Dergiler / Arkeoloji Dergisi / 2022 / Cilt: 2 - Sayı: 29

Murat Höyük Erken Tunç Çağı Taş Kalıpları

MURAT HÖYÜK EARLY BRONZE AGE STONE MOULDS

Sayfa
1–16
Yayın Tarihi
2022-11-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Metal alet endüstrisinin önemli bir buluntu grubu olan ve bu çalışma ile ele alınan Murat Höyük kalıplarının kabul edilenin aksine daha erken bir dönemde sap delikli balta üretiminde kullanımı Doğu Anadolu arkeolojisinin Erken Tunç Çağı’na önemli bir katkı sağlayacağı şüphesizdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Doğu Anadolu Bölgesi, Bingöl İli Solhan ilçesinde, Murat Nehri kenarında yer alan Murat Höyük’te 2019 yılında yapılan kurtarma kazısı sonucunda ele geçen taş döküm kalıpları dikkat çeken buluntular arasındadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Höyüğün en erken tabakası Erken Tunç Çağı III’e (MÖ 2500-2200) tarihlenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Metal alet endüstrisinin önemli bir buluntu grubu olan ve bu çalışma ile ele alınan Murat Höyük kalıplarının kabul edilenin aksine daha erken bir dönemde sap delikli balta üretiminde kullanımı Doğu Anadolu arkeolojisinin Erken Tunç Çağı’na önemli bir katkı sağlayacağı şüphesizdir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2019 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Doğu Anadolu Bölgesi, Bingöl İli Solhan ilçesinde, Murat Nehri kenarında yer alan Murat Höyük’te 2019 yılında yapılan kurtarma kazısı sonucunda ele geçen taş döküm kalıpları dikkat çeken buluntular arasındadır. Höyüğün en erken tabakası Erken Tunç Çağı III’e (MÖ 2500-2200) tarihlenmektedir. Doğu Anadolu Erken Tunç Çağı arkeolojik materyal kültüründe yaygın görülmeyen, gelişmiş sürtmetaş işçiliği ve metal döküm teknolojisinin varlığını gösteren taştan üretilen iki parçalı döküm kalıpları, Murat Höyük’ün Erken Tunç Çağı tabakasına aittir. Kazı alanında in-situ olarak gün ışığına çıkarılan taş kalıpların olasılıkla sap delikli balta üretiminde kullanılmış olduğu negatif modellerinden anlaşılmaktadır. Doğu Anadolu’da görülen balta kalıpları en erken MÖ 3. binyıl başlarına tarihlenmekte ve yaygın olarak Karaz tipi baltalar için üretildikleri bilinmektedir. Morfolojik olarak benzer örneklerin MÖ 2. Bin Koloni Çağı’nda Orta Anadolu’da Kültepe metal işliklerinde ele geçen, taştan özenli bir işçilik sergileyen döküm kalıpları ile yapılan analojik değerlendirme sayesinde Murat Höyük kalıpları ile sap delikli balta üretildiği anlaşılmaktadır. Tüm Önasya’da MÖ 2. Binyıla ait oldukları kabul edilen sap delikli baltaların Murat Höyük ETÇ III tabakasında MÖ. 3. Binyılın 3. Çeyreğinden itibaren ortaya çıkması ilgi çekicidir. Metal alet endüstrisinin önemli bir buluntu grubu olan ve bu çalışma ile ele alınan Murat Höyük kalıplarının kabul edilenin aksine daha erken bir dönemde sap delikli balta üretiminde kullanımı Doğu Anadolu arkeolojisinin Erken Tunç Çağı’na önemli bir katkı sağlayacağı şüphesizdir.

Abstract

In 2019 salvage excavations were conducted at the archaeological site of Murat Höyük, which lies on the bank of the Murat River in Solhan district of modern Bingöl province in Eastern Anatolia. Stone moulds for casting metal objects are among significant finds discovered at the site, where the earliest habitation phase dates to Early Bronze Age III (2500 – 2000 BC). Stone moulds examined in this study are not commonly attested finds in the archaeological record of the region and their in situ discovery in the earliest habitation phase of the site is particularly significant for providing tangible evidence for on-site metalworking at the EBA III settlement. Formal examination of the moulds shows that they were used for casting shaft-hole axes. One of the shaft-hole axe moulds is particularly notable for bearing groove de- corations on the outer surface of the socket for the cylindrical shaft. It is striking that, while this mould is found in a secure archaeological context that is radiocarbon-dated to the EBA III, otherwise, the earliest known examples of moulds with groove decorated sockets in the broader ancient Near East date to the early 2nd millennium BC. Therefore, this in situ EBA III mould at Murat Höyük demonstrates that precur- sors of such moulds were in use since the mid-3rd millennium BC. Finely worked stone moulds found in the 2nd millennium BC metal workshops of Kültepe “Karum” in Central Anatolia provide close parallels to Murat Höyük stone moulds. In light of comparative stylistic analyses and by utilising the negative model inferred from the outline of the mould, we have been able to hypothesise on the typological characteristics of the axes manufactured at Murat Höyük. Murat Höyük moulds examined in this study are a significant addition to the corpus of evidence on metalworking in the Early Bronze Age in Eastern Anatolia.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAMYACI, A., ÖZDEMİR, A. (2022). Murat Höyük Erken Tunç Çağı Taş Kalıpları. Arkeoloji Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 29, 1–16. https://ajindex.com/articles/648676

