Dergiler / Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2007 / Cilt: 0 - Sayı: 22

Ebu'l-Leys Semerkandi Tefsirinin Türkçe Tercümesi Üzerine

On Turkish Translation of Abu'l-Layth al-Samarkandi's Qur'an Commentary

Sayfa
53–101
Yayın Tarihi
2022-11-05
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ahmed-i Dâî’ye izafe edilen “Tercüme-i Tefsir-i Ebu’l-Leys es-Semerkandî” ise İznikî’nin Enfesü’l-cevâhir’inin nüshalarıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ebu’l-Leys es-Semerkandî tefsirinin 15. yüzyılda Anadolu’da Ahmed-i Dâî, İbn Arabşah ve Ebu’l-Fazl Musa el-İznikî tarafından ayrı ayrı Türkçeye tercüme edildiği kabul edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Musa el-İznikî’nin aynı zamanda Hâzin-i Bağdadî’nin Lübâbü’t-te’vîl fî Ma‘âni’t-tenzîl’ini Türkçeye Enfesü’l-cevâhir adıyla tercüme ettiği de iddia edilir.
💡
Sonuç & Katkı:Ahmed-i Dâî’ye izafe edilen “Tercüme-i Tefsir-i Ebu’l-Leys es-Semerkandî” ise İznikî’nin Enfesü’l-cevâhir’inin nüshalarıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Ebu’l-Leys es-Semerkandî tefsirinin 15. yüzyılda Anadolu’da Ahmed-i Dâî, İbn Arabşah ve Ebu’l-Fazl Musa el-İznikî tarafından ayrı ayrı Türkçeye tercüme edildiği kabul edilmektedir. Musa el-İznikî’nin aynı zamanda Hâzin-i Bağdadî’nin Lübâbü’t-te’vîl fî Ma‘âni’t-tenzîl’ini Türkçeye Enfesü’l-cevâhir adıyla tercüme ettiği de iddia edilir. Bu araştırmada varılan sonuç şudur: Musa el-İznikî, Ebu’l-Leys es-Semerkandî ve Hâzin-i Bağdadî tefsirlerini ayrı ayrı Türkçeye çevirmiştir. Enfesü’l-cevâhir, İznikî’nin Ebu’l-Leys es-Semerkandî tefsiri tercümesine verdiği isimdir. İbn Arabşah ise, İznikî’nin tercümesini kısaltmıştır. Ahmed-i Dâî’ye izafe edilen “Tercüme-i Tefsir-i Ebu’l-Leys es-Semerkandî” ise İznikî’nin Enfesü’l-cevâhir’inin nüshalarıdır.

Abstract

It is claimed that Abu’l-Layth al-Samarkandi’s Qur’ân commentary has been translated into Turkish, in the 15th century, by Ahmed-i Dai, Ibn Arabshah and Musa al-Izniki separately. It is claimed too that Musa al-Izniki has translated Khazin-i Bagdadi’s Lubab alta’vil fi Ma’ani al-tanzil under the title Anfas al-Djawâhir into Turkish. This article demonstrates that Musa al-Izniki has translated Khazin-i Bagdadi’s Lubab al-ta’vil fi Ma’ani al-tanzil and Abu’l-Layth al-Samarkandi’s Qur’ân commentary (Tafsīr al-Qur’ān) into Turkish separately. He has translated Abu’l-Layth al-Samarkandi’s Qur’ân commentary under the title Anfas al-Djawâhir. Anfas al-Djawâhir has been shortened by Ibn Arabshah. Translation of Abu’l-Layth al-Samarkandi’s Qur’ân commentary, attributed to Ahmed-i Dai, is a copy of Izniki’s Anfas al-Djawâhir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇETİN, A. (2022). Ebu'l-Leys Semerkandi Tefsirinin Türkçe Tercümesi Üzerine. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 22, 53–101. https://ajindex.com/articles/625787

