KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bitlis İslamiyat Dergisi / 2020 / Cilt: 2 - Sayı: 2

Arap Yazısının Kökeni ve Tarihi

Kasım ŞULUL
Sayfa
28–67
Yayın Tarihi
2020-12-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son zamanlarda yapılan yeni araştırmalar, keşfedilen binlerce kitabe İslâm ilim tarihi kaynaklarının Arap yazısının kökeni konusundaki tezini kesin bir şekilde teyit etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Muhammed devrinde Kur’ân-ı Kerîm’in yazıldığı ve günümüze kadar da kullanılmaya devam eden Arap Cezm yazısının kökeni, tarihî seyri ve gelişimi önemli bir meseledir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İslâm kaynaklarında konuyla ilgili veriler; bütüncül yaklaşım, metin taraması, metin mukayesesi, tematik ve kronolojik tasnif ve bir kısmı kalıntı (bakiyye türü) kitâbeler olan veriler arasında ortak payda bulma yöntemi ile tetkik edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Son zamanlarda yapılan yeni araştırmalar, keşfedilen binlerce kitabe İslâm ilim tarihi kaynaklarının Arap yazısının kökeni konusundaki tezini kesin bir şekilde teyit etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yazı · Arap cezm yazısı · Güney Arabistan Müsned yazısı

Özet

Hz. Muhammed devrinde Kur’ân-ı Kerîm’in yazıldığı ve günümüze kadar da kullanılmaya devam eden Arap Cezm yazısının kökeni, tarihî seyri ve gelişimi önemli bir meseledir. Bu makalede Arap Cezm yazısının kökeni, tarihî seyri ve gelişimi ana hatlarıyla ele alınmıştır. İslâm kaynaklarında konuyla ilgili veriler; bütüncül yaklaşım, metin taraması, metin mukayesesi, tematik ve kronolojik tasnif ve bir kısmı kalıntı (bakiyye türü) kitâbeler olan veriler arasında ortak payda bulma yöntemi ile tetkik edilmiştir. Hemdânî, İbnü’n-Nedîm ve İbn Vahşiyye gibi İslâm ilim tarihi kaynaklarında Arap cezm yazısının kökenine dair birçok veri bulunmaktadır. Arap Cezm yazısının kökenine dair İslâm kaynaklarındaki verilerin ortak paydası şudur: Hz. Peygamber devrinde kullanılan Arap yazısının aslı Hirî Cezm), onun aslı Enbârî Meşk, o da Güney Arabistan Müsned yazısına dayanmaktadır. Oryantalistler 19. asırda keşfettikleri bazı kitabelere dayanarak Arap yazısının Nabâtî, onun Arâmî onun da Fenike yazısına dayandığını iddia etmişlerdir. Oryantalistler, İslâm ilim tarihi kaynaklarının konuyla ilgili verdikleri bilgileri göz ardı etmişlerdir. Son zamanlarda yapılan yeni araştırmalar, keşfedilen binlerce kitabe İslâm ilim tarihi kaynaklarının Arap yazısının kökeni konusundaki tezini kesin bir şekilde teyit etmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞULUL, K. (2020). Arap Yazısının Kökeni ve Tarihi. Bitlis İslamiyat Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 2, 28–67. https://ajindex.com/articles/744329

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (1)

  1. Abdurrahman Fehmi Efendi, İslâm Medeniyeti Tarihi (Medresetü’l-Arab), hazırlayanlar: Hüseyin Elmalı – Cüneyt Eren, İzmir: 2005. Ahmed Hilmi – Ziya Nur, 2. Baskı, İslâm Tarihi, İstanbul: 1982. Ahmet Ağırakça, “Nebâtîler”, DİA, Diyanet Vakfı Yayınları, 32: 257-258. B. Moritz, “Arabistan (yazı)”, İA (Milli Eğitim Bakanlığı), 1: 511. Batalyevsî (v. 521/1127), el-İktidâb fî şerhi Edebi’l-küttâb, thk. Mustafa es-Sakkâ – Hâmid Abdülmecîd, Kahire: 1996. Belâzürî (v. 279/892), Cümel Min Ensâbi’l-Eşrâf, thk. Süheyl Zekkar - Riyaz Zerkeli, 1. Baskı, Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1417/1996. Belâzürî (v. 279/892), Fütûhü’l-Büldân, Beyrut: Dâr ve Mektebetü’l-Hilâl, 1988. Beyhâkî (v. 458/1066), Şuabü’l-İmân, thk. Abdulali Abdulhamid Hâmid, Riyad-Bombay: 1423/2003, Ta’zîmü’n-Nebî, rivâyet no: 1503; Câhız (v. 255/869), Kitâbü’l-Hayevân, 2. Baskı, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424. Carl Faulmann, İllustrirte Geschichte Der Schrif (اخبار الكتابة), Leipzik: 1880. Cehşiyârî (v. 331/942-43), Kitâbü’l-Vüzerâ’ ve’l-Küttâb, thk. Mustafa Sakka vdğ., Kahire: 1357/1938. Cevâd Ali, Ebhâs fî Târîhi’l-Arab Kable’l-İslâm, 1. Baskı, Beyrut: Merkez Akademi li’l-Ebhâs –Mektebetü Mümin Kureyş, 2011. Cevâd Ali, el-Mufassal fî Tarîhi’l-Arab Kable’l-İslâm, Dârü’s-Sâkî, 1422/2001. Cevherî, es-Sihâh fî Tâci’l-Lüğa ve Sihâhi’l-Arabiyye, 4. Baskı, thk. Ahmed Abdülğafûr Attar, Beyrut: 1407/1987. Deylemî (v. 509/1115), el-Firdevs bi Me’sûri’l-Hitâb, thk. es-Saîd b. Besyûnî Zağlûl, 1. Baskı, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1406/1986. Ebû ‘Ârûbe el-Harrânî (v. 318/930), Kitâbü’l-Evâil, thk. Meşal b. Bânî el-Cibrîn el-Mutayrî, Beyrut: Dâr İbn Hazm, 1424/2003. Ebû Hayyân et-Tevhîdî (v. 414/1023), Selâsetü Resâil li Ebî Hayyân et-Tevhîdî, thk. İbrahil el-Geylânî, Dımaşk: 1951. Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî (v. 597/1201), el-Muntazam fî Târîhi’l-Mülûk ve’l-Ümem, Muhammed Abdülkadir ‘Atâ – Mustafa Abdülkadir ‘Atâ, Beyrut: 1412/1992. Ebü’l-Kâsım el-Hinnâî (v. 459/1066), el-Hinâiyyât (Fevâid Ebi’l-Kâsım el-Hınnâî), 1. Baskı, thk. Halid Rızk, Edvâü’s-Selef, 1428/2007. Ebü’t-Tîb el-Mekkî (v. 832/1428), Şifâü’l-Ğarâm bi Ahbâri’l-Beledi’l-Harâm, 1. Baskı, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1421/2000. Fâkifî (v. 272/885), Ahbâru Mekke fî Kadîmi’d-Dahri ve Hadîsih, thk. Abdülmelik Abdullah Düheyş, Beyrut: Dâr Hadar, 1414. Fuad Sezgin, İslâm’da Bilim ve Teknik, çev. Abdurrahman Aliy, Ankara: 2007. Hakkı Dursun Yıldız, “Arap”, DİA, Diyanet Vakfı Yayınları. Hemdânî (v. 360/971), Kitâbü’l-İklîl min Ahbâr Yemen ve Ensâb Himyer, th