KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 9 - Sayı: 19

Fiillerde İ‘lâl

Mehmet AKINCI
Ramazan DEMİR
Sayfa
149–167
Yayın Tarihi
2018-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Beşinci bâba nakledilerek ‘فَعُلَ’ veznine konulan bir fiilin son harfinin yâ (ي) olması durumunda, bu yâ (ي)’nın vâv (و)’a kalb olunması kuralına, ayet ve hadislerde örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmadığından, konuya değinirken nahiv kaynaklarında geçen misal kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sarf ilminde, telaffuzda kolaylık (اَلتَّخْفِيفُ) için ‘illet harfleri (حُرُوفُ الْعِلَّةِ) diye isimlendirilen vâv, yâ ve elif (و- ي- ا)’ten birinin başka bir ‘illet harfine dönüştürülmesi, harekesinin atılması veya mâkablinde bulunan sâkin harfe aktarılması suretiyle sâkin kılınması ya da bizzat harfin atılması şeklinde yapılan değişiklikler i‘lâl (اَلْإِعْلَالُ) olarak tanımlanır.Kalb (اَلْقَلْبُ), nakil/iskân (اَلنَّقْلُ وَالْإِسْكَانُ) ve hazif (اَلْحَذْفُ) olmak üzere üç çeşit i‘lâl türü vardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir harfin başka bir harfe ya da bir harekenin başka bir harekeye dönüştürülmesi kalb, ‘illet harfinin harekesinin kendisinden önce bulunan sahih harfe taşınması nakil/iskân ve bir kelimeden bir ya da birden fazla harfin veya harekenin atılması ise hazif olarak isimlendirilir.
💡
Sonuç & Katkı:Beşinci bâba nakledilerek ‘فَعُلَ’ veznine konulan bir fiilin son harfinin yâ (ي) olması durumunda, bu yâ (ي)’nın vâv (و)’a kalb olunması kuralına, ayet ve hadislerde örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmadığından, konuya değinirken nahiv kaynaklarında geçen misal kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İ‘lâl · kalb · nakil

Özet

Sarf ilminde, telaffuzda kolaylık (اَلتَّخْفِيفُ) için ‘illet harfleri (حُرُوفُ الْعِلَّةِ) diye isimlendirilen vâv, yâ ve elif (و- ي- ا)’ten birinin başka bir ‘illet harfine dönüştürülmesi, harekesinin atılması veya mâkablinde bulunan sâkin harfe aktarılması suretiyle sâkin kılınması ya da bizzat harfin atılması şeklinde yapılan değişiklikler i‘lâl (اَلْإِعْلَالُ) olarak tanımlanır.Kalb (اَلْقَلْبُ), nakil/iskân (اَلنَّقْلُ وَالْإِسْكَانُ) ve hazif (اَلْحَذْفُ) olmak üzere üç çeşit i‘lâl türü vardır. Bir harfin başka bir harfe ya da bir harekenin başka bir harekeye dönüştürülmesi kalb, ‘illet harfinin harekesinin kendisinden önce bulunan sahih harfe taşınması nakil/iskân ve bir kelimeden bir ya da birden fazla harfin veya harekenin atılması ise hazif olarak isimlendirilir. Bu makalede i‘lâlin tanımı, türleri ve uygulamaları üzerinde durulmuştur. Uygulama alanı olarak Kur’ân-ı Kerîm’de geçen fiiller tercih edilmiştir. İlgili i‘lâl maddesi için Kur’ân’da örneğin bulunmaması durumunda hadislere müracaat edilmiştir. Beşinci bâba nakledilerek ‘فَعُلَ’ veznine konulan bir fiilin son harfinin yâ (ي) olması durumunda, bu yâ (ي)’nın vâv (و)’a kalb olunması kuralına, ayet ve hadislerde örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmadığından, konuya değinirken nahiv kaynaklarında geçen misal kullanılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKINCI, M., DEMİR, R. (2018). Fiillerde İ‘lâl. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 19, 149–167. https://ajindex.com/articles/74738

