Dergiler / Diyanet İlmi Dergi / 2022 / Cilt: 58 - Sayı: 3

TEKNOLOJİ GELİŞTİREN İNSANDAN TEKNOLOJİNİN GELİŞTİRDİĞİ İNSANA -GENETIK MÜDAHALE İLE İNSAN GELİŞTİRMEYE ETİK VE FIKHÎ BAKIŞ-

FROM HUMAN DEVELOPING TECHNOLOGY TO HUMAN ENHANCEMENTED BY TECHNOLOGY -ETHICAL AND FIQH PERSPECTIVE ON HUMAN ENHANCEMENT WITH GENETIC INTERVENTION

Sayfa
1095–1124
Yayın Tarihi
2022-11-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Önce konuyla ilgili etik tartışmalara temas edilmiş, ardından fıkıh ekseninde bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanoğlu yeryüzü hikâyesinin başladığı günden itibaren varlığını sürdürebilmek ve hayatını kolaylaştırmak üzere tabiata müdahale ile çeşitli aletler üretmiş, böylece modern teknolojinin ilk temellerini atmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:CRISPR-Cas9 benzeri gen düzenleme teknikleriyle insan DNA’sına kolaylıkla müdahale edilebilir olması ahlâkî, felsefî, hukukî olduğu kadar fıkhî açıdan da ele alınmayı gerektiren çok yönlü ve karmaşık sorunları beraberinde getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Önce konuyla ilgili etik tartışmalara temas edilmiş, ardından fıkıh ekseninde bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Biyoteknoloji · Genetik Müdahale · CRISPR- Cas9

Özet

İnsanoğlu yeryüzü hikâyesinin başladığı günden itibaren varlığını sürdürebilmek ve hayatını kolaylaştırmak üzere tabiata müdahale ile çeşitli aletler üretmiş, böylece modern teknolojinin ilk temellerini atmıştır. Kadim insanlık tarihinin çivi, tekerlek gibi en ilkel araçlarından günümüzün bilgisayar ve yapay zekâ sistemlerine uzanan bu süreçte sayısız icat gerçekleştirilmiş, teknolojide akıl almaz gelişime tanık olunmuştur. Öyle ki günümüzde ileri düzey gen teknolojileri ile insanın fiziksel ve mental olarak geliştirilmesi mümkün hale gelmiştir. Mesele, insanın hastalanmasını önleyici girişimlerde bulunma, maruz kalınan hastalıkları tedavi ederek daha sağlıklı ve müreffeh bir hayat yaşamayı gerçekleştirme gibi masum görünen amaçların çok ötesine geçip yeryüzünde ölümsüzlük arayışı ve sonsuz bir yaşam beklentisine dönüşmüş haldedir. CRISPR-Cas9 benzeri gen düzenleme teknikleriyle insan DNA’sına kolaylıkla müdahale edilebilir olması ahlâkî, felsefî, hukukî olduğu kadar fıkhî açıdan da ele alınmayı gerektiren çok yönlü ve karmaşık sorunları beraberinde getirmiştir. Bu çalışma özellikle gen düzenleme teknolojisinin geliştirme amaçlı kullanımına odaklanmış, konuyu fıkhî perspektiften değerlendirmeyi hedeflemiştir. Önce konuyla ilgili etik tartışmalara temas edilmiş, ardından fıkıh ekseninde bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Since the beginning of the human journey, human beings have produced various tools to survive and facilitate life which has laid the foundation of modern technology. From the most primitive tools of ancient human history like nails and wheels to today's computers and artificial intelligence systems, the world has witnessed countless inventions and immense development in technology. In fact, it has become possible to enhance humans mentally and physically thanks to advanced gene technologies. The issue has gone far beyond seemingly innocent aims of preventing or curing diseases to ensure a healthier and prosperous life. It has turned into a search for immortality on earth and endless life expectancy. The fact that DNA can easily be interfered with through gene editing techniques such as CRISPR-Cas9 has brought along multifaceted and complex problems that need to be examined not only from a legal, philosophical, and moral perspective but also from Islamic law (fiqh) perspective too. This study focuses primarily on using gene editing technology for enhancement purposes and aims to evaluate the issue from a fiqh perspective. First, it puts forward the ethical discussions on the subject. Then it examines the topic on the axis of Islamic law.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖRGÜLÜ, Ü. (2022). TEKNOLOJİ GELİŞTİREN İNSANDAN TEKNOLOJİNİN GELİŞTİRDİĞİ İNSANA -GENETIK MÜDAHALE İLE İNSAN GELİŞTİRMEYE ETİK VE FIKHÎ BAKIŞ-. Diyanet İlmi Dergi, Cilt: 58 - Sayı: 3, 1095–1124. https://ajindex.com/articles/649747

