Dergiler / Batman Akademi Dergisi / 2021 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Osmanlı Kelam Geleneğinde İbn Kemal ve Mehmed Birgivî

IBN KEMAL AND MEHMED BIRGIVI IN THE OTTOMAN’S KALAM TRADITION

Sayfa
43–72
Yayın Tarihi
2021-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İbn Kemâl ve Birgivî’nin yöntemleri farklı olsa da her ikisinin de Hanefî-Mâtürîdî merkezli Sünnî inancın temsilcileri olduğu görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı 16.
📊
Temel Bulgular & Veri:İki âlimin görüşlerinin –imkânlar dâhilinde- kendi kaynaklarından incelendiği bu çalışmada, 16.
💡
Sonuç & Katkı:İbn Kemâl ve Birgivî’nin yöntemleri farklı olsa da her ikisinin de Hanefî-Mâtürîdî merkezli Sünnî inancın temsilcileri olduğu görülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kelam · Osmanlı · İbn Kemal

Özet

Bu çalışmanın amacı 16. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin önemli âlimlerinden İbn Kemâl ve Mehmed Birgivî’nin İlahiyat, nübüvvet, semiyyat ve insan hakkındaki görüşlerini karşılaştırmalı biçimde ortaya koymaktır. İki âlimin görüşlerinin –imkânlar dâhilinde- kendi kaynaklarından incelendiği bu çalışmada, 16. Yüzyıl itibariyle ilmî çalışmaların ileri düzeyde olduğu görülmüştür. Bu asırda siyasi olarak yeni toprakların fethi, iç isyanlar ve Şiî propagandası öne çıkmıştır. 16. Yüzyıl Osman Devleti’nde İbn Kemâl ve İmam Birgivî dikkat çeken iki özgün isimdir. İbn Kemâl, felsefî tahlilleri ile Osmanlı kelâm geleneğinde felsefî kelâmın önemli temsilcisi durumundadır. Ayrıca devletin üst kademelerinde görev almış bir bürokrat kimliğine sahip olmasının da etkisiyle olmalı, yaşadığı dönemde Şiî propagandasına karşı mücadele için risâleler yazmış ve ortaya koyduğu düşünceyle Sünnî i’tikâd lehinde çabalamıştır. Birgivî ise daha çok akaide dair öğütler niteliğindeki risaleleri ile halkın inanç dünyasındaki tahrifata ve tasavvuf ehlindeki kimi sapmalara engel olmaya çalışmıştır. Onun dinî anlamda öze dönüş şeklindeki görüşleri Selefilikle ilişkilendirilmesine neden olmuştur. İbn Kemâl ve Birgivî’nin yöntemleri farklı olsa da her ikisinin de Hanefî-Mâtürîdî merkezli Sünnî inancın temsilcileri olduğu görülmektedir.

Abstract

The aim of this study is to present the theoretical views of Ibn Kemal and Mehmed Birgivî, scholars in the Ottoman Empire, in a 16th century. The views of the two scholars were analyzed from their own sources within the bounds of possibility. As of the 16th century, it was seen that scientific studies were at an advanced level. In this century, the political conquest of new lands, internal revolts and Shi'ite propaganda came to the fore. In the 16th century, many scholars were raised in the Ottoman world of science. During this period, Ibn Kemâl and İmam Birgivî are two distinct names. Since Ibn Kemâl was in the state service, he contributed to the preservation of Sunni thought with his treatises and fatwas against Shiite propaganda, which was intense at that time. With his philosophical analysis, Ibn Kemal is an important representative of philosophical theology in the Ottoman theological tradition. On the other hand Birgivî, tried to prevent distortions in the belief world of the people and some deviations in Sufism with his treatises, which were mostly advices about the belief. It does not seem appropriate to associate him with Salafism because of his struggle with bidah and superstitions. For, the Ahl al-Sunnah has fought a strong intellectual struggle against bid’at and superstitions in every period of history. Although Ibn Kemal and Birgivî have different opinions on some issues, we can say that they are both representatives of the Sunni belief centered on Hanafi-Mâtürîdî.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÜNVERDİ, M., İLBAYLI, Ş. (2021). Osmanlı Kelam Geleneğinde İbn Kemal ve Mehmed Birgivî. Batman Akademi Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 43–72. https://ajindex.com/articles/740656

