Dergiler / Tarih İncelemeleri Dergisi / 2022 / Cilt: 37 - Sayı: 1

Osmanlı Bahriyesinde Bir İşgücü Kaynağı Olarak Kürek Mahkûmlarının İstihdamına Dair Bazı Tespitler

Some Findings on the Employment of Galley Slaves as a Labour Force in the Ottoman Navy

Sayfa
177–214
Yayın Tarihi
2022-07-28
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırmada, Osmanlı klasik döneminden başlayıp Tanzimat sonrasına kadar devam eden tarihsel süreçte kürek mahkûmlarının işgücü piyasasına katkıları, Osmanlı bahriyesi özelinde tahlil edilmeye çalışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı işgücü piyasası, devletin belirlemiş olduğu temel prensipler ve kurallar etrafında şekillenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu prensip ve kurallara göre devletin ihtiyaçları içerisinde askerî ihtiyaçlar birinci öncelik sıralamasına sahip olmuş, bunlar içerisinde ise donanmanın işgücü ihtiyacı başlarda yer almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırmada, Osmanlı klasik döneminden başlayıp Tanzimat sonrasına kadar devam eden tarihsel süreçte kürek mahkûmlarının işgücü piyasasına katkıları, Osmanlı bahriyesi özelinde tahlil edilmeye çalışılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Denizcilik · Donanma · İşgücü

Özet

Osmanlı işgücü piyasası, devletin belirlemiş olduğu temel prensipler ve kurallar etrafında şekillenmiştir. Bu prensip ve kurallara göre devletin ihtiyaçları içerisinde askerî ihtiyaçlar birinci öncelik sıralamasına sahip olmuş, bunlar içerisinde ise donanmanın işgücü ihtiyacı başlarda yer almıştır. Osmanlı Devleti’nde genel işgücü politikasında gönüllü çalışma arzu edilmiş, ancak işgücü arz yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerle bu durum gönüllüler tarafından sağlanamayınca bir zorunluluk olarak alternatif işgücü kaynakları arasında mahkûmlara başvurulmuştur. Osmanlı Devleti’nde toprakların genişlemesi ve donanmanın büyümesine paralel olarak işgücü açığının ciddi boyutlara ulaşmasıyla mahkûmlar, ilk defa XVI. yüzyıldan itibaren donanmada kürekçi olarak görevlendirilmişlerdir. Daha sonra donanma teknolojisindeki değişimler sonucu gemilerde kürekçi ihtiyacında önemli bir azalma meydana gelmiş olsa da kürek mahkûmlarından vazgeçilmemiştir. Bunun sonucunda mahkûmlar, gemilerde olmasa da tersanelerde istihdam edilmeye başlamışlardır. Diğer taraftan mahkûm emeğinde beklenen faydanın görülmesi üzerine daha sonra, Tanzimat dönemi ceza kanunlarında yapılan düzenlemelerle birlikte kürek mahkûmiyetleri kalıcı hale gelmiştir. Bu araştırmada, Osmanlı klasik döneminden başlayıp Tanzimat sonrasına kadar devam eden tarihsel süreçte kürek mahkûmlarının işgücü piyasasına katkıları, Osmanlı bahriyesi özelinde tahlil edilmeye çalışılmaktadır.