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Aitchison 1960:
  2. L. Aitchison, History of Metals, London. Altunkaynak 2016: G. Altunkaynak, “Erzurum ve Kars Müzelerinde Bulunan Urartu Dönemi Öncesine ait Metal Silahlar”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum. Bamyacı 2021: A. O. Bamyacı, “Murat Höyük Erken Tunç Çağı Taşınabilir Ocakları ve Ocak Ayakları Üzerine Bir Değerlendirme”. A. Özdemir, Z. Kılınç, E. Demir (Eds.) Erken Tunç Çağı'nda Murat Höyük, İstanbul, 73-86. Bamyacı 2021: A. O. Bamyacı, “Murat Höyük Erken Tunç Çağı Sürtmetaş Alet ve Objeleri”. A. Özdemir, Z. Kılınç, E. Demir (Eds.) Erken Tunç Çağı'nda Murat Höyük, İstanbul, 163-200. Başaran-Mutlu 2021: M. Başaran-Mutlu, “Murat Höyük Erken Tunç Çağı Kemik Buluntuları”. A. Özdemir, Z. Kılınç, E. Demir (Eds.) Erken Tunç Çağı'nda Murat Höyük, İstanbul, 145-162. Belli 1993: O. Belli, “Neue Funde steinerner Gussformen aus Akçadağ bei Malatya”. M. Frangipane, H. Hauptman, M. Liverani, M. Mattiae, M. Mellink (Eds.) Between the Rivers and Over the Mountains. Archaeologica Anatolica et Mesopotamica Alba Palmieri Dedicate, Roma, 605-613. Biçer 2005: K. Biçer, “Multifaceted Stone and Ceramic Moulds from Bronze Age Anatolia: Building an Analytical Protocol of Mould Properties and Behavior During the Process of Metal Casting”, Unpublished M.Sc. Thesis, Massachusetts Institute of Technology, Massachusetts. Bilgen 2014: N. Bilgen, “Seyitömer Höyük kazısı”. S. Ünan (Ed.), Kütahya Müzesi 2013 Yıllığı, Kütahya, 196-202. Bilgi 1994: Ö. Bilgi, “İkiztepe’de Ele Geçen Son Buluntuların Işığında Orta Karadeniz Bölgesi Protohistorik Çağ Maden Sanatı Hakkında Yeni Gözlemler”. XII. Türk Tarih Kongresi, Ankara, 41-50. Bilgi 2005: Ö. Bilgi, “Orta Karadeniz Bölgesi M.Ö.2. Binyılı Metal Silahları”. A. Süel (Ed.), 5. Uluslararası Hititoloji Kongresi Bildirileri, Ankara, Bilgi vd. 2004:
  3. Ö. Bilgi, H. Özbal, Ü. Yalçın, “Bakır Tunç Döküm Sanatı”. Ö. Bilgi (Ed.), Anadolu Dökümün Beşiği, İstanbul, 1-45. Blegen vd. 1950:
  4. C. W. Blegen, C. J.L., M. Rawson, J. Sperling, Troy I. General Introduction, the First and Second Settlements. Troy Excavations conducted by the University of Cincinnati 1932-1938, Princeton. Boehmer 1972:
  5. R. M. Boehmer, Die Kelinfunda von Boğazköy aus den Grabungskampagnen 1931-1939 und 1962-1969. Boğazköy-Hattusa 7. Wiss. Veröff. Dt. Orient-Ges 87, Berlin. Caneva 2000: I. Caneva, “Early metal production in Cilicia: A view from Mersin-Yumuktepe”. Ü. Yalçın (Ed.), Anatolian Metal I Der Anschnitt 13, Bochum, 69-74.