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Akpınar, M. Raşit. “Osmanlı Toplumunda Selefî Düşüncenin Tipik Bir Temsilcisi Olarak Kadızâdeliler”. İlahiyat Akademi Dergisi 1/1-2 (2015): 303-305.
  2. Alper, Ömer Mahir. “16. Yüzyılda Osmanlı Düşüncesi: Kemalpaşazâde Bağlamında Bazı Mülahazalar”. Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a Osmanlı İlim ve Fikir Dünyası. Ed. Ekrem Demirli vd. İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları, 2017.
  3. Arslan, Ahmet Turan. “İmam Birgivî Hayatı, Eserleri ve Arapça Tedrisatındaki Yeri”, İstanbul: Seha Yayıncılık, 1992.
  4. Arslan, Ahmet Turan. “Türk Düşünce Hayatında İmâm Birgivî”. Hoca Ahmed Yesevî’den Şeyh Şaban-ı Velî ve Sonrasına Türk Düşünce Hayatı Uluslararası Sempozyum Bildirileri. (Kastamonu. 4-5 Mayıs 2018).
  5. Arslan, Ahmet. Kemalpaşazâde Tehâfüt Hâşiyesi’nin Tahlîli. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987.
  6. Atay, Hüseyin. “İlmî Bir Tenkit Örneği Olarak İbn Kemâlpaşazade’nin Muhyiddin b. Arabî Hakkındaki Fetvası”. Şeyhülislâm İbn Kemâl Sempozyumu. Ankara: TDV Yayınları, 2. Basım, 1989.
  7. Atsız, Hüseyin Nihal. İstanbul Kütüphanelerine Göre Üç Bibliyografya. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2. Basım, 2015.
  8. Aydın, Ömer. Türk Kelâm Bilginleri. İstanbul: İnsan Yayınları, 2012. Aynî, Mehmed Ali. Türk Ahlâkçıları. 1/105-152. İstanbul: Marifet Basımevi, 1939. Birgivî, Mehmed. et-Tarîkatü’l-Muhammediyye fî beyâni’s-sîreti’n-nebeviyyeti’l-Ahmediyye, (Bombay: Şerefüddin el-Kütübî ve Evlâdihî, t.y.). Birgivî. İzhârü’l-Esrâr. İstanbul: Mısır Matbası, 1325. Bulut, Fazlı. İran (Gül, bülbül ve şiir ülkesi). İstanbul: Doğan Yayınları, 2. Basım, 2017. Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. 1:352-54. İstanbul: Meral Yayınevi, ts. Çelebi, İlyas. “Kemâl Paşazâde Kelâma Dair Görüşleri”. İslam Ansiklopedisi. 25/242. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2002.
  9. Dalkıran, Sayın. İbn-i Kemal ve Düşünce Tarihimiz. İstanbul: OSAV Yayınları, 1997.
  10. Demir, Abdullah. “İmam Birgivî Selefî mi yoksa Mâtürîdî mi?”. Balıkesirli Bir İslâm Âlimi İmam Birgivî. ed. Mahmet Bayyiğit vd. 2/286-315. Balıkesir: y.y., 2019.
  11. Demircigil, Bayram. “Birgivî’nin Tasavvuf ve Tarikatlere Bakışı”. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergii 6/4 (Eylül 2017): 717-734.
  12. Düzenli, Yaşar. “Balıkesir’li Bir Osmanlı Aydını: İmam Birgivî” Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3/4 2000): 228-247. Ebû Hanîfe, Numan b. Sâbit. “el-Fıkhü’l-Ekber”. ed. Ali Nar, Akaid Risaleleri içinde. İstanbul: Beyan Yayınları, 1998.
  13. Geçit, Mehmet Salih. “İmam Birgivi’de Öze Dönüş Temayülü”. Balıkesirli Bir İslâm Âlimi İmam Birgiv