Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 58 - Sayı: 1

18. Yüzyıl Osmanlı Coğrafyasında Tütünün Sosyo-Kültürel Zeminine Dair Bir Metin: Ebū Sehl Numān Efendi ve Taḥlīlu’d-Duḫān Adlı Risâlesi

A Text on the Socio-Cultural Ground of Tobacco in the 18th Century Ottoman Land: Abū Sahl Numān Efendi’s Epistle Taḥlīl al-Duḫān

Sayfa
1–45
Yayın Tarihi
2022-11-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Nu?m?n Efendi'nin hayatına ve tütünün Avrupa ve Osmanlı'daki tarihsel seyrine yer vererek Osmanlı coğrafyasında tütün konusunda yazılan diğer risalelerin muhtevasını ana hatlarıyla sunduk

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sehl Nu?m?n Efendi, 18. yüzyılda yaşamış önemli bir Osmanlı tarihçisidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yaşadığı dönemde çokça tartışılan, lehte ve aleyhte pek çok risâlenin yazıldığı tütün konusunda kaleme aldığı risâle kendi döneminden izler taşıyan bir sosyal tarih metni niteliğindedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Nu?m?n Efendi'nin hayatına ve tütünün Avrupa ve Osmanlı'daki tarihsel seyrine yer vererek Osmanlı coğrafyasında tütün konusunda yazılan diğer risalelerin muhtevasını ana hatlarıyla sunduk
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Eb? Sehl Nu?m?n Efendi, 18. yüzyılda yaşamış önemli bir Osmanlı tarihçisidir. Yaşadığı dönemde çokça tartışılan, lehte ve aleyhte pek çok risâlenin yazıldığı tütün konusunda kaleme aldığı risâle kendi döneminden izler taşıyan bir sosyal tarih metni niteliğindedir. Genellikle tütünün dinî ve şer? ? hükmünün mevzu bahis edildiği diğer risâlelerle kıyaslandığında Nu?m?n Efendi'nin risâlesi bunu aşan bir muhtevaya sahiptir. Risâlede tütünün ilgili dönemde Anadolu coğrafyasında nasıl karşılık bulduğuna, hangi tütünlerin tercihe şayan olduğuna dair Nu?m?n Efendi'nin şahsi tecrübelerine dayanan anlamlı tespitler yer almaktadır. Biz bu makalede onun tütün hakkındaki bu risâlesini inceledik, muhtevasını analiz ettik ve Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınmış metnin transkripsiyonunu yaptık. Ayrıca Nu?m?n Efendi'nin hayatına ve tütünün Avrupa ve Osmanlı'daki tarihsel seyrine yer vererek Osmanlı coğrafyasında tütün konusunda yazılan diğer risalelerin muhtevasını ana hatlarıyla sunduk

Abstract

A Text on the Socio-Cultural Ground of Tobacco in the 18th Century Ottoman Land: Abū Sahl Numān Efendi’s Epistle Taḥlīl al-Duḫān Abū Sahl Numān Efendi is a significant Ottoman historian of the 18th century. His epistle on tobacco, Taḥlīl al-Duḫān, provoked much discussion in its time and the composition of many epistles for and against it. It’s a text of social history bearing significant traces of its time. When compared to other epistles on religious legitimacy of tobacco, Taḥlīl al-Duḫān has a content that goes beyond them. It contains interesting additional remarks reflecting Numān Efendi’s personal experience about various points such as the reception of tobacco in Anatolia and the kinds of tobacco preferred there. This article offers a textual examination of the aforesaid epistle on tobacco, and an analysis of its content. It also gives information about mān Efendi’s life, the historical journey of tobacco in Europe and the Ottoman land, and the contents of other epistles on tobacco in the Ottoman geography. Included finally in the study is also the transliteration of the text originally composed in Ottoman Turkish

