Dergiler / Türk Dünyası Araştırmaları / 2022 / Cilt: 131 - Sayı: 258

AYDIN NAZİLLİ’DE BULUNAN SALUR DAMGALI MEZAR TAŞLARI

Sayfa
53–72
Yayın Tarihi
2022-06-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Beşir Ayvazoğlu’nun ifadesiyle; “Mezarlar ve mezarlıklar vatanlaşma macerasının somut şahitleridir…” Bu mezar taşları bize, Anadolu’nun fethi, Batı Anadolu’nun vatan haline getirilmesi sürecinde Salur boylarının varlık gösterdiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanoğlunun hayatında ölüm çok önemli anlardan biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İnsan topluluklarının inanışlarına göre boyut değiştirme, yok olma, başka kılığa bürünme gibi ölüme verilen değer ya da ölümden beklenti zamana, mekâna ve kültüre göre değişmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Beşir Ayvazoğlu’nun ifadesiyle; “Mezarlar ve mezarlıklar vatanlaşma macerasının somut şahitleridir…” Bu mezar taşları bize, Anadolu’nun fethi, Batı Anadolu’nun vatan haline getirilmesi sürecinde Salur boylarının varlık gösterdiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mezar taşı · Damga · Salur Boyu

Özet

İnsanoğlunun hayatında ölüm çok önemli anlardan biridir. İnsan topluluklarının inanışlarına göre boyut değiştirme, yok olma, başka kılığa bürünme gibi ölüme verilen değer ya da ölümden beklenti zamana, mekâna ve kültüre göre değişmektedir. Ölünün gömülmesi geleneği ve ölüm ile ilgili âdetler de aynı şekildedir. Türklerin kadim kültüründe ölüm ve gömü gelenekleri çok önemlidir. Bunu destanlar başta olmak üzere kaynaklarda, kurgan gibi mezarlarda görmek mümkündür. Bu nedenle mezar taşı hakketmek(işlemek, kazımak) eski Türklerden itibaren süregelen bir gelenektir. Mezar taşları birçok disipline yönelik zengin bir kaynaktır. Dikkatli incelendiğinde tarih, sosyoloji, sanat tarihi, edebiyat, arkeoloji gibi disiplinler için bazı önemli sorulara cevaplar barındırmaktadır. Bu noktada damgalar dikkati çekmektedir. Damga, Türk insanının çeşitli nedenlerle ürettiği ve taşa, eşyaya, hayvanlarına işlediği önemli sembollerdir. Bu çalışmada Salur Boyu damgası taşıyan mezar taşları incelenmiştir. Mezarlara işlenen bu semboller Orta Asya Türklerinden itibaren mezar taşlarına kazınmaktadır. Bu damgalı mezar taşları geleneğin başlaması, sürdürülmesi ve İslamiyet sonrası Anadolu’ya taşınması açısından değerlidir. Aydın ili Nazilli ilçesinde XIV. yüz yıla tarihlenen bu mezar taşları Salur Boyundan kişilere aittir. Salur Boyunun yerleşim alanlarını ve Aydın’daki ilk Türk yerleşimlerinden biri göstermesi açısından Anadolu Türk tarihi ve sanat tarihi için önemli bir kaynaktır. Bu nedenle çalışmada Türklerde mezar geleneği, damga, damga kazımak, damganın kullanım nedenleri, kullanım alanları, Salur boyu, Anadolu’ya taşınması ve Batı Anadolu’daki Salurların yerleşimi tahlil edilerek çıkarımlarda bulunulmuştur. Ayrıca Beşir Ayvazoğlu’nun ifadesiyle; “Mezarlar ve mezarlıklar vatanlaşma macerasının somut şahitleridir…” Bu mezar taşları bize, Anadolu’nun fethi, Batı Anadolu’nun vatan haline getirilmesi sürecinde Salur boylarının varlık gösterdiğini göstermektedir. Bunun yanında XIV. yüz yılda Oğuz boylarının yurt tuttukları yerler arasında Aydın’ın da olduğunu göstermesi açısından değerli bir malzemedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KILAVUZ, B. N., ADAK, M. (2022). AYDIN NAZİLLİ’DE BULUNAN SALUR DAMGALI MEZAR TAŞLARI. Türk Dünyası Araştırmaları, Cilt: 131 - Sayı: 258, 53–72. https://ajindex.com/articles/705795

