KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 28 - Sayı: 1

Anayasal Temel Hakların İkincil Doğrudan Üçüncü -Taraf- Etkisi ve Anayasa Yargılamasında Hâkimin Hukuku Uygulamasında Uyacağı On İki Metodolojik Temel İlke

Osman Gökhan ANTALYA
Sayfa
1–47
Yayın Tarihi
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, temel hakların özel hukuk uyuşmazlığına uygulanmasına ilişkin teorik temeller ve buna ilişkin denetimde Anayasa Mahkemesi hâkiminin uyacağı on iki metodolojik ilke incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hukuk düzeninde değerler sisteminin yapı taşını oluşturan anayasal temel haklar; bireye devlete karşı koruma (savunma) hakkı verirken, devlete de bireyi koruma yükümlülüğü yükler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda doktrinde gelişen ve Kıta Avrupası hukuk sistemlerinin yüksek mahkeme içtihatlarında da başvurulan ‘‘temel hakların üçüncü –taraf- etkisi’’, özel hukuk kişileri arasındaki yatay ilişkide temel hakların geçerliliğini ve uyuşmazlıkların çözümünde, hukukun yorumlanmasında (anayasaya uygun yorumla) dolaylı, tamamlanmasında ve düzeltilmesinde (anayasaya uygun yorumla) ikincil doğrudan etki olarak temel haklara başvurulabilmesini ifade eder.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, temel hakların özel hukuk uyuşmazlığına uygulanmasına ilişkin teorik temeller ve buna ilişkin denetimde Anayasa Mahkemesi hâkiminin uyacağı on iki metodolojik ilke incelenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Temel Haklar · Kurucu Hak · Temel Hakların Üçüncü –Taraf- Etkisi

Özet

Hukuk düzeninde değerler sisteminin yapı taşını oluşturan anayasal temel haklar; bireye devlete karşı koruma (savunma) hakkı verirken, devlete de bireyi koruma yükümlülüğü yükler. Bu kapsamda temel hakların, bireylerin doğrudan uygulanabilir taleplerini içeren sübjektif-hukuki boyutu ve tüm hukuk sistemi içinde hakların gerçekleştirilmesini ilgilendiren objektif-hukuki boyutu vardır. Temel hakların, devlet ve vatandaş arasındaki ilişkilerin yoğunlaşmasını ifade etmek üzere ‘‘özel hukukun anayasallaşması’’ndan bahsedilmektedir. Bu bağlamda doktrinde gelişen ve Kıta Avrupası hukuk sistemlerinin yüksek mahkeme içtihatlarında da başvurulan ‘‘temel hakların üçüncü –taraf- etkisi’’, özel hukuk kişileri arasındaki yatay ilişkide temel hakların geçerliliğini ve uyuşmazlıkların çözümünde, hukukun yorumlanmasında (anayasaya uygun yorumla) dolaylı, tamamlanmasında ve düzeltilmesinde (anayasaya uygun yorumla) ikincil doğrudan etki olarak temel haklara başvurulabilmesini ifade eder. Temel hakların uygulanması dolaylıdır; doğrudan etkisi ise ikincildir. Bu yönüyle koruma yükümlülüğü ve üçüncü etki ile etkileşim içindedir ve birbirini tamamlamaktadır. Anayasa Mahkemesi, anayasa merkezli yorumla, bireysel başvuru yoluyla önüne gelen uyuşmazlıklarda, maddi olayda temel hakların ve devletin koruma yükümlülüğünün gözetilip gözetilmediğini denetler. Yine iptal davasında anayasa merkezli yorum yapacaktır. Bu çalışmada, temel hakların özel hukuk uyuşmazlığına uygulanmasına ilişkin teorik temeller ve buna ilişkin denetimde Anayasa Mahkemesi hâkiminin uyacağı on iki metodolojik ilke incelenmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ANTALYA, O. G. (2022). Anayasal Temel Hakların İkincil Doğrudan Üçüncü -Taraf- Etkisi ve Anayasa Yargılamasında Hâkimin Hukuku Uygulamasında Uyacağı On İki Metodolojik Temel İlke. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt: 28 - Sayı: 1, 1–47. https://ajindex.com/articles/690268

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Aepli V, Grundrechte und Privatrecht, Hinweise für die Überprüfung der Grundrechtskonformität des Privatrechts im Sinne des Entwurfs für eine Totalrevision der Bundesverfassung (Diss. 1980).
  2. Alexy R, Theorie der Grundrechte (2nd edn, Suhrkamp 1994).
  3. Antalya OG, Hukuk Bilimine Katkı Olarak Cilt I Hukuk Teorisi (2. Baskı, Seçkin 2020) [HBK C. I: HT]. Antalya OG, Hukuk Bilimine Katkı Olarak Cilt II Hukuk Metodolojisi (Seçkin 2021) [HBK C. II: HM]. Auer A, Malinverni G and Hottelier M, Droit constitutionnel suisse Volume II: Les droits fondamanetaux (Stämpfli 2000). Bauer H, ‘Art. 9’ in Horst Dreier (ed), Grundgesetz Kommentar Band I (3rd edn, Mohr Siebeck 2018). Belling DW ve İnce N, ‘Türk-Alman Hukukunda Temel Hakların Özel Hukuk İlişkilerine Etkisi’ (2014) 12(137) Legal Hukuk Dergisi 3-58.
  4. Bettermann KA, Die verfassungskonforme Auslegung: Grenzen und Gefahren (CF Müller 1986).
  5. Biaggini G, BV Kommentar Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft (Orell Füssli 2007).
  6. Bleckmann A, Staatsrecht II - Die Grundrechte (4th edn, Carl Heymanns 1997). Boyar O, ‘Devletin Pozitif Yükümlülükleri ve Dolaylı Yatay Etki’ iç Sibel İnceoğlu (edr), İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa (3. Baskı, Beta 2013). Bucher E, ‘Drittwirkung der Grundrechte? – Überlegungen zu "Streikrecht" und "Drittwirkung" i. S. von BGE 111 II 245-259’ (1987) 83 Schweizerische Juristen-Zeitung 37-47.
  7. Bydlinski F, Grundzüge der juristischen Methodenlehre (UTB 2011). Can O, ‘“Dolaylı Etki” ve “İyi Yönetişim” Kuramları Üzerinden Anayasa Mahkemesi İçtihatlarına İlişkin Bazı Gözlemler’ (2018) 35 Anayasa Yargısı 23-44. Canaris CW, ‘Die verfassungskonforme Auslegung und Rechtsfortbildung im System der juristischen Methodenlehre’ in Heinrich Honsell, Roger Zäch, Franz Hasenböhler, Friedrich Harrer and René Rhinow (eds), Festschrift für Ernst A Kramer (Helbing & Lichtenhahn 2004) [Auslegung]. Canaris CW, ‘Drittwirkung der gemeinschaftsrechtlichen Grundfreiheiten’ in Hartmut Bauer, Detlef Czybulka, Wolfgang Kahl and Andreas Voßkuhle (eds), Umwelt, Wirtschaft und Recht (De Gruyter 2002) [Drittwirkung]. Canaris CW, ‘Grundrechte und Privatrecht’ (1984) 184 Archiv für die civilistische Praxis 201-246 [Grundrechte und Privatrecht]. Canaris CW, ‘Grundrechtswirkungen und Verhältnismäßigkeitsprinzip in der richterlichen Anwendung und Fortbildung des Privatrechts’ (1989) Juristische Schulung 161-172 [Grundrechtswirkungen]. Canaris CW, Grundrechte und Privatrecht (De Gruyter 1999) [Grundrechte]. Classen C