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KALAYCI, M., ÖZTÜRK, E. (2022). 18. Yüzyıl Osmanlı Coğrafyasında Tütünün Sosyo-Kültürel Zeminine Dair Bir Metin: Ebū Sehl Numān Efendi ve Taḥlīlu’d-Duḫān Adlı Risâlesi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 58 - Sayı: 1, 1–45. https://ajindex.com/articles/648575

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Acar, Nurettin Muhtar. “Sigara Hakkında İki Yazma Risale: Abdülmelik el-İsâmî’nin ‘Risale Celile fî Şurbi’d-Duhân’ ve Mustafa b. Ali el-Âmâsî’nin ‘Risale fî Tahrîmi’d-Duhân’ Adlı Risaleleri.” Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa, 2010. Akdağlı Muṣṭafā Efendi. Risāle fī Ḥurmeti’d-Duḫān (Yazma). Manisa Yazma Eser Kütüphanesi-Akhisar Zeynelzade, no.5740, vv.72b-76a. 154 M. 1738; Numān Efendi’nin günümüze ulamış tek Arapça eseridir. Kulların fiilleri konusuna tahsis edilmiş olan bu eserin, her ikisi de müellif hattı olan günümüze ulaşmış iki nüshası bulunmaktadır. Bkz. Nāẓır (Yazma), Nuruosmaniye Ktp., no.2225, vv.51-75; Süleymaniye Ktp. Laleli, no.3677, vv.55-73. 155 M. 1730; Numān Efendi’nin Tebrīz’deki müftülüğü sırasında Şiī bir alimin kendisine yönelttiği alaycı bir soruya fetva sadedinde genişçe verdiği cevaptır. Numān Efendi’nin, aslının Arapça olduğunu ancak faydasının umumi olması niyetiyle bilahare Türkçe kaleme aldığını belirttiği bu eserin üç nüshası günümüze ulaşabilmiştir. Bkz. Hevādim-i Ravāfiż (Yazma), Millet Ktp.-Ali Emiri Arabi, no.370, vv.1-23; Konya Bölge Yazma Eserler Ktp.-Burdur İl Halk, no.425, vv.125-142; İBB Atatürk Kitaplığı-Osman Ergin, no.157, vv.1-12. 156 “Mülkünde dilediği gibi tasarruf edenin şanı ne yücedir.” 157 “Ben kulumun zannı üzereyim. Artık beni dilediği gibi düşünsün.” Bu kudsî hadis için bkz. İbn Ḥanbel, el-Musned, tah. Şuayb el-Arnaūṭ (Beyrut: Muessesetu’r-Risāle, 2001), c.25, s.398, no:16016. 158 “Allah’ım! Sen lütuf ve kerem sahibisin, benimse çokça hatam var; o yüzden beni affet. İnsanlar beni iyi sanırlar; hâlbuki sen beni affetmediğin takdirde ben insanların en kötüsü olurum. Ey Rabbim! Benim senin hakkındaki zannım güzeldir. Bunun için, ey Allah’ım, zannımı güzel eyle!” AÜİFD 58:1 Ebū Sehl Numān Efendi ve Taḥlīlu’d-Duḫān Adlı Risâlesi 43 el-Akhisārī, Aḥmed er-Rūmī. er-Risāletu’t-Duḫāniyye (Yazma). Süleymaniye Kütüphanesi-Harput, no.429, vv.194-199.
  2. Bu risale, Yahya Michot tarafından Against Smoking: An Ottoman Manifesto (Leicestershire, UK: Kube Publishing, 2010) adıyla neşredilmiştir. Michot’nun bu eserinin Türkçe çevirisi için bkz. Tütün İçmek Haram mıdır? Bir Osmanlı Risalesi. Nşr. Yahya Michot. Çev. Mehmet Yavuz (İstanbul: Kitap Yayınları, 2015). ----------. Mecālisu’l-Ebrār ve Mesāliku’l-Aḫyār (Yazma). Nuruosmaniye Kütüphanesi, no.2574, v.290a, 292b-295a. Akkan, Erdoğan & Metin Tuncel. “Kemaliye,” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c.25, s.236-237.
  3. Aktepe, M. Münir. “He