Dergiler / Dil Dergisi / 2021 / Cilt: 172 - Sayı: 2

Toplumsal Cinsiyet Temelli Ödünleme Kullanımı: Türkçe Sözlü Söyleme Dayalı Bulgular

Gender-Based Use of Concession: Insights from Turkish Spoken Discourse

Sayfa
133–159
Yayın Tarihi
2021-07-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgularımız, ödünlemenin en çok açık biçimde gerçekleştirildiğini (83.5%), ancak cinsiyetler arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ödünleyici ilişkiler alanyazında şaşırma, karşıt beklenti, iki tümce arasında uyumsuzluk, çatışma ya da uygunsuzluk olarak tanımlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu nedenle, bu çalışmanın amacı Türkçe sözlü söylemde (i) ödünlenmenin işaretlenmesi ve ödünleyici dilsel kaynakların kullanımında ve (ii) ödünlemenin işlevlerinde (varsa) cinsiyet farklılıklarının Etkileşimsel Dilbilim çerçevesinde belirlenmesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgularımız, ödünlemenin en çok açık biçimde gerçekleştirildiğini (83.5%), ancak cinsiyetler arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ödünleme · Sözlü Söylem · Etkileşimsel Dilbilim

Özet

Ödünleyici ilişkiler alanyazında şaşırma, karşıt beklenti, iki tümce arasında uyumsuzluk, çatışma ya da uygunsuzluk olarak tanımlanmıştır. Ödünleme çeşitli dilsel kaynaklar kullanılarak açık biçimde işaretlenebildiği gibi, örtük olarak da gerçekleştirilebilmekte ve bağlamsal bilgiye dayalı olarak dinleyici tarafından algılanabilmektedir. Önceki çalışmalarda ödünlemenin karşıtlığın gösterilmesi, olası yanlış anlaşılmaların önlenmesi, düzeltme/onarım, uzlaşma ve konu yönetimi işlevleriyle kullanıldığı ortaya konmuştur. Diğer taraftan, dil kullanımı ve cinsiyet ile ilgili geleneksel bakış açısı, kadınların ortak paydada buluşma, anlaşmazlıktan kaçınma ve kibar dil kullanma eğiliminde olduğunu savlamaktadır. Ödünlemenin söylemsel işlevleri dikkate alındığında, kadınların ödünlemeyi erkeklerden daha sık kullandığı öngörülebilmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı Türkçe sözlü söylemde (i) ödünlenmenin işaretlenmesi ve ödünleyici dilsel kaynakların kullanımında ve (ii) ödünlemenin işlevlerinde (varsa) cinsiyet farklılıklarının Etkileşimsel Dilbilim çerçevesinde belirlenmesidir. Çalışmanın veri tabanı altı saatlik Türkçe gündelik söylem kayıtlarından elde edilen çevriyazı metinlerinden oluşmaktadır. Bulgularımız, ödünlemenin en çok açık biçimde gerçekleştirildiğini (83.5%), ancak cinsiyetler arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Türkçe sözlü söylemde en sık kullanılan ödünleyici dilsel kaynağın ama olduğu saptanmıştır (33.7%). Ödünlemenin işlevleri açısından ise, veri tabanımızda ödünlemenin en çok karşıtlığın gösterilmesi (49.4%) amacıyla kullanıldığı, ancak cinsiyetler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı ortaya konmuştur. Çalışmamızda ödünlemenin işaretlenmesi ve işlevleri bakımından cinsiyete dayalı bir farklılık saptanmamıştır. Bu bulgular, dil kullanımının konuşucuların cinsiyetine göre değil, söylem bağlamına göre biçimlendiği ortaya koyması bakımından cinsiyet ve konuşma biçemleri ile ilgili güncel görüşü desteklemektedir.

