Dergiler / Gephyra / 2012 /

Döşeme'deki Vespasianus Anıtı ve Likya-Pamfilya Eyaleti'nin Kuruluşu

The Vespasianic Monument of Döşeme and the Establishment of the Double Province of Lycia et Pamphylia

Dergi
Gephyra
Sayfa
1–40
Yayın Tarihi
2012-05-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun sonucunda Neratius Pansa'nın doğu Anadolu'yu tehdit eden Alanlara karşı özel bir yetki ile İ.S. 75–76 yıllarında Armenia Bölgesi'ne gönderilmediği, bilakis yazıtta belirtilen askeri görevinin Likya-Pamfilya valiliğinden önce üstlendiği bir lejyon komutanlığı (muhtemelen Afrika'da) olduğu sonucuna varılmıştır.Makalede ayrıca Vespasianus tarafından Likya'nın bağımsızlığının iptal edilerek (libertate adempta) daha önce sahip olduğu eyalet statüsüne geri dönüştürüldüğüne (in provinciarum formam redegit) dair Suetonius'un tartışmalı aktarımı tekrar ele alınmakta ve bu hususta Werner Eck tarafından yapılan yorum eleştirilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Likya ve Pamfilya bölgelerinin hangi tarihte tek eyalet altında birleştirildikleri sorusu uzun süredir bitmeyen tartışmalara konu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Via Sebaste üzerine 2012 yılında yürüttüğümüz yüzey araştırmaları sırasında, Pamfilya-Pisidya sınırında buduğumuz yeni bir yazıt sayesinde bu sorunu çözmek artık mümkün olmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun sonucunda Neratius Pansa'nın doğu Anadolu'yu tehdit eden Alanlara karşı özel bir yetki ile İ.S. 75–76 yıllarında Armenia Bölgesi'ne gönderilmediği, bilakis yazıtta belirtilen askeri görevinin Likya-Pamfilya valiliğinden önce üstlendiği bir lejyon komutanlığı (muhtemelen Afrika'da) olduğu sonucuna varılmıştır.Makalede ayrıca Vespasianus tarafından Likya'nın bağımsızlığının iptal edilerek (libertate adempta) daha önce sahip olduğu eyalet statüsüne geri dönüştürüldüğüne (in provinciarum formam redegit) dair Suetonius'un tartışmalı aktarımı tekrar ele alınmakta ve bu hususta Werner Eck tarafından yapılan yorum eleştirilmektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2012 Verileri
⚙️Değişkenler:Likya-Pamfilya · Pisidya · Via Sebaste

