Dergiler / Kadim / 2022 / Sayı: 4

Geçiş Döneminde Bir Osmanlı Payitahtı: Edirne’nin Kent Yönetimindeki Dönüşüm (18. ve 19. Yüzyıllar)

An Ottoman Imperial City in Transition: Transformation of Urban Governance in Edirne (18th -19th Centuries)

Dergi
Kadim
Sayfa
27–38
Yayın Tarihi
2022-10-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ne var ki, merkezileşme çabaların askeri, idari ve finansal meseleleri bir araya getirerek, vilayet, sancak ve kaza merkezi olan Edirne’nin Balkanlardaki önemli pozisyonunu etnik ve dini olarak daha katılımcı bir sistemin ihdas edildiği Tanzimat döneminde de muhafaza ettiği iddia edilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Modern tarihyazımı Edirne’nin sosyo-mekânsal ve politik pozisyonunun 17. ve erken 18. yüzyıllarda en üst seviyeye ulaştığı konusunda fikir birliğine sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı sultanlarının fiziki varlığı ve imparatorluk kurumları şehre 18. yüzyıl sonuna kadar mekansal ve demografik stabilite getirmişse de, Edirne 19. yüzyıl boyunca devam eden modern reformlar yoluyla ciddi değişikliklerin yaşandığı bir şehir halini almaya başlamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ne var ki, merkezileşme çabaların askeri, idari ve finansal meseleleri bir araya getirerek, vilayet, sancak ve kaza merkezi olan Edirne’nin Balkanlardaki önemli pozisyonunu etnik ve dini olarak daha katılımcı bir sistemin ihdas edildiği Tanzimat döneminde de muhafaza ettiği iddia edilecektir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı İmparatorluğu · Edirne · Kent İdaresi

Özet

Modern tarihyazımı Edirne’nin sosyo-mekânsal ve politik pozisyonunun 17. ve erken 18. yüzyıllarda en üst seviyeye ulaştığı konusunda fikir birliğine sahiptir. Bu dönemde, Osmanlı padişahları art arda kalıcı olarak Edirne’de ikamet ettiğinden, şehir adeta bir de facto başkent statüsü kazanmıştır. Osmanlı sultanlarının fiziki varlığı ve imparatorluk kurumları şehre 18. yüzyıl sonuna kadar mekansal ve demografik stabilite getirmişse de, Edirne 19. yüzyıl boyunca devam eden modern reformlar yoluyla ciddi değişikliklerin yaşandığı bir şehir halini almaya başlamıştır. İlaveten, yeni reformlar kent yönetimine gayrimüslimler dahil şehir sakinlerinin oransal katılımını da beraberinde getirmiştir. Osmanlı arşiv belgeleri ve Edirne şer’iyye sicillerinin temel kaynak olarak kullanıldığı bu çalışma, 19. yüzyılda gerçekleşen bu reformların Edirne gibi bir payitahtta kentsel yönetimi nasıl dönüştürdüğünü araştırmaktadır. Elinizdeki çalışma, 19. Yüzyıl Edirne’sinin, artık 18. yüzyılda kendine has kurumlarla daha otonom şekilde idare edilen payitahtıyla aynı olmadığı önerisinde bulunacaktır. Ne var ki, merkezileşme çabaların askeri, idari ve finansal meseleleri bir araya getirerek, vilayet, sancak ve kaza merkezi olan Edirne’nin Balkanlardaki önemli pozisyonunu etnik ve dini olarak daha katılımcı bir sistemin ihdas edildiği Tanzimat döneminde de muhafaza ettiği iddia edilecektir.

