Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2017 / Cilt: 4 - Sayı: 4

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE MÜLKİYET-ETKİNLİK İLİŞKİSİ: VZA VE TOBİT MODEL UYGULAMASI1

PROPERTY - EFFICIENCY RELATIONSHIP IN TURKISH CEMENT SECTOR: DEA AND TOBIT MODEL APPLICATION

Sayfa
141–168
Yayın Tarihi
2022-11-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada 24 çimentofabrikası için 1984-2012 periyoduna ait dengesiz panel veri kullanılarakişletme etkinliği değerleri Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile araştırılmıştır.Sonrasında, çimento sektöründe etkinliğin/etkinsizliğin kaynakları, etkinlikdeğerlerinin (BCC) bağımlı değişken; üretim kapasitesi (UKAP), kişi başınaüretim (KBU), toplam satış (TS), kapasite kullanım oranı (KKO) ve özelleştirmegölge değişkeninin (DOZEL) bağımsız değişken olarak kullanıldığı Tobit modelile analiz edilmiştir.Tobit model tahmin sonuçlarına göre, KBU ve TS değişkenlerinin etkinliküzerinde doğru yönlü; buna karşılık UKAP, KKO ve DOZEL değişkenlerinin iseters yönlü etkiye sahip oldukları tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:elleştirme uygulamaları 1980'ler sonrasında Türkiye'de ve dünyada küreselleşme eğilimiyle beraber iktisadi bir politika aracı olarak ortaya çıkmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özelleştirmenin temel gerekçesi Kamu İktisadi Teşebbüsleri'nin (KİT) etkinlik ve verimlilik açısından başarısız olmalarıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada 24 çimentofabrikası için 1984-2012 periyoduna ait dengesiz panel veri kullanılarakişletme etkinliği değerleri Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile araştırılmıştır.Sonrasında, çimento sektöründe etkinliğin/etkinsizliğin kaynakları, etkinlikdeğerlerinin (BCC) bağımlı değişken; üretim kapasitesi (UKAP), kişi başınaüretim (KBU), toplam satış (TS), kapasite kullanım oranı (KKO) ve özelleştirmegölge değişkeninin (DOZEL) bağımsız değişken olarak kullanıldığı Tobit modelile analiz edilmiştir.Tobit model tahmin sonuçlarına göre, KBU ve TS değişkenlerinin etkinliküzerinde doğru yönlü; buna karşılık UKAP, KKO ve DOZEL değişkenlerinin iseters yönlü etkiye sahip oldukları tespit edilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2012 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

elleştirme uygulamaları 1980'ler sonrasında Türkiye'de ve dünyada küreselleşme eğilimiyle beraber iktisadi bir politika aracı olarak ortaya çıkmıştır. Özelleştirmenin temel gerekçesi Kamu İktisadi Teşebbüsleri'nin (KİT) etkinlik ve verimlilik açısından başarısız olmalarıdır. Özelleştirme uygulamalarıyla da işletmelerin yapısı ve yönetiminde meydana gelecek değişim ile KİT'lere piyasa disiplininin kazandırılacağı ve dolayısıyla işletme etkinliği ve verimliliğinin sağlanacağı beklenilmektedir Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de çimento sektöründe, özelleştirmeuygulamalarının firmaların kaynaklarını daha etkin kullanmalarına yönelikolumlu bir etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Bu çalışmada 24 çimentofabrikası için 1984-2012 periyoduna ait dengesiz panel veri kullanılarakişletme etkinliği değerleri Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile araştırılmıştır.Sonrasında, çimento sektöründe etkinliğin/etkinsizliğin kaynakları, etkinlikdeğerlerinin (BCC) bağımlı değişken; üretim kapasitesi (UKAP), kişi başınaüretim (KBU), toplam satış (TS), kapasite kullanım oranı (KKO) ve özelleştirmegölge değişkeninin (DOZEL) bağımsız değişken olarak kullanıldığı Tobit modelile analiz edilmiştir.Tobit model tahmin sonuçlarına göre, KBU ve TS değişkenlerinin etkinliküzerinde doğru yönlü; buna karşılık UKAP, KKO ve DOZEL değişkenlerinin iseters yönlü etkiye sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract

