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Tapu Tahrir Defterleri, Numara 12, s. 3, Numara75 s.190b, 262b, 265b, 273- Berkol, İsmail; Tabiye-i Esasiye, Harbiye Mektebi Matbası, İstanbul 1927 Büyük Laraousse Ansiklopedisi; “Tabya “Maddesi, İstanbul 1986, XVIII, 11132. Calausewitz, Carl V.; Harp üzerine, Ankara 1991
Çam, Nusret; Erzurum Tabyaları, Ankara 1993, Devellioğlu,F;“Tabya” Maddesi, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, İstanbul 2001, 1011. Dirimtekin, Feridun; “Muasır Bizans Kaynaklarına Göre Osmanlıların Rumeli’ye Geçiş ve Yerleşişleri”, VII. Türk Tarih Kongresi 25-29 Eylül 1970
Kongreye Sunulan Bildiriler, C.II, Ankara 1973, s.577-592.
Doğan, Mehmet; “Tabya” Maddesi, Temel Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul 1994.
Dukas, Bizans Tarihi, (çev. VL. Mirmiroğlu), İstanbul 1956
Emin Fuat, İstihkam Notları, İstanbul Harp Akademisi, İstanbul 1928. Gelibolu sancağı Tapu Tahrir Defteri; İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Yazmaları, Numara 79, s. 95-98. Genel Kurmay başkanlığı kara Kuvvetleri Komutanlığı; İngilizce-Türkçe Askeri Terimler Sözlüğü, Ankara 2001. Genel kurmay Başkanlığı, “Tabya ve İstihkamlar”,Harp Dairesi Başkanlığı Yayını, Ankara 1973, Güllübağ,Mustafa; Gelibolu’nun İngiliz Yazarları, Kayseri 2016,
Emecen, Feridun; “Gelibolu”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C.XIV, İstanbul 1996, s.1-5.
Gibbons, Herbert Adams; Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu, (çev. Ragıp Hulusi Özdem)), Ankara 1998,
Jorga, Nicolae; Osmanlı İmparatorluğu Tarihi (1300 – 1451), C.I, (çev. Nilüfer Epçeli), İstanbul 2012 Karal,Enver Ziya; “Erzurum Valisi M. Zarif Paşa; Hatıratı”, Belleten, 1 Nisan 1940, S.IV, 448-494
Kazım Kadri, Türk Lügati, İstanbul 1943, III, 376 Keagan, John; Savaş sanatı Tarihi, İstanbul 1995, M. Sözen- U. Tanyeli, “Tabya” Maddesi, Sanat Kavram ve Terimler Sözlüğü,