Abstract

Concessive relations have been defined in terms of concepts such as surprise, counter-expectation, incompatibility or conflict between clauses in literature. Concession can be marked explicitly by a range of linguistic resources or expressed implicitly and perceived by the hearer based on contextual cues. In previous studies, various functions of concession including expressing a contrast, preventing potential misunderstandings, correction/repair, alignment and topic management have been reported. Traditional view on gender and language allege that women tend to seek common ground, avoid disagreement and be polite. The current view, on the other hand, claim that discourse context is determinant on such tendencies. Considering the discursive functions of concession, it can thus be presumed that women opt for concession more frequently than man do. Therefore, the aim of this study is twofold: to determine (if any) gender-based differences (i) in the marking and use of concessive resources and (ii) in the functions of concession in Turkish spoken discourse within the framework of Interactional Linguistics. The database of the study consists of the transcriptions of six-hour daily Turkish conversations. Findings have revealed that concession is mostly marked explicitly (83.5%) with no significant difference between genders and the most commonly used concessive marker is ama (but) by both genders (33.7%). As for the functions, the concessions are mostly used to express a contrast (49.4%) with no significant difference between male and female speakers. These findings support the view that it is not the gender of the speakers but the discourse context that shapes the language use.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYDIN, D., ERCAN, S. (2021). Toplumsal Cinsiyet Temelli Ödünleme Kullanımı: Türkçe Sözlü Söyleme Dayalı Bulgular. Dil Dergisi, Cilt: 172 - Sayı: 2, 133–159. https://ajindex.com/articles/657036

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Akar, D. & Martı, L. (2015).
  2. Söylem Çözümlemesi. In F., N.Seggie&Y, Bayyurt (Eds.). Nitel Araştırma, Yöntem, Teknik, Analiz ve Yaklaşımları (pp. 242-252). Ankara:
  3. Anı Yayıncılık. Aksan, M. & Demirhan, U. (2018). Gerçi şunu da söylemeliyim… Türkçede Geçersizleştirme. In Y. Aksan, M. Aksan (Haz.), Türkçede Yapı ve İşlev. Şükriye Ruhi Armağanı. (pp.171-200). Ankara:
  4. BilgeSu. Antaki, C., & Wetherell, M. (1999). Show concessions. Discourse studies, 1(1), 7-27.
  5. Aydın, D. & Ercan, G., S. (2020). Türkçe sözlü söylemde ödünleme ve işlevleri. In A. Uçar, P. İbe Akcan & F. Çetintaş Yıldırım (Eds.) Dilbilimde Güncel Tartışmalar (pp. 47-56). Ankara:
  6. Dilbilim Derneği Yayınları.
  7. Barth, D. (2000). That’s true, although not really, but still”: expressing concession in spoken English. In E. Couper Kuhlen, & B. Kortmann (Eds.). Cause-condition-concession-contrast: Cognitive and discourse perspectives (Vol. 33). Topics in English Linguistics, 33, (pp.411-438). Berlin/New York: Walter de Gruyter. Barth-Weingarten, D. (2003). Concession in spoken English: On the realisation of a discourse-pragmatic relation (Vol. 28). Gunter Narr Verlag. Bergvall, V. L. (1999). Toward a comprehensive theory of language and gender. Language in society, 273-293. Blumenthal-Draume& Kortman (2017). Book of Abstracts. 50th Annual Meetings of the Societas Linguistica Europeaea. 10-13 September 2017.
  8. University of Zurich, Switzerland. Cameron, D. (2001). Working with spoken discourse. London: Sage. Cameron, D., & Coates, J. (1985). Some problems in the sociolinguistic explanation of sex differences. Language & Communication, 5(3), 143–151. https://doi.org/10.1016/0271-5309(85)90006-0.
  9. Chafe, W. (1998). Language and the Flow of Thought. In M. Tomasello, (Ed.), The New Psychology of Language (pp. 87-114). New York& London: Psychology Press.
  10. Chafe, W., & Tannen, D. (1987). The relation between written and spoken language. Annual Review of Anthropology, 16(1), 383-407. DOI: 16.100187.002123. Chen, G. (2000). The grammaticalization of concessive markers in Early Modern English. In O. Fischer, A. Rosenbach and D. Stein (Eds.), Pathways of change: Grammaticalization in English (pp. 85-110). Amsterdam /Philadelphia: John Benjamins Publishing. Coates, J. (1998). Language and Gender: A Reader. Oxford: Wiley-Blackwell. Coates, J. (2013). Women, men and everyday talk. Hampshire/New York: Palgrave MacMillan. Conley, J. M., O'Barr, W. M., & Lind, E. A. (1978). The power of language: Presentational style in the cour