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Yazmalar Ebu’l-Fazl Mûsâ b. Hâcî Hüseyin el-İznîkî, Tefsîrü’l-Lübâb Tercümesi: Bursa, YEBEK, Ulucami Nr. 435. Ebu’l-Fazl Mûsâ b. Hâcî Hüseyin e-İznîkî, Enfesü’l-cevâhir (=Tercüme-i Tefsîr-i Ebu’l-Leys es-Semerkandî): Bursa, YEBEK, Ulucami Nr. 436. Nuruosmaniye Ktp. Nr. 138. Süleymaniye Ktp. Hacı Mahmud Ef. Nr. 51. İstanbul Üniversitesi Ktp., TY. 3248. Ebu’l-Leys es-Semerkandî, Tefsîrü Ebi’l-Leys: Kastamonu İl Halk Ktp. Nr. 2779. [İbn Arabşah], Ebu’l-Leys es-Semerkandî tefsiri tercümesi (muhtasar): Nuruosmaniye Ktp. Nr. 136. Süleymaniye Ktp. Ayasofya Nr. 147. Süleymaniye Ktp. Mihrişah Sultan Nr. 9. Kitaplar, Tezler ve Makaleler Abay, Muhammed, Osmanlı Dönemi Müfessirleri, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bursa, 1992.
  2. Abay, Muhammed, “Osmanlı Döneminde Yazılan Tefsir ile İlgili Eserler Bibliyografyası” Dîvân, C. 1, S. 6, İstanbul, 1999, s. 249-303.
  3. Alakese, Ayşe Nur, Ahmed-i Dâ’î’nin Ebü’l-Leys Tefsiri Tercümesi, Maide suresi, (Dil İncelemsi, Metin, Dizin), Mimar Sinan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul, 2002.
  4. Algül, Hüseyin-Nihat Azamat, “Emîr Sultan” DİA., XI, İstanbul, 1995, s. 146-148.
  5. Aydar, Hidayet, “Osmanlılarda Tefsir Çalışmaları” Yeni Türkiye, S. 33, Ankara, Mayıs-Haziran 2000, s. 535-550.
  6. Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-‘ârifîn, Esmâu’l-mü’ellifîn ve Âsâru’l-musannifîn, Meb Yayınları, İstanbul, 1. cilt (hzl. Muallim Kilisli Rifat Bilge-İbnülemin Mahmud Kemal İnal), 1951, 2. cilt (hzl. İbnülemin Mahmud Kemal İnal-Avni Aktuç), 1955.
  7. Birışık, Abdulhamit, “Osmanlıca Tefsir Tercümeleri ve Hüseyin Vâiz-i Kâşifî’nin Mevâhib-i Aliyye’si” İslâmî Araştırmalar, C. 17, S. 1, Ankara, 2004, s. 53-68.
  8. Birışık, Abdulhamit, “Osmanlı’nın Genişleme Döneminde İznik Yöresinde Tefsir Çalışmaları ve Mûsâ İznikî”, Uluslararası İznik Sempozyumu (5-7 Eylül 2005), İstanbul, tsz., s. 411-427.
  9. Brockelmann, Carl, Geschichte der Arabischen Litteratur, Leiden, 1943, Band I. Bursalı Mehmed Tahir, “Mûsâ bin Hâcî Hüseyîn İznîkî” Türk Yurdu, Yıl. 3, Cilt 6, Sayı 10, 10 Temmuz 1330/1914, s. 2329-2331. Bursalı Mehmed Tahir, (Hzl. Mustafa Tatçı-Cemâl Kurnaz), Osmanlı Müellifleri I-II-III (Ahmed Remzî Akyürek Miftâhu’l-kütüb ve Esâmî-i Müellifîn Fihristi ile birlikte) [Tıpkıbasım], Ankara, 2000.
  10. Çiçek, Ali, Ebü`l-Leys es-Semerkandî Tefsiri Tercümesi İlk Üç Surenin Dil Özellikleri (İnceleme-Metin-Dizin), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Erzurum,