Günlük yaşamımızda önemli bir yer tutan nesneler kuşkusuz gereksinim sonucu üretilmiştir Yaşam koşullarının değişmesi farklı gereksinimlerin ortaya çıkması yeni nesnelerin üretilmesini gerektirir Böylelikle yeni nesneler kazanılır Yeni nesneler kazanmanın bir yolu da kültürel ilişkiler sonucu başka toplulukların ürettiği nesneleri almaktır Bu nesnelere ad verme ya yerli dilin olanaklarını kullanmak ya da o nesnenin alındığı dildeki adını almak biçiminde gerçekleşir Bu çalışma Eski Türkçe adı verilen Köktürkçe ve Uygurca dönemlerine ait yapıtlarda saptanan insan yapımı nesne adlarından başka dilden ödünçlenenleri içermekte ve bu sözcüklerin daha çok hangi alanlara özgü olduğunu günümüzde yaşayıp yaşamadıklarını ve yaşama ya da yaşamama nedenlerini sorgulamaktadır Anahtar Sözcükler: Köktürkçe Uygurca nesne adları ödünçleme sözcükler
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Günlük yaşamımızda önemli bir yer tutan nesneler kuşkusuz gereksinim sonucu üretilmiştir Yaşam koşullarının değişmesi farklı gereksinimlerin ortaya çıkması yeni nesnelerin üretilmesini gerektirir Böylelikle yeni nesneler kazanılır Yeni nesneler kazanmanın bir yolu da kültürel ilişkiler sonucu başka toplulukların ürettiği nesneleri almaktır Bu nesnelere ad verme ya yerli dilin olanaklarını kullanmak ya da o nesnenin alındığı dildeki adını almak biçiminde gerçekleşir Bu çalışma Eski Türkçe adı verilen Köktürkçe ve Uygurca dönemlerine ait yapıtlarda saptanan insan yapımı nesne adlarından başka dilden ödünçlenenleri içermekte ve bu sözcüklerin daha çok hangi alanlara özgü olduğunu günümüzde yaşayıp yaşamadıklarını ve yaşama ya da yaşamama nedenlerini sorgulamaktadır Anahtar Sözcükler: Köktürkçe Uygurca nesne adları ödünçleme sözcükler
📊
Temel Bulgular & Veri:Günlük yaşamımızda önemli bir yer tutan nesneler kuşkusuz gereksinim sonucu üretilmiştir Yaşam koşullarının değişmesi farklı gereksinimlerin ortaya çıkması yeni nesnelerin üretilmesini gerektirir Böylelikle yeni nesneler kazanılır Yeni nesneler kazanmanın bir yolu da kültürel ilişkiler sonucu başka toplulukların ürettiği nesneleri almaktır Bu nesnelere ad verme ya yerli dilin olanaklarını kullanmak ya da o nesnenin alındığı dildeki adını almak biçiminde gerçekleşir Bu çalışma Eski Türkçe adı verilen Köktürkçe ve Uygurca dönemlerine ait yapıtlarda saptanan insan yapımı nesne adlarından başka dilden ödünçlenenleri içermekte ve bu sözcüklerin daha çok hangi alanlara özgü olduğunu günümüzde yaşayıp yaşamadıklarını ve yaşama ya da yaşamama nedenlerini sorgulamaktadır Anahtar Sözcükler: Köktürkçe Uygurca nesne adları ödünçleme sözcükler
💡
Sonuç & Katkı:Günlük yaşamımızda önemli bir yer tutan nesneler kuşkusuz gereksinim sonucu üretilmiştir Yaşam koşullarının değişmesi farklı gereksinimlerin ortaya çıkması yeni nesnelerin üretilmesini gerektirir Böylelikle yeni nesneler kazanılır Yeni nesneler kazanmanın bir yolu da kültürel ilişkiler sonucu başka toplulukların ürettiği nesneleri almaktır Bu nesnelere ad verme ya yerli dilin olanaklarını kullanmak ya da o nesnenin alındığı dildeki adını almak biçiminde gerçekleşir Bu çalışma Eski Türkçe adı verilen Köktürkçe ve Uygurca dönemlerine ait yapıtlarda saptanan insan yapımı nesne adlarından başka dilden ödünçlenenleri içermekte ve bu sözcüklerin daha çok hangi alanlara özgü olduğunu günümüzde yaşayıp yaşamadıklarını ve yaşama ya da yaşamama nedenlerini sorgulamaktadır Anahtar Sözcükler: Köktürkçe Uygurca nesne adları ödünçleme sözcükler
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri
Özet
