KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi / 2021 / Cilt: 10 - Sayı: 2

TÜRKİYE TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE “OL-” FİİLİNİN ANLAM SIRALAMASI VE BU ANLAMLARIN GENEL SÖZLÜKLERDEKİ DURUMU

Kenan ACAR
Sayfa
467–488
Yayın Tarihi
2022-11-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Atasözlerindeki anlam önceliği ile sözlüklerdeki örtüşmemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, TDK’nin Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’ndeki “ol-” fiilini içeren 390 atasözü üzerinde yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada esas alınan TDK Türkçe Sözlük’teki 25 anlama diğer üç sözlüktekilerin eklenmesiyle 29 farklı anlama ulaşılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Atasözlerindeki anlam önceliği ile sözlüklerdeki örtüşmemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkiye Türkçesi · atasözü · anlam sıralaması

Özet

Bu çalışma, TDK’nin Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’ndeki “ol-” fiilini içeren 390 atasözü üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın amacı bu fiilin Türkiye Türkçesindeki çok çeşitli anlamlarından hangilerinin öne çıktığını belirlemek, daha sonra da bu öncelik sırasını Türkiye Türkçesi sözlüklerindeki sıralamayla karşılaştırmaktır. Çalışmada esas alınan TDK Türkçe Sözlük’teki 25 anlama diğer üç sözlüktekilerin eklenmesiyle 29 farklı anlama ulaşılmıştır. Atasözleri bu anlam başlıkları altında toplanmıştır. Böylelikle fiilin Türkiye Türkçesi atasözlerinde daha çok hangi anlamlarda kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada elde edilen sayısal veriler değerlendirilerek ulaşılan sonuçlar şöyledir: 1. Atasözlerinde öne çıkan ilk üç anlam, sırasıyla “Herhangi bir durumda bulunmak”, “Bulunmak” ve “Bir durumdan başka bir duruma geçmek”tir. 2. Atasözlerinde “ol-” fiilinin toplam 20 farklı anlamı vardır. Bunlardan biri olan “aitlik, kaynaklanma, sebep”, hiçbir sözlükte mevcut değildir. 3. Atasözlerindeki anlam önceliği ile sözlüklerdeki örtüşmemektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ACAR, K. (2022). TÜRKİYE TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE “OL-” FİİLİNİN ANLAM SIRALAMASI VE BU ANLAMLARIN GENEL SÖZLÜKLERDEKİ DURUMU. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, Cilt: 10 - Sayı: 2, 467–488. https://ajindex.com/articles/645274

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Acarlar, K. (1969). “Olmak” fiilinin özellikleri. Türk Dili, 216. 714-718.
  2. Akalın. Ş. H., Toparlı, R., Argunşah M., Demir, N., Gözaydın, N., Özyetgin, A.M., Zülfikar, H., Tezcan Aksu, B., Durkun, A., Gültekin, B., Okkalı, B., Terzi, A., Mete, Ş., Kaya, Ö., Tekeli, S. (2011). Türkçe sözlük (11. Baskı). Ankara:
  3. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Aksan, D. (1990). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim 3. Ankara:
  5. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. Aksoy, Ö. Â. (1977). Atasözleri ve deyimler sözlüğü I-II. Ankara:
  7. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  8. Aksoy, Ö. Â. (2009). Bölge ağızlarında atasözleri ve deyimler I-II (4. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  9. Alibekiroğlu, S. (2015). Ol- fiilinin Türkiye Türkçesi standart dilindeki kullanımları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 193-206.
  10. Aslan, S. (2012). Türkiye Türkçesinde ol- yardımcı fiilli yapıların görünüş-zaman bildirimindeki işlevleri. Bilig, 63, 11-30
  11. Ay, Ö. (2011). “Ol-” fiili ile yapılan birleşik çekimler ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki kullanımı üzerine. Turkish Studies, 6(1), 679-692.
  12. Çağbayır, Y. (2007). Ötüken türkçe sözlük. İsanbul: Ötüken Neşriyat. Çobanoğlu, Ö. (2004). Türk dünyası ortak atasözleri sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  13. Doğan, D. M. (2005). Doğan büyük Türkçe sözlük. İstanbul:
  14. Pınar Yayınları.
  15. Durmuş, O. (2020). Türkçenin ilk basılı atasözü kitabı: G.B.Donado’nun derlediği Türk atasözleri. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. Ercilasun, A.B. (2020). Divanu Lûgati’t-Türk’teki şiirler ve atasözleri. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  16. Gül Y.E. ve Alimbekov A. (2020). Anadolu ve Kırgız Türklerinin atasözlerindeki “çalışkanlık” değerinin ortak özellikleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Eğitim ve Kültür Dergisi, 9(2), 692-705.
  17. Hacıeminoğlu, N. (1984). Türk dilinde yapı bakımından fiiller. İstanbul:
  18. Cönk Yayınları.
  19. Karabacak, E. (2004). Olmak fiili üzerine. Zeynep Korkmaz Armağanı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  20. Karabeyoğlu, A. R. (2015). Divanu Lûgati’t-Türk’te savlar ve kültürel kavramlaştırma. İstanbul:
  21. Kesit Yayınları.
  22. Kırbaç, S. (2012). Kırım Tatar atasözleri. Türkiye Türkçesine aktarı, dil incelemesi. İstanbul:
  23. Doğu Kitabevi.
  24. Korkmaz, Z. (2009). Türkiye Türkçesi grameri şekil bilgisi. (3. Baskı). Ankara:
  25. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  26. Özdemir, E. (1997). Açıklamalı atasözleri sözlüğü. (6. Basım). İstanbul:
  27. Remzi Kitabevi.
  28. Kunduracı Özkan, H. K. ve Avcı, N. (2020). Türk atasözlerinde çocukluk: göstergebilimsel bir bakış. TEKE Uluslararası Türkçe Edebiya