Özet

Likya ve Pamfilya bölgelerinin hangi tarihte tek eyalet altında birleştirildikleri sorusu uzun süredir bitmeyen tartışmalara konu olmuştur. Via Sebaste üzerine 2012 yılında yürüttüğümüz yüzey araştırmaları sırasında, Pamfilya-Pisidya sınırında buduğumuz yeni bir yazıt sayesinde bu sorunu çözmek artık mümkün olmaktadır. Yazıttan anlaşıldığına göre bölgenin en önemli güzergahı olan Via Sebaste üzerinde İ.S. 71–72 yıllarında vali Avidius Celer ile prokurator Anicius Maximus'un denetiminde imparator adına ciddi bir sağlamlaştırma faaliyeti yürütülmüş ve bu icraat yakl. 3,30 m yüksekliğinde bir anıta kaydedilmiştir. Anıt Ariassos'un yakl. 8 km doğusunda, Via Sebaste'nin Döşeme Deresi'ni bir köprüyle geçtiği noktada, derenin batı yakasına dikilmiştir. Defineciler tarafından patlatılarak büyük zarar gören anıtın üzerindeki inşa yazıtında Avidius Celer Pamfilya ve Likya'nın praetor mertebesinde valisi olarak tanıtılmaktadır. Döşeme Deresi'nin kenarına dikelen bu anıt «Lycia et Pamphylia» çifte eyaletinin ismen anıldığı en erken belgedir. Burada Avidius Celer'in tüm isimlerinin (Cn. Avidius Celer Rutilius Lupus Fiscilius Firmus) anılmış olması, onu İ.S. 70 yılında Kaunos'ta İmparator Vespasianus'a bir yapı adayan Rutilius Lupus Fiscilius ile özdeşlemeyi olanaklı kılmaktadır. Bu bağlantı Kaunos yazıtlarının külliyatını (corpus) yayımlayan Marek tarafından kurulamamıştır. Aynı valiyi Myra'da Nikolaos Kilisesi'nde devşirme malzeme olarak kullanılan ve yine 70 yılına tarihlenen başka bir yazıtta tespit etmek mümkündür. Dolayısıyla bu iki yazıt sayesinde Avidius Celer'in 70 yılında görevde olduğu anlaşılmaktadır.İmparator Vespasianus 70 yılından itibaren, başka bir ifadeyle tahta geçmesinin hemen ardından, özellikle doğu eyaletlerinde geniş kapsamlı düzenlemeler yapmıştır. Pamfilya ve Güney Pisidya bölgelerinin oldukça geniş sınırlara sahip Galatya eyaletinden çıkarılarak, İ.S. 43 yılından beri küçük bir eyalet olarak varlığını sürdüren Likya ile birleştirilmesi bu reformlar çerçevesinde değerlen­diril­melidir. Bu yeni düzenleme imparatorun doğu politikası ile yakından bağlantılı olmalıdır. Nitekim bu politikanın devamı olarak Vespasianus kısa bir süre sonra Galatya ile Kappadokya eyaletlerini birleştirmiş ve bu eyaletin doğu sınırına Suriye valisinden bağımsız iki yeni lejyon yerleştirmiştir.Likya-Pamfilya eyaletinin oluşturulması eyaletin idaresinde de yeni uygulamalar getirmiştir. Bunlardan ilki valinin görev süresinin 2 yıl ile sınırlandırılmasıdır. Pamfilya ile birleştirilmesinden önce Likya'ya atanan valiler ortalama 5 ila 8 yıl görevde kalırlarken, Vespasian Dönemi'nden itibaren bu süre 2 yıla indirilmiştir. Makalede Avidius Celer ve onu takip eden Likya-Pamfilya valilerinin sırası ve görev yılları, valilerin görev süresine ilişkin yukarıda değinilen uygulama dikkate alınarak tekrar gözden geçirilmiştir. Bu incelemenin sonucunda, Rhodiapolis'teki bir heykel kaidesinde Suriye'de konuşlu III. Galya lejyonunun başkomutanlığının ardından Likya-Pamfilya valisi olarak tanımlanan şahsın, Bülent İplik­çioğlu tarafından öne sürüldüğü gibi C. Dillius Aponianus olamayacağı anlaşılmış ve heykelle onurlandırılan bu valinin Avidius Celer olabileceği önerilmiştir. Makalede ayrıca 72–74 yıllarında Likya-Pamfilya valisi olarak görev yapan M. Hirrius Fronto Neratius Pansa'nın kariyerini sıralayan, ama maalesef oldukça parçalı bir şekilde ele geçen Saepinum yazıtı tekrar gözden geçirilmiştir. Bunun sonucunda Neratius Pansa'nın doğu Anadolu'yu tehdit eden Alanlara karşı özel bir yetki ile İ.S. 75–76 yıllarında Armenia Bölgesi'ne gönderilmediği, bilakis yazıtta belirtilen askeri görevinin Likya-Pamfilya valiliğinden önce üstlendiği bir lejyon komutanlığı (muhtemelen Afrika'da) olduğu sonucuna varılmıştır.Makalede ayrıca Vespasianus tarafından Likya'nın bağımsızlığının iptal edilerek (libertate adempta) daha önce sahip olduğu eyalet statüsüne geri dönüştürüldüğüne (in provinciarum formam redegit) dair Suetonius'un tartışmalı aktarımı tekrar ele alınmakta ve bu hususta Werner Eck tarafından yapılan yorum eleştirilmektedir. Eck'in ilgili yorumu şöyledir: Claudius Likya'yı ilhak ettiğinde, bu eyalete başta kelle vergisi (tributum capitis) olmak üzere bazı vergilerden muaf olmak gibi imtiyazlar tanımıştır. Vespasianus ise bu imtiyazlari iptal etmiş; ancak kelle vergisini kentlerin imar faaliyetleri için kullanmıştır. Bununla birlikte kelle vergisinin Likya'da kamu yapıları için kullanılmasına yönelik uygulamanın sadece bir yıl gibi kısa bir süre devam etmesi, bu durumun 68 yılında vuku bulan büyük depremle ilişkili olduğunu göstermektedir. Üstelik kendinden önceki imparatorlar benzer durumlarda mağdur eyalet sakinlerine genelde tüm vergilerden muhafiyet hakkı tanırken, Vespa­sia­nus eyalet sakinlerinden kelle vergisini toplamaya devam etmiş; ama bunu eyalet sakinlerinin yararına kullanmayı tercih etmiştir. Bunun dışında Nero Dönemi'ne ait Likya Birliği Gümrük Yasası, dolaylı vergilerin (vectigalia) Vespasianus Dönemi'nden önce de toplandığını kanıtlamaktadır. Kaldı ki, Nero Dönemi'nde silah zoru olmadan Roma'ya vergi ödeyen halklar arasında Likyalıları da sayan Flavius Josephus (bel. Iud. 2,16,4.), diğer eyalet sakinleri gibi Likyalıların Roma'ya kelle vergisi de dahil tüm vergileri ödediğini teyit etmektedir. Sonuç olarak Suetonius'un aktarımı büyük olasılıkla bir hatadan kaynaklanmaktadır. Nitekim yazarın birçok başka konuda da yanlış bilgi aktardığı bilinmektedir.Döşeme yazıtından edindiğimiz bir diğer önemli bilgi ise, yeni kurulan Likya-Pamfilya çifte eyaletine ayrı bir mali prokuratorun atanmayıp, her iki bölgenin sorumluluğunun Galatya eyaleti procura­torunun himayesine verilmiş olduğudur. Başka epigrafik belgeler aracılığıyla bu uygula­ma­nın Hadria­nus Dönemi'ne kadar sürdüğü anlaşılmaktadır. Adı Döşeme yazıtında geçen P. Anicius Maximus İmparator Vespasianus tarafından atanan ve sorumluluk alanı Galatya ve Likya-Pamfilya eyaletlerini kapsayan ilk prokuratorlardan biri olmuştur. Atlı sınıfına mensup bu şahsın P