Günlük yaşamımızda önemli bir yer tutan nesneler kuşkusuz gereksinim sonucu üretilmiştir Yaşam koşullarının değişmesi farklı gereksinimlerin ortaya çıkması yeni nesnelerin üretilmesini gerektirir Böylelikle yeni nesneler kazanılır Yeni nesneler kazanmanın bir yolu da kültürel ilişkiler sonucu başka toplulukların ürettiği nesneleri almaktır Bu nesnelere ad verme ya yerli dilin olanaklarını kullanmak ya da o nesnenin alındığı dildeki adını almak biçiminde gerçekleşir Bu çalışma Eski Türkçe adı verilen Köktürkçe ve Uygurca dönemlerine ait yapıtlarda saptanan insan yapımı nesne adlarından başka dilden ödünçlenenleri içermekte ve bu sözcüklerin daha çok hangi alanlara özgü olduğunu günümüzde yaşayıp yaşamadıklarını ve yaşama ya da yaşamama nedenlerini sorgulamaktadır Anahtar Sözcükler: Köktürkçe Uygurca nesne adları ödünçleme sözcükler
Abstract
Objects which occupy an important place in our daily life have undoubtedly been produced through direct necessity The change in life conditions and the necessities that follow require the production of new objects As a result of this new objects are acquired Another way of acquiring of new objects is obtaining the objects other communities produce through cultural relations These objects are named by either use of local language or using the name of that object in its native language This study contains the names of man made loan objects identified among the Turkish literary works of Kök Turkic and Uiguric also called the old Turkic period and discusses which cultural field they belong to whether they still survive and the reasons behind why they survive or not Key Words: Kök Turkic Uiguric object names loan words
🔖
Bu Makaleye Atıf Yap
ÇETİN, E. (2004). Eski Türkçedeki İnsan Yapımı Nesne Adlarında Ödünçlemeler Üzerine. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 13 - Sayı: 1. https://ajindex.com/articles/74214
Türkische Turfan-Texte I-V, Werlag Akademie der Wissenschaften in Kommission bei Walter de Gruyter U. Co., Berlin. BANG. W., G. Racmati-A. von Gabain (1934), Türkiche Turfan-Texte VI Das Buddhistiche Sūtra Säkiz Yükmäk, Werlag Akademie der Wissenschaften in Kommission bei Walter de Gruyter U. Co., Berlin. BARUTÇU ÖZÖNDER, F. Sema, (1998), “Abidarim "ıınlıġ koşavarti şastirta"ı çınkirtü yörüglerning kingürüsi’nden Üç İtigsizler, Giriş- Metin- Tercüme- Notlar-İndeks, XXX Levha, TDK Yayınları,
Ankara.
BARUTÇU ÖZÖNDER, F. Sema,(2000a) “Arhanan yazıtı”, Kök Araştırmalar, KÖK Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Vakfı, C.1, S. 2, Ankara, s. 126-130.
BARUTÇU ÖZÖNDER, F. Sema,(2000b) “Handigay yazıtı”, Kök Araştırmalar, KÖK Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Vakfı,C.1, S. 2, Ankara, s. 124-126.
BARUTÇU ÖZÖNDER, F. Sema,(2000c) “Örük yazıtı”, Kök Araştırmalar, KÖK Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Vakfı,C.1, S. 2, Ankara, s. 121-124.
Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, Enderun Kitabevi, 3.baskı, İstanbul. CLAUSON, sir Gerhard (1972), An Etymologycal Dictionary of Pre-thirteenth CenturyTurkish, Oxford University. ÇETİN, Engin (2002), 11. Yüzyıl ve Öncesi Türkçesinde İnsan Yapımı Nesne Adları, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana (Danışman: Doç. Dr. A. Deniz ABİK). DANKOFF, Robert- James Kelly (1985), Mahmūd el-Kāşgarī, Türk Şiveleri Lügatı (Dīvānü Lugāti’t-Türk) III. Kısım, Doğu Dilleri ve Edebiyatlarının Kaynakları7. Derleme Sözlüğü I-XII (1993), TDK Yayınları, 2. baskı, Ankara.
EREN, Hasan (1999), Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, 1. baskı, Ankara.