KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi / 2022 / Cilt: 11 - Sayı: 3

TUVA TÜRKÇESİNDE ZAMİR KÖKENLİ FİİLLER VE BU FİİLLERDEN TÜREMİŞ SÖZCÜKLER

Emin Erdem ÖZBEK
Sayfa
1017–1040
Yayın Tarihi
2022-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İncelemedeki bulgulara göre; yapısı ilk bakışta açık olmayan birinci gruptaki fiillerin ınça, mınça, kança tabanları ile kıl- fiilinin kaynaşmasından; ikinci gruptakilerin de çü/çüü zamiri ile bol- fiilinin kaynaşmasından oluştuğu tespit edilmiş; söz konusu fiillerden türemiş pek çok biçimin, Tuva Türkçesinde gramerleşme ve sözlükselleşmenin tipik örnekleri arasında yer aldığı görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu incelemede, Tuva Türkçesinde zamir kökenli fiiller ve bu fiillerden türemiş sözcükler incelenmiş; Tuva Türkçesinin ilgi çekici özelliklerinden olan bu kategoriye ait sözlerin bir arada gösterilmesi hedeflenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Her bölümde ilgili sözcüklerin yapı özellikleri tartışılmış, bu fiillerden türeyen sözcüklerin kullanımları örnek cümlelerle gösterilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:İncelemedeki bulgulara göre; yapısı ilk bakışta açık olmayan birinci gruptaki fiillerin ınça, mınça, kança tabanları ile kıl- fiilinin kaynaşmasından; ikinci gruptakilerin de çü/çüü zamiri ile bol- fiilinin kaynaşmasından oluştuğu tespit edilmiş; söz konusu fiillerden türemiş pek çok biçimin, Tuva Türkçesinde gramerleşme ve sözlükselleşmenin tipik örnekleri arasında yer aldığı görülmüştür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tuva Türkçesi · zamirler · fiiller

Özet

Bu incelemede, Tuva Türkçesinde zamir kökenli fiiller ve bu fiillerden türemiş sözcükler incelenmiş; Tuva Türkçesinin ilgi çekici özelliklerinden olan bu kategoriye ait sözlerin bir arada gösterilmesi hedeflenmiştir. Çalışma için Tuva Türkçesine ait sözlükler, gramerler ve edebî metinlerden derlenen malzeme, ortak kök veya gövdeden türeme özelliğine göre sınıflandırılmış; morfolojik ve semantik olarak incelenmiştir. İncelemede, yapıları bakımından bu fiiller üç gruba ayrılmıştır: ınça, mınça ve kança zamir tabanlarından türeyenler; çü/çüü soru zamirinden türeyenler; {+LA-} ekiyle türeyenler. Her bölümde ilgili sözcüklerin yapı özellikleri tartışılmış, bu fiillerden türeyen sözcüklerin kullanımları örnek cümlelerle gösterilmiştir. İncelemedeki bulgulara göre; yapısı ilk bakışta açık olmayan birinci gruptaki fiillerin ınça, mınça, kança tabanları ile kıl- fiilinin kaynaşmasından; ikinci gruptakilerin de çü/çüü zamiri ile bol- fiilinin kaynaşmasından oluştuğu tespit edilmiş; söz konusu fiillerden türemiş pek çok biçimin, Tuva Türkçesinde gramerleşme ve sözlükselleşmenin tipik örnekleri arasında yer aldığı görülmüştür.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZBEK, E. E. (2022). TUVA TÜRKÇESİNDE ZAMİR KÖKENLİ FİİLLER VE BU FİİLLERDEN TÜREMİŞ SÖZCÜKLER. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, Cilt: 11 - Sayı: 3, 1017–1040. https://ajindex.com/articles/709821

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Alyılmaz, C. (2021). Bilge Tonyukuk Yazıtları. Ankara:
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig III – İndeks. (Haz. Eraslan K., Sertkaya O. F. & Yüce N.). İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. Arçın, S. M. (2021). Çağdaş Sibirya Türk lehçelerinde zamirler. Ankara:
  4. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Arıkoğlu, E. (2007).
  6. Tuva Türkçesi. Ercilasun, A. B. (Ed.), Türk Lehçeleri Grameri (1150-1228) içinde. Ankara:
  7. Akçağ Yayınları.
  8. Arıkoğlu, E.&Borbaanay, B. (2007). Tuva destanları. Ankara:
  9. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. Aydemir, İ. A. (2009). Konverbien im Tuwinischen eine untersuchung unter berücksichtigung des Altai-Dialekts. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. Aydemir, İ. A. (2015). Tuvacada sözlükselleşmiş zarf-fiilli yapılar. Türkbilig, 30, 223-230.
  11. Caferoğlu, A. (2011). Eski Uygur Türkçesi sözlüğü. Ankara:
  12. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. Choi, H. (1991). Ana Altayca iyelik zamiri *n. Türk Dilleri Araştırmaları, 1, 191-196.
  14. Clauson, Sir G. (1972). An etymological dictionary of the pre-thirteenth century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
  15. Dorju, M. D. (2011). Tıva dıldın dialekt slovarı (dialektologiçeskiy slovar Tuvinskogo yazıka). Kızıl: Tıvanın Gumanitarlıg Şinçilelder İnstitudu. Eraslan, K. (2012). Eski Uygur Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Ercilasun A. B.&Akkoyunlu Z. (2015). Dîvânu Lugâti’t-Türk. Ankara:
  16. TDK Yayınları.
  17. Erdal M. (2004). A Grammar of Old Turkic. Leiden-Boston: Brill. Ergun, M. & Aça, M. (2005). Tıva kahramanlık destanları II. Ankara:
  18. Akçağ Yayınevi.
  19. Gabain, A. V. (1950). Die pronomina im alttürkischen. Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 100, 581-591.
  20. Gabain, A. V. (2007). Eski Türkçenin grameri. (Çev. M. Akalın). Ankara:
  21. TDK Yayınları.
  22. Gemalmaz, E. (1995). Erzurum ili ağızları (inceleme-metinler-sözlük ve dizinler). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  23. Gündoğdu Koçoğlu, V. (2010). Tuva Türkçesindeki ünlü uzunluklarına dair. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10 (1), 73-80.
  24. Gündoğdu Koçoğlu, V. (2018). Tuva Türkçesi grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  25. Gürsoy-Naskali, E. & Duranlı, M. (1999). Altayca-Türkçe sözlük. Ankara:
  26. TDK Yayınları.
  27. İshakov, F. G. & Pal'mbah A. A. (1961). Grammatika Tuvinskogo yazıka - fonetika i morfologiya. Moskva: İzdatel'stvo Vostoçnoy Literaturı. Johanson, L. (1998).
  28. The structure of Turkic. Johanson, L. & Csató, É. Á. (Ed.), The Turkic Languages (30-66) içinde. London-New York: Routledge. Kocasavaş, Y. (2004). Türkçede şahıs zamirleri. Ankara: Türk Di