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Agar, Nicholas. “Liberal Eugenics”. Public Affairs Quarterly 12/2 (1998), 137-155. Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1413/1992.
  2. Allhoff, Fritz-Lin, Patrick-Moor, James-Weckert, John. “Ethics of Human Enhancement: 25 Questions & Answers”. Studies in Ethics, Law, and Technology 4/1 (2010), 1-49. Âmidî, Seyfeddîn. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. thk. Abdürrezzâk Afîfî. Beyrût: el- Mektebetü’l-İslâmî, t.y. Âmine, Muhtâl. et-Te’tîru’l-kânûnî li’l-ameli’t-tıbbî ale’l-cînûmi’l-beşerî. Cezayir: Vuzâratü’t-Ta’lîmü’l-Âlî ve’l-Bahsü’l-İlmî, 2017.
  3. Annas, George J. “The Mythology of CRISPR”. Science 354/6309 (2016), 189. Annas, George J.-Andrews, Lori B.-Isasi, Rosario M. “Protecting the Endangered Human: Toward an International Treaty Prohibiting Cloning and Inheritable Alterations”. American Journal of Law and Medicine 28/2-3 ( 2002), 151-178. Bağdâdî, Ebu’l-Vefâ Ali b. Akîl. el-Vâdıh fî usûli’l-fıkh. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî. Beyrût: Müessesetü’r-Risâle, 1999.
  4. Bardakçı, Tayyibe-Ertin, Hakan. “İnsanı Geliştirme Tartışmalarına Biyoetik Bir Bakış”. Kutadgubilig Felsefe Bilim Araştırmaları 41 (Mart 2020), 31-52.
  5. Baylis, Françoise. Altered Inheritance-CRISPR and the Ethics of Human Genome Editing. London: Harvard University Press, 2019.
  6. BBC NEWS TÜRKÇE. “Dünyanın en zengin yüzde 1’lik kesiminin serveti yüzde 99’un toplamına eşit”. Erişim 25 Temmuz 2022. https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/01/160117_oxfam_zengin
  7. Breton, David Le. Bedene Veda. çev. Aziz Ufuk Kılıç. İstanbul: Sel Yayınları,2016.
  8. Brokowski, Carolyn-Adli Mazhar. “CRISPR Ethics: Moral Considerations for Applications of a Powerful Too”. Journal of Moleküler Biology 431 (2019), 88-101. Buhârî, Alâuddîn Abdülaziz Ahmed. Keşfü’l-esrâr şerhu Usûli’l-Pezdevî. 4 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmiyye, ts. Buhârî, Muhammed b. İsmâil. el-Câmi‘u’s-sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992. Buhûtî, Mansur b. Yûnûs. Keşşâfu’l-kınâ’ an metni’l-iknâ’. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ty. Carroll, Dana-Charo, R. Alta. “The Societal Opportunities and Challenges of Genome Editing”. Genome Biology 16 (2015), 242. doi: 10.1186/s13059-015-0812-0. Cedî’, Abdullah b. Yusuf. “Buhûsu ilmi’l-cînûm fî dav’i nusûsi’l-kitâbi ve’ssünneti: Kırâeten fıkhıyyeten makâsıdıyye”. Tebeyyün 7/27 (2019), 75-105.
  9. CNN. “Black people in the UK four times more likely to die from Covid-19 than white people, new data shows”. Erişim 27 Temmuz 2022.
  10. CNN. “Coronavirus hitting some African American communities extremely hard”.