Dergiler / Mukaddime / 2015 / Cilt: 6 - Sayı: 1

Osmanlı Medrese Geleneğinde Bir Varlık Alanı Olarak Dil: Mollâ Câmî ve Hâşiyelerinde Grameri Aşma Çabası / Language as a Space of Entity in the Ottoman Madrasa Tradition: Attempt to Exceed Grammar in Mollā Jāmī and its Annotations

-

Sayfa
47–77
Yayın Tarihi
2015-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu itibarla nahiv tarihi açısından, onları ayrı bir ekol olarak ele almamız gerekmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Mollâ Câmî ve haşiyelerindeki metafizik açıklamalar ele alınmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Böylece Mollâ Câmî (ö. 898/1492) ve yorumcuları kendilerinden önceki gramer bilginlerinden farklı bir yaklaşımı ve terminolojiyi benimsemişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu itibarla nahiv tarihi açısından, onları ayrı bir ekol olarak ele almamız gerekmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Molla Câmi · medrese · nahiv

Özet

Bu çalışmada, Mollâ Câmî ve haşiyelerindeki metafizik açıklamalar ele alınmaktadır. Bu eserler, Osmanlı medrese eğitiminde yaygın olarak yer edinmiş gramer metinleridir. Bu eserlerde bir dil bilgisi konusu olarak cümlenin kuruluşu, bir varlık sorunu olarak ele alınmakta ve cevher, araz, madde, sûret, yakın sebep, uzak sebep gibi metafizik kavramlarla işlenmektedir. Bu eserlerin müellifleri, Aristoteles’in fizikte uyguladığı dört sebep nazariyesinin kelâmcılar tarafından kabul edilmiş şeklini cümlelerin çözümlenmesinde esas almışlardır. Böylece Mollâ Câmî (ö. 898/1492) ve yorumcuları kendilerinden önceki gramer bilginlerinden farklı bir yaklaşımı ve terminolojiyi benimsemişlerdir. Bu itibarla nahiv tarihi açısından, onları ayrı bir ekol olarak ele almamız gerekmektedir.

Abstract

This work deals with metaphysical explanations in Mollā Jāmī and its annotations. These works are grammar texts widely present at the Ottoman madrasa education system. In these works, the formation of sentence as the subject of grammar is considered as a question of being and is discussed along with some concepts of metaphysics such as substance, accident, matter, form, and close cause, distant cause. In their analyses of sentences, the authors of these works have based their work on revised version of Aristotle’s theory of four causes applied in physics by mutakallimīn. In this way, Mollā Jāmī (d. ah 898/ad 1492) and his commentators have adopted an approach and terminology differing from previous scholars of Arabic grammar. From this point of view, we need to discuss them as a different school in the history of nahw (Arabic grammar)

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CENGİZ, Y. (2015). Osmanlı Medrese Geleneğinde Bir Varlık Alanı Olarak Dil: Mollâ Câmî ve Hâşiyelerinde Grameri Aşma Çabası / Language as a Space of Entity in the Ottoman Madrasa Tradition: Attempt to Exceed Grammar in Mollā Jāmī and its Annotations. Mukaddime, Cilt: 6 - Sayı: 1, 47–77. https://ajindex.com/articles/7392

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Akçay, Mustafa, “Siyâlkûtî” DİA, TDV yay., İstanbul, 2009.
  2. Altaş, Eşref, Fahreddin er-Râzî’nin İbn Sînâ Yorumu ve Eleştirisi, İz Yayıncılık, İstanbul, 2009. el-Arketînî, Mollâ Yunus, “et-Terkîb”, e-Mecmu‘atu’n-Nahviyye (thk. Muhammed Can, Şefkat yay., İstanbul, 2012.
  3. Bilen, Osman, “Mantık İle Gramer İlişkisi Üzerine İki Görüş”, D.E.Ü.İlahiyat Fakültesi Dergisi, XIII-XIV, 2001. el-Birde‘î, Sa’dullah, Hadâiku’d-Dekâik, Salah Bilgi Kitabevi yay., İstanbul, tsz. el-Birgivî, Muhammed, “el-‘Avâmil”, el-Mecmu‘atu’n-Nahviyye (thk. Muhammed Can), Şefkat yay., İstanbul, 2012. el-Câbirî, Muhammed Âbid, Arap-İslâm Kültürünün Akıl Yapısı (çev. BurhanKöroğlu Hasan Hacak- Ekrem Demirli) Kitapevi yay., İstanbul, 1999. el-Cürcânî, Abdulkahir, “el-‘Avâmil”, e-Mecmu‘atu’n-Nahviyye (thk. Muhammed Can), Şefkat yay., İstanbul, 2012. el-Cürcânî, Seyyid Şerif Ali b. Muhammed, Şerhu’l-Mevâkıf (Mahmud Ömer ed-Dimyâtî), I-VIII, Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, Beyrut, 1998. ______, Kitâbu’t-Ta’rîfât, Matba’tu’l-Hayriyye, Mısır, H. 1306. Çarpurdi, Ahmed b. Hasan, el-Muğni fi ‘İlmi’n-Nahv, Mektebetu Diyarbekir, Diyarbakır, 2012.
  4. Çıkar, Mehmet Şirin, Nahiv-Mantık Tartışmaları Bağlamında Yahya b. Adi’nin Konumu ve “‘Yunan Mantığı ile Arap Nahvi Arasındaki Farklar’ Adlı Makalesi” Kutadgubilig, Sayı: 7, 2005. ______, Arap Dil Biliminde Kırılma Noktası: “İbnu’s-Serrâc ve Nahiv ilminde Usûl Geleneği”, Ekev Akademi Dergisi, VIII, Sayı: 20, 2004. ______, Mehmet Şirin, “ez-Zeccâcî’nin el-İdâh fi ileli’n-Nahv ve el-Cümel fi’n-Nahv adlı eserleri bağlamında Nahiv İlmine Bakışı” Nüsha, IV, Sayı: 14, 2004. ______, Mehmet Şirin, “Arap Dilbilim Çalışmalarında, “Had/tanım” Terimi ve er-Rummânî’nin “el-Hudûd” Adlı Eseri”, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, V, Sayı: 2, 2005.
  5. Çiçek, M. Halil, Şark Medreselerinin Serancamı, Beyan yay., İstanbul, 2009.
  6. Dayf, Şevkî, el-Medârisü’n-Nahviyye, Dâru’l-Me‘ârif, Kahire, 1119. Doru, Nesim, “Yahyâ b. Adî’ye Göre Mantık-Gramer İlişkisi (Dilin Mantığı ve Mantığın Dili Üzerine Bir Tartışma),” Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, VI, Sayı: 1, 2004. Ebû Tâlib, “Hâşiye Ebî Tâlib ‘ala Şerhi’s-Suyûtî ‘ala’l-Elfiyye”, Mecmuatu’n-Nasiyye, Midyat, tsz. el-Eş’arî, Ebû’l-Hasan, Makâlâtü’l-İslâmiyyîn (thk. Nevâf el-Cerrâh), Dâru Sâdir, Beyrût, 2008. el-Fârâbî, Ebû Nasr, İhsâu’l-‘Ulûm (thk. ‘Ali Ebû Mulhim), Dâru ve Mektebetu’l-Hilâl, Beyrût, 1996. ______, et-Ta‘lîkât (thk. Ca‘fer Âlî Yâsîn,), Dâru’l-Menâhil, Beyrut, 1988. el-Fârisî, Ebû ‘Alî Hasen b. Ahmed b. Abdilğaffâ