Abstract

The old question as to when Lycia, Pamphylia (and southern Pisidia) were first combined into a double province can now be reliably answered thanks to a new epigraphic document. In 71–72 CE Vespasian had parts of the Via Sebaste in the Pisidian-Pamphylian border region repaired by his governor Avidius Celer and his procurator P. Anicius Maximus. These con­struc­tion activities were recorded in a bilingual inscription engraved on a monument consisting of several stone blocks. The text mentions Avidius Celer, already known from other inscriptions found in Lycia, as governor of the province of Pamphylia et Lycia. The document provides the earliest datable mention of the double province. In Myra and in the Carian city of Kaunos in late 70 CE Avidius Celer consecrated buildings dedicated to emperor Vespasian. This new evidence suggests that the double province of Lycia et Pamphylia had already been created by 70 or 71 CE as part of wider reform measures taken by Vespasian early in his reign in an effort to consolidate the empire. Since the governorship of Avidius Celer can now be safely dated to the years 70–72 CE, it is also possible to date precisely the governorships of his successors.The involvement in this construction project on the Via Sebaste of the financial procurator P. Anicius Maximus, who was simultaneously in charge of the provinces of Galatia and Ly­cia-Pamphylia, suggests that in the vicinity of the monument the road passed through imperial estates, for which there is further evidence.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Adak, M., Wilson, M. (2012). Döşeme'deki Vespasianus Anıtı ve Likya-Pamfilya Eyaleti'nin Kuruluşu. Gephyra, 1–40. https://ajindex.com/articles/62860

