Dergiler / Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2022 / Sayı: 56

Şam Valisi Vezir Topal Yusuf Paşa’nın Muhallefatı(1716)

Sayfa
130–150
Yayın Tarihi
2022-09-02
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Paşa’nın Şam’da bulunan emval ve eşyasının mevcudu görevliler tarafından sayım yapılarak tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde devlet malını zimmetine geçirenler ve isyan edenlerin malları cezai müeyyide olarak müsadere edilirken bu durum XVI.yüzyıldan itibaren azl edilen veya vefat eden tüm bürokratlara şamil genel bir uygulama halini almıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:XVII.yüzyıl son yıllarında Rakka’dan başlayarak vefat ettiği 1716 yılına kadar bir çok eyaletin valiliğini yapmış ve hatta bazılarına ikinci defa tayin edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Paşa’nın Şam’da bulunan emval ve eşyasının mevcudu görevliler tarafından sayım yapılarak tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Topal Yusuf Paşa · muhallefat · müsadere

Özet

Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde devlet malını zimmetine geçirenler ve isyan edenlerin malları cezai müeyyide olarak müsadere edilirken bu durum XVI.yüzyıldan itibaren azl edilen veya vefat eden tüm bürokratlara şamil genel bir uygulama halini almıştır. Az ya da çok devlette görev yapan kimselerin malları vefat veya azlinden sonra müsadere edilerek satılırak hazineye gelir kaydedilirdi. Şam Valisi Topal Vezir Yusuf Paşa Osmanlı sarayında idari ve askeri kadroların insan kaynağı statüsünde olan enderunda eğitim görmüş, buradaki en yüksek kademe olan has odaya kadar çıkmış ve sonra çakırbaşılığa yükselmiştir. Buradan taşra görevine çıkarak mutasarrıf olmuş ve Anadolu’daki eşkıyanın temizlenmesi için müfettişlik görevi kendisine tevcih edilmiştir. XVII.yüzyıl son yıllarında Rakka’dan başlayarak vefat ettiği 1716 yılına kadar bir çok eyaletin valiliğini yapmış ve hatta bazılarına ikinci defa tayin edilmiştir. Bütün Osmanlı bürokratlarında olduğu gibi Topal Yusuf Paşa’nın vefat ile birlikte rutin olarak mallarının müsaderesi için İstanbul’dan ferman gönderilmiştir. Paşa’nın Şam’da bulunan emval ve eşyasının mevcudu görevliler tarafından sayım yapılarak tespit edilmiştir. Bunların bir kısmının İstanbul’da bir kısmının Şam’da açık arttırma usulü ile satışı yapılmıştır. Muhallefatının bir kısmı hac yolu ihtiyaçları için Şam valisi İbrahim Paşa’ya teslim edilirken diğerleri hazineye gönderilmiştir. Çalışmamızda bir Osmanlı bürokratı olan Topal Yusuf Paşa’nın emval ve eşyalarının müsadere ve satış süreci ele alınacaktır. Bununla birlikte bir bürokratın mallarının çeşitliliği de değerlendirilmiş olacaktır. Ayrıca bu değerlendirme hem paşayı tanıma hem de dönemin iktisadî, sosyal ve kültürel özelliklerini de analiz etme açısından önem arz etmektedir. Bütün bunlar Osmanlı Arşivindeki defter ve belgelerden ve döneme ait kroniklerden istifade edilerek hazırlanacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖKPINAR, B. (2022). Şam Valisi Vezir Topal Yusuf Paşa’nın Muhallefatı(1716). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 56, 130–150. https://ajindex.com/articles/701924

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı BOA, Ali Emiri Tasnifi. II.Mustafa(AE.SMST.II), nr. 1033, 4207. BOA, Cevdet Dahiliye Tasnifi (C. DH.), nr. 1066, 4305, 14093. BOA, Cevdet Maliye Tasnifi (C.ML), hüküm numara, 15108. BOA, Başmuhasebe Kalemi Muhallefat Defterleri(D.BŞM.MHF.d), nr. 12393, s. 2-3.
  2. BOA, Başmuhasebe Kalemi Muhallefat Defterleri(D.BŞM.MHF.d.), nr. 12396, s. 2-5.
  3. BOA, Başmuhasebe Kalemi Muhallefat Defterleri(D.BŞM.MHF.d.), nr. 12399, s. 8-9.
  4. BOA, İbnül Emin Tasnifi, Dahiliye(İE.DH.), numara, 1165, 1689. BOA, İbnül Emin Tasnifi Tevcihat(İE.TCT.), nr. 860, 1122, 1764, 2170. BOA, Mühimme Defteri(MD.108), hk. 21, 22, 66, 99, 102, 110, 115, 130, 142, 229, 250, 400, 422, 981, 982, 1257, 1259. BOA, Mühimme Defteri(MD.110), hk. 130, 133, 166, 214, 222, 538, 993, 1383, 1591, 2122, 2348, 2380, 2503. BOA, Mühimme Defteri(MD.111), hüküm. 80, 163, 471, 572,619. BOA, Mühimme Defteri (MD.112), hüküm. /252, 261, 266, 369. BOA, Mühimme Defteri(MD.), hüküm numara. 114/22, 129. BOA, Mühimme Defteri(MD.115) hüküm numara, 167, 175, 180, 232. BOA, Mühimme Defteri(MD.116), hüküm numara, 3, 29. BOA, Mühimme Defteri(MD.119) hüküm numara, 18, 295, 299. BOA, Mühimme Defteri (MD.119), hüküm numara, 295, 296, 299. BOA, Mühimme Defteri(MD.120), hk. 78, 110, 143, 149, 172. BOA, Mühimme Defteri(MD.) hüküm numara, 122/78. Araştırma-İnceleme-Kaynak Eserler-Yayınlanmış Eserler Anonim Osmanlı Tarihi(1099-1116/1688-1704). Abdülkadir Özcan(Haz.). Ankara:
  5. Türk Tarih Kurumu. Armağan, A.L.(2000). XVIII.Yüzyılda Hac Yolu Güzergahı ve Menziller. Osmanlı Araştırmaları, 20, 73-118.
  6. Atasoy, N.(2020). Kaftan. TDV İslam Ansiklopedisi içinde(Ek-1, s.709-710). Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı. Ayverdi, İ.(2010),
  7. Büyük Misalli Sözlük, İstanbul:Kubbealtı Yayınları.
  8. Babir, K.K.(2012). Bir Osmanlılık Emaresi: Osmanlı Görevlilerinin Mülklerinin Müsadere Edilmesi. Baki Tezcan-Karl K. Barbir(Ed.). Osmanlı Dünyasında Kimlik ve Kimlik Oluşumu: Norman Itzkowitz Armağanı içinde (s.163-174). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  9. Barkan, Ö. L.(1966). Edirne Askerî Kassamına Ait Tereke Defterleri(1545-1659),
  10. Belgeler, Türk Tarih Belgeleri III/5-6,. 1-479.
  11. Bozkurt, F.(2011). Tereke Defterleri ve Osmanlı Maddî Kültürde Değişim(1785-1875 İstanbul Örneği). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Sakarya Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya. Çelikdemir, M.(2001). Osmanlı Döneminde Aşiretlerin Rakka’ya İskanı(1690-1840), (Doktora Tezi), Fırat Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ. Defte