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Acun, Hakkı: Türk Kültüründe Taşlar, Atatürk Kültür Merkezi Yay., Ankara 2010.
  2. Açıkgözoğlu, Ahmet Sacit: “Mezar Taşı Çalışmaları”, Türkiye Literatür Dergisi, Cilt:7, Sayı:14, Yıl: 2009, s.297-314.
  3. Akın, Himmet: Aydın Oğulları Tarihi Hakkında Bir Araştırma, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara 1968.
  4. Aksoy, Mustafa: “Damga (Tamga) Kavramı Bağlamında, Oğuz Damgaları mı, Türk Damgaları mı?”, Ed. Gündüz, Tufan, Cengiz, Mikail: Oğuzlar: Dilleri, Tarihleri Ve Kültürleri, 5. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Ankara 2015, s. 413-431.
  5. Aksoy, Mustafa: “Gümüşhane Kilimlerinde Kullanılan Damgaların Tarihi Kökleri”, Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2, Yıl: 2020, s. 174-185.
  6. Ayvazoğlu, Beşir: “Mezar Taşları: Eşsiz Bilgi Kaynakları”, Zamanı Aşan Taşlar Zeytinburnu’nun Tarihi Mezar Taşları, Haz. Süleyman Berk, Zeytinburnu Belediyesi Yay., İstanbul 2006. Aziz B. Erdeşir-i Esterâbadî: Bezm u Rezm, Çev. Mürsel Öztürk, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara 1990.
  7. Baykara, Tuncer: Denizli Tarihi, Fakülteler Matbaası, İstanbul 1969.
  8. Baykara, Tuncer: Türk Kültürü, IQ Kültür Sanat Yay., İstanbul 2007.
  9. Belli, Oktay: Kırgızistan’da Taş Balbal ve İnsan Biçimli Heykeller, Arkeoloji Sanat Yay., İstanbul 2003.
  10. Beyazıt, Mustafa: “Ruhu Olan Taşlar: Kale-i Tavas Mezarlığından Örnekler”, Ed. Mithat Aydın, Süleyman İnan, Dr. Kemal Daşcıoğlu’na Vefa Kitabı, Ankara 2020, s. 919-935.
  11. Binyazar, Adnan: Dede Korkut, YKY Yay., İstanbul 2008.
  12. Bozkurt, Nebi: “Mezarlık”, TDV İslam Ansiklopedisi, C.29, Ankara 2004, s.519. Çerikan, Fidan Uğur: “Mezar Taşlarının İzinden “Denizli Çivril Özdemirci (Kasabası) Mahallesi Mezarlığı”, 1. Uluslararası Türk-İslam Mezar Taşları Kongresi Bildiriler Kitabı, Aydın 2018, s. 174-183.
  13. Çoruhlu, Yaşar: Eski Türklerin Kutsal Mezarları: Kurganlar, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2016.
  14. Demirel, Kemal: 14. Yüzyılda Bir Türk Dehası Kadı Burhaneddin, Epsilon Yay., İstanbul 2006.
  15. Divitçioğlu, Sencer: Oğuz’dan Selçuklu’ya Boy, Konat ve Devlet, İmge Kitabevi, İstanbul 2005. Ebu’l-Gazi Bahadır Han: Türk Şeceresi Türk’ün Soyağacı, Çev. Rıza Nur, İlgi Kültür Sanat Yay., İstanbul 2009. Ebü’l-Fidâ Ali el-Eyyûbî: Ebü’l-Fidâ Coğrafyası (Takvimü’l-Büldan), Çev. Ramazan Şeşen, Yeditepe Yay., İstanbul 2017.
  16. Esin, Emel: “SİN (Bosna-Hersek'de Bogomillere Atfedilen, XIII-XVI. Asırlardan Lahdler İle Anadoludaki XII-XIV. Yüzyıllardan Müşahhas Tasvirli Türk Mezar Taşları Arasında Bir Mukayese )”, Orijentalni Institutu Sarajevu, Cilt 30, Yıl: 1980, s. 107-138