Dergiler / Kafdağı / 2019 /

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KÖKÜ AÇIK OLARAK GÖRÜLMEYEN KELİMELER

The Words Whose Root Cannot Be Seen Obviously In Turkish

Sayfa
107–133
Yayın Tarihi
2019-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada ölçünlü dilde kullanılan kelimeler içerisinde bu şekilde kökü açık olarak görülmeyen kelimeler ve bu kelimelerin köklerinin açık olarak görülmeme sebepleri üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giderek gelişen insanlığın ihtiyaç duyduğu yeni kavramları karşılamak için dillerin büyük çoğunluğunda bilinmeyen karanlık dönemlerde oluşturulmuş köklerle, kelime türetme yoluna gidilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sürekli devinim içinde olan dilde çeşitli değişimler görülür; dilin sürekli devinim içerisinde olması, zamanla bazı kelimelerde anlam daralmalarına, bazı kelimelerde anlam genişlemelerine ve bunun sonucunda da kelimelerin bilinen anlamı dışında farklı anlamlar kazanmasına, bazı kelime köklerinin canlılığını yitirmesine, hatta bazı kelimelerin ölmesine, bazı kelimelerin ise ses değişimi geçirmelerine neden olur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada ölçünlü dilde kullanılan kelimeler içerisinde bu şekilde kökü açık olarak görülmeyen kelimeler ve bu kelimelerin köklerinin açık olarak görülmeme sebepleri üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:gizli kelime kökü · gövde · ses değişimi

Özet

Giderek gelişen insanlığın ihtiyaç duyduğu yeni kavramları karşılamak için dillerin büyük çoğunluğunda bilinmeyen karanlık dönemlerde oluşturulmuş köklerle, kelime türetme yoluna gidilir. Hint-Avrupa ve Hami-Sami dil ailelerinde kelime kökünde bükülmelerle kökün açık olarak görülemediği gövdeler türetilirken, Türkçe gibi eklemeli dillerde yeni gövdeler köke eklenen ekler yardımıyla yapılır. Sürekli devinim içinde olan dilde çeşitli değişimler görülür; dilin sürekli devinim içerisinde olması, zamanla bazı kelimelerde anlam daralmalarına, bazı kelimelerde anlam genişlemelerine ve bunun sonucunda da kelimelerin bilinen anlamı dışında farklı anlamlar kazanmasına, bazı kelime köklerinin canlılığını yitirmesine, hatta bazı kelimelerin ölmesine, bazı kelimelerin ise ses değişimi geçirmelerine neden olur. Eklemeli bir dil olan Türkçede türeme ve çekim sırasında kök değişikliği söz konusu olmadığı için, Türkçe kökenli kelimelerin kökleri açık olarak görülmekle beraber, zaman içinde geçirdikleri değişimler sonucu bazı kelimelerin köklerini açık olarak görmek mümkün olmamaktadır. Bu çalışmada ölçünlü dilde kullanılan kelimeler içerisinde bu şekilde kökü açık olarak görülmeyen kelimeler ve bu kelimelerin köklerinin açık olarak görülmeme sebepleri üzerinde durulmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTÜRK, J. (2019). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KÖKÜ AÇIK OLARAK GÖRÜLMEYEN KELİMELER. Kafdağı, 107–133. https://ajindex.com/articles/63635

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Akar, Ali ( 2019). Düşünen Türkçe. İstanbul:
  2. Ötüken Yayınları.
  3. Arat, Reşit Rahmeti (1979).
  4. Kutadgu Bilig III, İndeks, (Haz. ERASLAN Kemal, SERTKAYA Osman Fikri., YÜCE Nuri.). İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları: 47, Seri: IV-Sayı: A 12. Ata, Aysu (1998). Nehcü’l- Feradis-III dizin- Sözlük., Ankara:
  5. TDK Yayınları.
  6. Banguoğlu, Tahsin (2015). Türkçenin Grameri. Ankara:
  7. TDK Yayınları.
  8. Başdaş, Cahit ( 2010) ”Türkiye Türkçesinde Aslî Uzunluk Belirtileri’, Turkish Studies / Türkoloji Araştırmaları, Volume 2/2, Spring 2007.
  9. Bayraktar, Sibel ( 2002). “Komşu” Sözcüğü Üzerine.” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü C.12 S.2, 129-138.
  10. Caferoğlu, Ahmet ( 1968). Eski Uygurca Sözlük. İstanbul:
  11. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Clauson, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth- Century Turkish, Oxford. Demirel, Ezgi ( 2017).“Orta Türkçe Sözlüklerinde Zetasizm / Rotasizm”, Dil Araştırmaları, Güz 2017/21: 143-160.
  13. Ercilasun, A. Bican ( 2015). Türk Dili Tarihi. Ankara:
  14. Akçağ Yayınları.
  15. Ercilasun, A. Bican –Akkoyunlu, Ziyat (2014) Kaşgarlı Mahmut Dîvânu Lugâi’t-Türk Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin. Ankara:
  16. TDK Yayınları Ercilasun, A. Bican (2002). Kars İli Ağızları-Ses Bilgisi-. Ankara:
  17. TDK Yayınları.
  18. Eren, Hasan ( 1999).
  19. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Bizim Büro Basımevi, Ankara.
  20. Ergin, M. (1991) Dede Korkut Hikâyeleri –Metin-inceleme-indeks, TDK Yayınları, Ankara, s.172 Ergin, Muharrem (1972). Türk Dil Bilgisi. 18. Baskı. İstanbul:
  21. Bayrak Basım, Yayım, Tanıtım. Gabain, A.Mary ( 1988).Eski Türkçenin Grameri. Ankara:
  22. TDK Yayınları.
  23. Gülensoy, Tuncer ( 2007). Türkiye Türkçesindeki Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. Ankara:TDK Yayınları.
  24. Gülensoy, Tuncer (1988).
  25. Kütahya ve Yöresi Ağızlar., Ankara:
  26. TDK Yayınları.
  27. Karaağaç, Günay (2012).
  28. Türkçenin Dil Bilgisi, Ankara,
  29. Akçağ yayınları. Korkmaz, Zeynep ( 2005). “uçun-üçün-için Edatının yapısı Üzerine”, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, TDK Yayınları,
  30. Ankara.
  31. Korkmaz, Zeynep (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). Ankara:
  32. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  33. Önler, Zafer (2003).”Türkçe Mevsim adları Üzerine”, I. Edirne Kültür Sempozyumu 23-25 Ekim 2003, s.71-80
  34. Özçelik, Sadettin (2016). Dede Korkut –Dresden Nüshası-C.II, TDK yayınları, Ankara.
  35. Öztürk, Jale ( 2009). Hatay Ağzı. Adana: Karahan Kitabevi. Sâmî, Ş. (2010). Kamus–i Türkî, Haz. Paşa Yavuzarslan. Ankara:
  36. TDK Yayınları.
  37. Şahin, Hatice ( 2003). Eski Anadolu Türkçesi: Ankara:
  38. Akçağ Yayınları.
  39. TDK (2005).Türkçe Sözlük (10. Baskı). Ankara