Abstract

Modern historiography has a consensus over Edirne’s well-established socio-spatial and political position that reached its peak during the late seventeenth and early eighteenth centuries. In this period, the city gained a de facto capital status as consecutive Ottoman sultans permanently resided in Edirne. While the physical presence of the Ottoman sultans and imperial institutions in Edirne brought about a spatial and demographic stability to the city until the late eighteenth century, Edirne witnessed major transformations through new imperial implementations throughout the nineteenth century. Furthermore, the new reforms brought about the proportional participation of city dwellers in the city’s governance, including the non-Muslims. Based on Ottoman archival sources and Muslim court registers of Edirne, the present paper investigates how the reforms of the nineteenth century transformed this “imperial city” vis-à-vis its urban governance. The paper suggests that in the nineteenth century Edirne was not the same imperial city governed in a more autonomous way in the eighteenth century anymore. However, while centralization efforts meant that military, administrative and financial responsibilities in the administration of provinces were converged, now as a provincial center, Edirne maintained its position in the Tanzimat era when a more participatory system in this ethno-religiously diverse city formed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARAGEDİKLİ, G. (2022). Geçiş Döneminde Bir Osmanlı Payitahtı: Edirne’nin Kent Yönetimindeki Dönüşüm (18. ve 19. Yüzyıllar). Kadim, Sayı: 4, 27–38. https://ajindex.com/articles/644726

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. BOA, Başbakanlık Osmanlı Arşivi. Cevdet Dahiliye (C.DH). BOA, Başbakanlık Osmanlı Arşivi. Cevdet Askeriye (C.AS). BOA, Başbakanlık Osmanlı Arşivi. Hatt-ı Hümayun (HAT). BOA, Başbakanlık Osmanlı Arşivi. Ruus Kalemi Defterleri (A.RSK.d), nr.1670. Ankara Milli Kütüphane, Edirne Şer‘iyye Sicilleri, nr.141, 147. Ahmed Bâdi Efendi. Riyaz-ı Belde-i Edirne. 5 vols. Edirne: Trakya Üniversitesi Yayınları, 2014.
  2. Akyıldız, Ali. “Muhtar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 31/352-357.Istanbul: TDV Yayınları, 2016.
  3. Barkan, Ömer Lütfi. “Research on the Ottoman Fiscal Survey.” Studies in the Economic History of the Middle East. ed. Michael A. Cook. 163-171. London: Oxford University Press, 1978.
  4. Baykal, Bekir Sıtkı. “Edirne’nin Uğramış Olduğu İstilâlar”. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. 178-198. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993.
  5. Emecen, Feridun M. “Tarih Koridorlarında Bir Sınır Şehri: Edirne”. Edirne: Serhattaki Payitaht. ed. Emin Nedret İşli - M. Sabri Koz. 49-69. İstanbul: Yapı Kredi, 1998.
  6. Evci, Tevfik. Tanzimat Döneminde Edirne (1839-1908). Ankara:
  7. Hacettepe University, Institute of Social Sciences, PhD thesis 2019.
  8. Eyice, Semavi. “Bizans Devrinde Edirne ve Eserleri”. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. 39-76. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993.
  9. Gökbilgin, Tayyip. “Edirne”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 10/425-431. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı, 1994. Gökbilgin, Tayyip. XV. ve XVI. Asırlarda Edirne ve Paşa Livası, Vakıflar-Mülkler-Mukataalar. İstanbul: İşaret Yayınları, 2007. Gökbilgin, Tayyip. “Edirne Şehrinin Kurucuları”. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. 161-178. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993. İnalcık, Halil. “Edirne’nin Fethi (1361)”. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. 137-159. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993.
  10. İşli, Emin Nedret - Sabri Koz (Ed.). Edirne: Serhattaki Payitaht. Istanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1998.
  11. Kansu, Şevket Aziz. “Edirne’nin Tarihöncesine Ait Araştırmalar”. Edirne’nin 600. Fethi Yıldönümü Armağan Kitabı. 13-20. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1993.
  12. Karagedikli, Gürer. “Bir Payitahtı Yeniden Düşünmek: 18. Yüzyıl Başlarında Edirne Şehrinin Sosyal ve Mekansal Yapısı Üzerine Bazı Gözlemler”. Prof. Dr. Özer Ergenç’e Armağan ed. Ümit Ekin. 221-231. İstanbul: Bilgi Kültür Sanat, 2013.
  13. Karagedikli, Gürer. “ ‘Altın Çağ’ ile Modern Dönem Arasında Osmanlı Yahudileri: Edir