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. ‘Ukberî, ‘Abdullâh b. Hasan b. ‘Abdullâh Ebû’l-Bekâ Muhibbuddîn. el-Lübâb fî‘ileli’l-binâ ve’l-i‘râb. Tahkik: Abdulilâh en-Nebehân. Dımaşk: Dâr-u’l-Fikr, 1995. Beyhakî, Ahmed b. el-Huseyn b. ‘Ali. es-Sunenu’l-kubrâ. Tahkik: Muhammed Abdulkadir Atâ. Beyrût: Dâr-u’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 2003. Buhârî, Muhammed b. İsmâ‘îl Ebû ‘Abdillâh. el-Câmi‘u’s-sahîh. Tahkik: Mustafâ Dîb el Buğâ. Beyrût: Dâr-u İbn Kesîr, 987. Cevherî, İsmâîl b. Hammâd el-Fârâbî Ebû Nasr. es-Sihâh: Tâcu’l-luğa ve sihahu’l- ‘Arabiyye. Tahkik: Halîl Me’mun Şeyhâ. Beyrût: Dâr-u’l-Ma‘rife, 2008. Cürcânî, ‘Abdulkâhir b. ‘Abdurrahmân b. Muhammed Ebû Bekr el-Fârisî. el-Miftâh fi’s-sarf. Beyrût: Müessesetü’r-Risâle, 1987.
  2. Esmer, Râcî. el-M‘ucemu’l-mufassal fî ‘ilmi’s-sarf. Beyrût: Dâr-u’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1993. Esterebâzî, Hasan b. Muhammed b. Şerefşâh Ruknuddîn. Şerhu Şâfiyeti’bni Hâcib, Tahkik: ‘Abdulmaksûd Muhammed b. ‘Abdulmaksûd. Kâhire: Mektebetü’s-Sekâfe ed-Dînîyye, 2004. Ezherî, Hâlid b. Abdullâh b. Ebû Bekr el-Vakkâd. Şerhu’t-Tasrîh ‘ale’t-Tavdîh. Beyrût: Dâr-u’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 2000. Farisî, el-Hasan b. Ahmed b. Abdulğaffâr Ebû Alî. Kitâbu’t-tekmile. Tahkik: Kâzım Bahr el-Mercân., Beyrût: ‘Âlemü’l-Kütüb, 1999. Ğalâyînî, Mustafâ b. Muhammed Selîm. Câmi‘ud-Durûsi’l-‘Arabiyye. Beyrût: el-Mektebetü’l-‘Asriyye, 1993. Halîl, Halîl b. Ahmed b. ‘Amr Ebû Abdurrahmân el-Ferâhîdî. el-Cümel fi’n-nahv. Tahkik: Fahruddîn Kabâve. Beyrût: Müessesetü’r-Risâle, 1985.
  3. Hasan, Abbâs. en-Nahvü’l-vâfî, Kâhire: Dâr-û’l-Me‘ârif, ts. İbn ‘Akîl, ‘Abdullâh b. ‘Abdurrahmân. Şerhu İbn ‘Akîl ‘alâ Elfiyyeti’bni Mâlik. Tahkik: Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd., Kâhire: Dâr-u’t-Turâs, 1980. İbn ‘Usfûr, ‘Alî b. Mu’min b. Muhammed Ebû’l-Hasan. el-Mumti‘u’l-kebîr fî’t-tasrîf. Beyrût: Mektebetu Lubnân 1996. İbn Cinnî, el-Munsif şerhu Kitâbi’t-tasrîf. yy: Dâr-u İhyâu’t-Turâsu’l-Kadîm, 1954. İbn Cinnî, Sirru sınâ‘ati’l-i‘râb, Beyrût: Dâr-u’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 2000. İbn Fâris, Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ Ebu’l-Hasan el-Ğazvînî. Mu‘cemu makâyîsi’l-luğa. Beyrût: Dâr-u’l-Fikr, 1979. İbn Hişâm, ‘Abdullâh b. Yûsuf b. Ahmed Ebû Muhammed Cemâluddîn. Şerhû şuzûru’z-zeheb fî m‘arifeti kelâmi’l-‘Arab. Beyrût: el-Mektebetu’l-‘Asriyye, 2006. İbn Madâ, Ahmed b. ‘Abdurrahmân b. Muhammed Ebû’l-‘Abbâs. er-Reddu ‘alâ’n-nuhât, Tahkik: Muhammed İbrâhîm el-Bennâ, Kâhire: Dâr-u’l-İ‘tisâm, 1979. İbn Mâlik, Muhammed b. ‘Abdullâh Ebû ‘Abdullâh Cemâluddîn. Elfiyetü’bni Mâlik. Beyrût: Dâr-u İbn Hazm, 2002. İbn Mâlik, Muhammed b. ‘Abdullâh Ebû ‘Abdullâh