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. M. Adak, Lokalisierung von Olympos und Korykos in Ost-Lykien, Gephyra 1, 2004, 27–51. M. Adak – S. Şahin, Neue Inschriften aus Tos, Gephyra 1, 2004, 85–105. M. Adak – N. Tüner, Neue Inschriften aus Olympos und seinem Territo-rium I, Gephyra 1, 2004, 53–65.
  2. A. Balland, Inscriptions d'époque impériale du Létôon, Paris 1981 (Fouilles de Xanthos 7). R. Behrwald, Der lykische Bund. Untersuchungen zu Geschichte und Verfassung (Antiquitas. Reihe 1, Abhandlungen zur alten Geschichte, 48), Bonn 2000.
  3. E. Birley, The Adherence of Britain to Vespasian, Britannia 9, 1978, 243–245.
  4. A. R. Birley, Officers of the Second Augustan Legion in Britain, in: R.J. Brewer, Birthday of the Eagle. The Second Augustan Legion and the Roman Military Machine, Cardiff 2002, 103–124. A. R. Birley – W. Eck, M. Petronius Umbrinus, Legat von Cilicia, nicht von Lycia-Pamphylia, EA 21, 1993, 45–54.
  5. D. J. Blackman, The Inscriptions, in: J. Schäfer (Hrsg.), Phaselis. Beiträge zur Topographie und Geschichte der Stadt und ihrer Häfen, Tübingen 1981,138–163.
  6. A. B. Bosworth, Vespasian and the Provinces: Some Problems of the Early 70s A.D., Athenaeum 51, 1973, 49–78.
  7. A. B. Bosworth, Firmus of Arretium, ZPE 39, 1980, 267–277.
  8. H. Brandt, Gesellschaft und Wirtschaft Pamphyliens und Pisidiens im Altertum, Bonn 1992 (AMS 7). H. Brandt – F. Kolb, Lycia et Pamphylia. Eine römische Provinz im Südwesten Kleinasiens, Mainz 2005.
  9. B. Burrell, Neokoroi. Greek Cities and Roman Emperors, Leiden 2004.
  10. T. V. Buttrey, Documentary Evidence for the Chronology of the Flavian Titulature, Meisenheim 1980.
  11. G. L. Cheesman, The Family of the Caristanii at Antioch in Pisidia, JRS 3, 1913, 253–266. M. Christol – T. Drew-Bear – M. Özsait, Trois milliaires d'Asie Mineure, Anatolia Antiqua 2, 1993, 159–169. M. Christol – T. Drew-Bear, D. Fonteius Fronto, Proconsul de Lycie–Pamphylie, GRBS 32, 1991, 397–413. M. Christol – T. Drew-Bear, Un nouveau notable d'Antioche de Pisidie et les préfets de duumviri de la colonie, Anatolia Antiqua 10, 2002, 277–289. M. Christol – T. Drew-Bear, P. Anicius Maximus, légat du proconsul d'Afrique, M(anius) Acilius Glabrio, et les grandes familles d'Antioche de Pisidie, Anatolia Antiqua 15, 2007, 225–232.
  12. A. Coşkun, Das Edikt des Sex. Sotidius Strabo Libuscidianus und die Fasten der Statthalter Galatiens in augusteischer und tiberischer Zeit, Gephyra 6, 2009, 159–164.
  13. A. Coşkun, Neue Forschungen zum Kaiserkult in Galatien. Edition der Priester-Inschriften des Ankyraner Sebasteions (OGIS 533 = Bosch 5