Privatization practices with the globalization trend in Turkey and the world after 1980's have emerged as an economic policy tool. The main reason of privatization of state-owned enterprises (SOE) was the fact that they were unsuccessful in terms of productivity and efficiency. With the changes in business structures and management brought by privatization process, stateowned enterprises are expected to gain market discipline and to function in an efficient and productive way. The main purpose of this study is to analyze whether the privatization process has a positive impact on the resource efficiency of the firms in Turkish cement sector. In the study, business efficiency values were calculated with panel data for 24 cement factories involving 19842012 period by Data Envelopment Analysis. Later, resources of efficiency/inefficiency in the cement industry were analyzed by Tobit model in which the efficiency value is dependent variable while production capacity, production per capita, total sales, capacity utilization rate and privatization dummy variable are independent variables According to the Tobit model estimation results; the variables of productioncapacity, capacity utilization rate and privatization have a negative effect onthe efficiency while the variables of production per capita and total sales havea positive effect.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZER, H., TOPÇUOĞLU, Ö. (2022). TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE MÜLKİYET-ETKİNLİK İLİŞKİSİ: VZA VE TOBİT MODEL UYGULAMASI1. Verimlilik Dergisi, Cilt: 4 - Sayı: 4, 141–168. https://ajindex.com/articles/646148

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. o BANKER, Rajiv D., CHARNES, Abraham ve COOPER, William Wager, (1984), "Some Models for Estimating Technical and Scale Inefficiencies in Data Envelopment Analysis'', Management Science, 30 (9), 1078-1092. o BAKIRCI, Fehim, (2006), Üretimde Etkinlik ve Verimlilik Ölçümü Veri Zarflama Analizi Teori ve Uygulama, Atlas Yayınları,
  2. Ankara. o BOUSSOFİANE, Aziz ve DYSON, Robert G., (1991),
  3. Thanassoulis, Emmanuel, "Applied Data Envelopment Analysis'', European Journal of Operational Research, 52 (1), 1-15. o CHARNES, Abraham; COOPER, William W. ve RHODES, Edwardo, (1978), "Measuring the Efficiency of Decision Making Units'', European Journal of Operational Research, 2 (6), 429-444. o EKİZ, Cengiz, (2008), Türkiye'de Tekellleşme ve Rekabet Yönetimi: Çimento Sektörü Örneği, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. o EMEÇ, H., ÜÇDOĞRUK, Ş. ve AKIN, F., (2001), "Türkiye Hanehalkı Eğlence Kültür Harcamalarında Tobit Modelin Kullanımı'', G.Ü.İ.İ.B.F Dergisi, Sayı: 3, 13-26. o FORSUND, F. R. ve SARAFOĞLU, N., (2000), "On the Origins of Data Envelopment Analysis", Department of Economics University of Oslo, No: 24. o GALANOPOULOS, K., AGGELOPOLUOS, KAMERIDOU, S., I. ve MATTAS, K., (2006), "Assensing the Effects of Managerial and Production Practices on the Efficiency of Commercial Pig Farming'', Agricultural Systems, 88, 125-141. o KESİCİ, Hülya, (2001), Dünyada ve Türkiye'de Özelleştirme Çimento Sektörü Uygulaması, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. o KUTLAR, Aziz ve BABACAN, Adem, (2008), "Türkiye'deki Kamu Üniversitelerinde CCR Etkinliği-Ölçek Etkinliği Analizi: DEA Tekniği Uygulaması'', Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15 (1), 148- 172. o MADDALA, G. S. ve NELSON, F. D., (1975), "Switching Regression Models with Endogenous and Exogenous Switching" Proceedings of the American Statistical Association (Business and Economics Section), 423-426. o PARADI, Joseph C. ve SCHAFFNIT, Claire, (2004), "Commercial Branch Performance Evaluation and Results Communication in a Canadian Bank - A DEA Application", European Journal of Operational Research, 156, 719- 735. o RAMANATHAN, Ramakrishnan, (2003), An Introduction to Data Envelopment Analysis: A Tool for Performance Measurement, Sage Publications, New Delhi. 168 Verimlilik Dergisi 2017/4 o RAY, Subhas C., (2004), Data Envelopment Analysis: Theory and Techniques for Economics and Operations Research, Cambridge U