Abstract

The Ottoman labour market was shaped around the basic principles and rules determined by the state. According to these principles and rules, among the needs of the state, military needs ranked first, and among them, the labour force requirement of the navy was at the top. Voluntary work was desired in the general labour policy in the Ottoman Empire. However, when labour force cannot be provided by volunteers due to insufficient supply of labour, as a necessity, prisoners were resorted to among alternative sources of labour. In parallel with the expansion of the lands and the growth of the navy in the Ottoman Empire, the labour deficit reached serious dimensions. For this reason, convicts were first employed as oarsmen in the navy from the 16th century onwards. Although there was a significant decrease in the need for oarsmen on ships because of the changes in naval technology, the employment of galley slaves was not abandoned. As a result of this, prisoners began to be employed in shipyards, though not on ships. On the other hand, upon seeing the expected benefit in convict labour, later, with the regulations made in the penal codes of the Tanzimat period, conviction of galley slave became permanent. In this research, the contribution of galley slaves to the labor market is tried to be analysed specifically for the Ottoman navy in the historical process starting from the Ottoman classical period and continuing until after the Tanzimat.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖKTEPE, K. (2022). Osmanlı Bahriyesinde Bir İşgücü Kaynağı Olarak Kürek Mahkûmlarının İstihdamına Dair Bazı Tespitler. Tarih İncelemeleri Dergisi, Cilt: 37 - Sayı: 1, 177–214. https://ajindex.com/articles/702898

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Bahriye Nizamnâmesi 1849, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Basımevi, Ankara 1996. Cerîde-i Mehâkîm, Cilt 1, Sayı 45-47, 11 Cemaziyel-âhir 1296 / 08 Mayıs 1880. Düstur, Tertib 1, Cilt 1, Matbaa-yı Âmire, İstanbul 1289. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 3 Numaralı Mühimme Defteri 966-968/1558-1560, Dîvân-ı Humâyûn Sicilleri Dizisi: I, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1993. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 5 Numaralı Mühimme Defteri 973/1565-1566, Dîvân-ı Humâyûn Sicilleri Dizisi: I, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1993. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 7 Numaralı Mühimme Defteri 975-976/1567-1569, Dîvân-ı Humâyûn Sicilleri Dizisi: V, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1998. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 75 Numaralı Gelibolu Livâsı Mufassal Tahrir Defteri 915/1519 I, Yayın No: 105, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2009. T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 85 Numaralı Mühimme Defteri (1040-1041 (1042)/ 1630-1631 (1632)), Dîvân-ı Humâyûn Sicilleri Dizisi: VIII, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2002. "Akgündüz 1987 Ahmed Akgündüz, ""1274-1858 Tarihli Osmanlı Ceza Kanunnamesinin Hukuki Kaynakları Tatbik Şekli ve Men'i İrtikâb Kanunnamesi"", Belleten, Cilt 51, Sayı 199, s. 153-205." "Akgündüz 1999 Ahmed Akgündüz, “Kanunnamelerdeki Ceza Hukuku Hükümleri ve Şer’î Tahlili”, İslâm Araştırmaları Dergisi (Osmanlı’ya Dair I), XII, Sayı I, Ankara, s. 1-16." "Akgündüz 2016 Said Nuri Akgündüz, “Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunun Kaynakları”, Dergiabant (AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi), Cilt 4, Sayı 8, Bolu, s.1-16." "Atar 2015 Zafer Atar, “20. Yüzyıl Başlarında İstanbul Hapishane-i Umumi’de Mahkûmların Üretim Faaliyetleri”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 34, s. 19-34." "Avcı 2002 Mustafa Avcı, ""Osmanlı Uygulamasında İnfazı Özellik Gösteren Hapis Türleri: Kalebentlik, Kürek ve Prangabentlik"", Yeni Türkiye, Sayı 45, s. 128-147." "Avcı 2010
  2. Mustafa Avcı, Osmanlı Ceza Hukuku Genel Hükümler, Mimoza Yayınları,
  3. Konya." "Avcı 2016 Mustafa Avcı, “Osmanlı Hukukunda Cezaların Tasnifi”, II. Türk Hukuk Tarihi Kongresi Bildirileri, Cilt 1, İstanbul, s. 639-656." "Avcı 2018
  4. Mustafa Avcı, Osmanlı Ceza Hukuku II Özel Hükümler, Adalet Yayınları,
  5. Ankara." "Aydın 1993 Aydın Mehmet Akif, “Ceza – Osmanlı Ceza Hukuku”, DİA, Cilt 7, İstanbul, s. 478-482." "Aydın 2004 Mehmet Akif Aydın