Dergiler / Söylem Filoloji Dergisi / 2019 / Cilt: 4 - Sayı: 2

Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?

Sayfa
455–469
Yayın Tarihi
2019-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İnceleme konusu sözcüklerin birbirine oldukça yakın anlamsal alanları paylaşmasına rağmen, büyük oranda farklı sözcüklerle eşdizimlilik sergilediği ve bu eşdizimsel örüntülerin anlambilimsel söylem ezgisi açısından farklı duygu değerlerine sahip olduğu, bu açıdan Türkçede aşk, sevgi ve sevdaya ilişkin kavramsallaştırmaların bilişsel açıdan farklı deneyimler sonucu tanımlandığı elde edilen önemli bulgular arasındadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eşdizimlilikler bütün dillerde tipolojik bir özellik olarak değerlendirilen, bir sözcüğün belirli bir dizgede anlamlı tekrarlarla kullanıldığı diğer sözcüklerle oluşturduğu dilsel örüntüler olarak tanımlanabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada Türkçede yakınanlamlı olarak değerlendirilmelerine rağmen farklı dizgesel kullanımları ve gönderimleri olan “aşk, sevgi, sevda” sözcüklerinin bağımlı dizin görünümleri, Türkçe Ulusal Derlemi 3.0 (TUD 3.0) aracılığıyla ele alınmış ve gönderimde bulundukları anlam içeriklerinin hangi bilişsel çerçevelendirmelerle dilsel düzleme yansıdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:İnceleme konusu sözcüklerin birbirine oldukça yakın anlamsal alanları paylaşmasına rağmen, büyük oranda farklı sözcüklerle eşdizimlilik sergilediği ve bu eşdizimsel örüntülerin anlambilimsel söylem ezgisi açısından farklı duygu değerlerine sahip olduğu, bu açıdan Türkçede aşk, sevgi ve sevdaya ilişkin kavramsallaştırmaların bilişsel açıdan farklı deneyimler sonucu tanımlandığı elde edilen önemli bulgular arasındadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:eşdizimlilik · anlambilim · bilişsel yapılanma

Özet

Eşdizimlilikler bütün dillerde tipolojik bir özellik olarak değerlendirilen, bir sözcüğün belirli bir dizgede anlamlı tekrarlarla kullanıldığı diğer sözcüklerle oluşturduğu dilsel örüntüler olarak tanımlanabilir. Bu açıdan aynı bağımlı dizinde eşdizimlilik sergileyen adların en temel ortaklığı, belirli bir anlamsal alanı paylaşmalarıdır. Bu çalışmada eşdizimsel örüntüler aracılığıyla dildeki bilişsel yapılanmaya ilişkin ne tür çıkarımlar yapılabileceği konu edilmektedir. Çalışmada Türkçede yakınanlamlı olarak değerlendirilmelerine rağmen farklı dizgesel kullanımları ve gönderimleri olan “aşk, sevgi, sevda” sözcüklerinin bağımlı dizin görünümleri, Türkçe Ulusal Derlemi 3.0 (TUD 3.0) aracılığıyla ele alınmış ve gönderimde bulundukları anlam içeriklerinin hangi bilişsel çerçevelendirmelerle dilsel düzleme yansıdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. İnceleme konusu sözcüklerin birbirine oldukça yakın anlamsal alanları paylaşmasına rağmen, büyük oranda farklı sözcüklerle eşdizimlilik sergilediği ve bu eşdizimsel örüntülerin anlambilimsel söylem ezgisi açısından farklı duygu değerlerine sahip olduğu, bu açıdan Türkçede aşk, sevgi ve sevdaya ilişkin kavramsallaştırmaların bilişsel açıdan farklı deneyimler sonucu tanımlandığı elde edilen önemli bulgular arasındadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNDOĞDU, A. E. (2019). Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?. Söylem Filoloji Dergisi, Cilt: 4 - Sayı: 2, 455–469. https://ajindex.com/articles/700343

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Aksan, Y. vd. (2008). “Türkçede Yakın Anlamlı Sözcükler: Bir Derlem Çalışması. 22. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri”. 8-9 Mayıs 2008,
  2. Van. Aksan, Y. vd. 2012. “Construction of the Turkish National Corpus (TNC)”. Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. Turkiye. http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
  3. Aksan. D. (1998). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara:
  4. TDK Yayınları.
  5. Büyükkantarcıoğlu, N. 2006. Söylemden İdeolojiye: “Eleştirel söylem çözümlemesi”. Edt: Kocaman, A. Dilbilim Temel Kavramlar, Sorunlar, Tartışmalar. sf. 101-113. Ankara:
  6. Dil Derneği Yayınları.
  7. Croft, W. ve Cruse A. D. (2004). Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge. Cruse, A. (2006). A Glossary of Semantics and Pragmatics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
  8. Evans, V. (2012). “Cognitive Linguistics”. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science. 3 (2). s. 129–141.
  9. Firth, J. R. (1951). “Modes of Meaning”. Papers in Linguistics 1934–1951. (Edt: J. R. Firth). S. 190–215. London: OUP. Glesne, C. (2013). Nitel Araştırmaya Giriş. (Çev. A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu) Ankara:
  10. Anı Yayıncılık. Lakoff, G. ve Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, Anlam ve Dil. (Çev. Gökhan Yavuz Demir). İstanbul:
  11. İthaki Yayınları.
  12. Lee, D. (2005). Cognitive Linguistics. Oxford: Oxford University Press.
  13. May, R. (2005). Aşk ve İrade. İstanbul:
  14. Okuyanus Yayınları.
  15. McCardell D. R. (1995). “A Lexical Semantic and Statistical Approach to Lexical Collocation Extraction for Natural Language Generation”. AI Magazine. 16 (4). Murphy, M. L. (2010). Lexical Meaning. Cambridge: Cambridge UniversityPress.
  16. Nesselhauf, N. (2005). “Collocations in a Learner Corpus”. Studies in Corpus Linguistics. S.: 14. John Benjamins Publishing Company. Palmer, F. R. (1991). Semantics. Cambridge: Cambridge UniversityPress.
  17. Saeed, J. (2003). Semantics. Oxford: Blackwell Publishing. Seretan, V. (2011). “Syntax-based Collocation Extraction, Text, Speech and Language Technology”. Berlin: Springer. Sinclair, J. (1991).
  18. Corpus, Concordance, Collocation. Oxford: Oxford University Press.
  19. Tutin, A. (2008). “for an Extended Definition of Lexical Collocations”. Link: http://www.ugrenoble3.fr. (Erişim Tarihi: 20.08.2018).
  20. Veysal, Ç. (2010). “Cinselliğin, Sevginin ve Aşkın Diyalektiği”. flsf Dergisi, Sayı 9. 49-76. http://www.tdk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 15.12.2018)