Dergiler / Dil Dergisi / 2020 / Cilt: 171 - Sayı: 2

Türkçede Bileşik Eki ve Türetimsel Dizil

Sayfa
7–31
Yayın Tarihi
2020-07-07
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bileşiklerdeki -(s)I(n) ekine türetimsel ve saf biçim(bilgi)sel bir görev (bileşik tabanları biçimleme) yükleyen çalışma, bu ekin eklenme sürecini de içeren belli bir grup türetim işleminden sorumlu bir dizil (İng. paradigm) yapısı önermekte, -(s)I(n)’ın bir grup türetim ekiyle dizilsel bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkçede geleneksel yaklaşımlarda belirtisiz ad tamlaması olarak bilinen, üretken ad+ad+(s)I(n) biçimindeki ad-ad bileşiklerini Süreçsel Biçimbilim (bkz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Zwicky, 1986; Aronoff, 1994; Pounder, 2000) çerçevesinde ele almakta, bileşikler için yapısal ve anlamsal bir çözümleme sunmakta ve bileşiklerde eklenen -(s)I(n) eki için yeni bir işlev önermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bileşiklerdeki -(s)I(n) ekine türetimsel ve saf biçim(bilgi)sel bir görev (bileşik tabanları biçimleme) yükleyen çalışma, bu ekin eklenme sürecini de içeren belli bir grup türetim işleminden sorumlu bir dizil (İng. paradigm) yapısı önermekte, -(s)I(n)’ın bir grup türetim ekiyle dizilsel bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Biçimbilim · Bileşik sözcük · Bileşk eki

Özet

Bu çalışma, Türkçede geleneksel yaklaşımlarda belirtisiz ad tamlaması olarak bilinen, üretken ad+ad+(s)I(n) biçimindeki ad-ad bileşiklerini Süreçsel Biçimbilim (bkz. Zwicky, 1986; Aronoff, 1994; Pounder, 2000) çerçevesinde ele almakta, bileşikler için yapısal ve anlamsal bir çözümleme sunmakta ve bileşiklerde eklenen -(s)I(n) eki için yeni bir işlev önermektedir. Bileşiklerdeki -(s)I(n) ekine türetimsel ve saf biçim(bilgi)sel bir görev (bileşik tabanları biçimleme) yükleyen çalışma, bu ekin eklenme sürecini de içeren belli bir grup türetim işleminden sorumlu bir dizil (İng. paradigm) yapısı önermekte, -(s)I(n)’ın bir grup türetim ekiyle dizilsel bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Dizil yapısı, yalnızca -(s)I(n) eklenmesini değil (anlamsal olarak) beklendiği halde bu ekin eklenmediği durumları da açıklamaktadır. Çalışma, kuramsal açıdan da biçimbilimi (ve biçimbilgisel işlemleri) sözdizim ve sözlükçeye bağımlı olmayan ayrı bir dizge olarak kabul etmekte; anlamın biçimden, biçimin de anlamdan ayrı düzlemler olduğunu çeşitli dillerden veriyle vurgulayan süreçsel yaklaşımlara Türkçeden destekler sunmakta ve böylelikle biçimbilimdeki Ayrıklık Varsayımı’na (Beard, 1995) doğrudan gönderim yapmaktadır. Çalışma, ayrıca, biçimbilimde özerk biçimsel işlemlerin uygulandığı girdilere, yani tabanlara, ışık tutmakta ve hem türetimsel hem de çekimsel biçimbilgisi açısından tabanların kritikliğini ortaya çıkarmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KUNDURACI, A. (2020). Türkçede Bileşik Eki ve Türetimsel Dizil. Dil Dergisi, Cilt: 171 - Sayı: 2, 7–31. https://ajindex.com/articles/657046

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Anderson, S. R. (1982). Where is morphology? Linguistic Inquiry, 13, 571-612.
  2. Anderson, S. R. (1992). A-morphous morphology. Cambridge: Cambridge University Press.
  3. Aronoff, M. (1994). Morphology by itself: Stems and inflectional classes. Cambridge: MIT. Arslan-Kechriotis, Z. (2006). Case as an uninterpretable feature. Ph.D Dissertation, Boğaziçi University. Aslan, E., and Altan, A. (2006). The role of -(s)I in Turkish indefinite noun compounds. Dil Dergisi, 131, 57-76.
  4. Baker, M. (1998). Comments on the paper by Sadock. In S. Lapointe, D. Brentari, and P. Farrell (Eds.), Morphology and Its Relation to Phonology and Syntax (pp.188-212). Standford: CSLI Publications. Beard, R. (1995). Lexeme-morpheme base morphology. Albany: State University of New York Press.
  5. Blevins, J. (2001). Paradigmatic derivation. Transactions of the Philological Society, 99, 211-222.
  6. Booij, G. (1994). Against split morphology. In G. Booij and J. van Marle (Eds.), Yearbook of Morphology 1993 (pp. 27-50). Dordrecht: Kluwer. Booij, G. (1996). Inherent versus contextual inflection and the Split Morphology Hypothesis. In G. Booij and J. van Marle (Eds.), Yearbook of Morphology 1995 (pp. 1-16). Dordrecht: Kluwer. Borer, H. (2009).
  7. Afro-Asiatic, Semitic: Hebrew. In R. Lieber and P. Štekauer (Eds.), The Oxford Handbook of Compounding (pp. 491-511). Oxford: Oxford University Press.
  8. Bozşahin, C. (2002). The combinatory morphemic lexicon. Computational Linguistics, 28, 145-186.
  9. Carstairs-McCarthy, A. (1998). Paradigmatic structure: inflectional paradigms and morphological classes. In A. Spencer and A. M. Zwicky (Eds.), The Handbook of Morphology (pp. 322-334). Oxford: Blackwell. Dede, M. (1978). A syntactic and semantic analysis of Turkish nominal compounds. Ph.D Dissertation, University of Michigan. Di Sciullo, A. (2009). Why are compounds a part of human language? A view from Asymmetry Theory. In R. Lieber and P. Štekauer (Eds.), The Oxford Handbook of Compounding (pp. 145-177). Oxford: Oxford University Press.
  10. Downing, P. (1977). On the creation and use of English compound nouns. Language, 53, 810-842.
  11. George, L., and Kornfilt, J. (1981). Finiteness and boundedness in Turkish. In F. Heny (Ed.), Binding and Filtering (pp.104-127). London: Croom Helm; Cambridge, Mass: MIT. Giegerich, H. J. (2009). Compounding and lexicalism. In R. Lieber and P. Štekauer (Eds.), The Oxford Handbook of Compounding (pp. 178-200). Oxford: Oxford University Press.
  12. Göksel, A. (1998).
  13. Word size. In G. Booij, A. Ralli,