Dergiler / Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2011 / Cilt: 0 - Sayı: 30

Osmanlı Devleti’nin son döneminde yol vergisi (1866-1921)

Road tax during the last period of the Ottoman state(1866-1921)

Sayfa
289–333
Yayın Tarihi
2022-11-05
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca bu uygulamaya Cumhuriyet Dönemi’nde de devam edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarih boyunca muhtelif devletler tarafından, kamu görevlerini yerine getirmek için, vatandaşlardan çeşitli isimler altında vergi toplanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun için bazı yıllarda tahakkuk eden yol vergisi miktarı ile tahsil edilen yol vergisi miktarı arasında önemli farklar meydana gelmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca bu uygulamaya Cumhuriyet Dönemi’nde de devam edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Tarih boyunca muhtelif devletler tarafından, kamu görevlerini yerine getirmek için, vatandaşlardan çeşitli isimler altında vergi toplanmıştır. Vatandaşlardan vergi toplama işi, tarihi Türk Devletleri’nde de görülmektedir. Osmanlı Devleti’nde de halktan iki çeşit vergi alınmakta idi. Bunlardan biri kaynağını İslam Dini’nden alan şer’i vergi, diğeri de örfi vergidir. Ancak Tanzimat’ın ilan edilmesinden sonra, Türk mali sisteminde reform çalışmaları başlamış ve buna bağlı olarak da vergi çeşitliliği artmıştır. Bu dönemde kabul edilen vergilerden birisi de yol vergisidir. Osmanlı Devleti’nin son yıllarında kabul edilen yol vergisi, Cumhuriyet Dönemi’nde de varlığını sürdürmüştür. Yol vergisi, vergi mükellefleri tarafından bedenen veya nakden yerine getirilen bir yükümlülüktür. Yol vergisi, vatandaşların gelir düzeyine bakılmaksızın, her vatandaştan eşit miktarda alınmıştır. Yol vergisinin bu özelliği, verginin tahsil edilmesinde önemli problemlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bunun için bazı yıllarda tahakkuk eden yol vergisi miktarı ile tahsil edilen yol vergisi miktarı arasında önemli farklar meydana gelmiştir. Ayrıca yol vergisi mükellefleri bazı zamanlarda bu vergiyi ödememek için muhtelif sebepler ileriye sürmüşlerdir. 1910’lu yıllarda yol vergisi gelirlerinin belediyelere bırakılması da gündeme gelmiştir. Bunun yanında Osmanlı Dönemi’nde yol vergisi yerli vatandaşlardan alındığı gibi, Osmanlı memleketinde belli bir süre ikamet eden yabancı devlet vatandaşlarından da tahsil edilmiştir. Ayrıca bu uygulamaya Cumhuriyet Dönemi’nde de devam edilmiştir.

Abstract

During history, variously taxes have been collected for fulfilling public duties by several governments. Collecting taxes from citizens have been seen in Turkish States too. Two kinds of taxes have been taken from Ottoman public. Religious tax takes its source from Islamic religion and the other is civil tax. However, after proclamation of Administrative Reforms, reforms have been started in Turkish financial system and depending on this, tax variety have been increased. One of the taxes accepted in that perion was Road Tax. Road tax that have been accepted during last years of Ottoman State survived during Republic Period. Road tax has been a personal and cash obligation fulfilled by tax-payer. Road tax have been collected equally from each citizen regardless of their income level. This characteristic of road tax have been caused serious problems while collection. Therefor serious difference have been occured between accrued tax and collected tax amounts. Furthermore, road tax-payers have been asserted several reasons not to pay that tax at various times. During 1910, leaving incomes of road taxes to municipalities have been come to mind. Furthermore, road taxes have been collected both from native citizens and foreigner citizens that stays for a while during Ottoman period. Besides, this continued at Republic Period too.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖNÜLLÜ, A. R. (2022). Osmanlı Devleti’nin son döneminde yol vergisi (1866-1921). Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 30, 289–333. https://ajindex.com/articles/625727

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. ARŞİV BELGELERİ a. Başbakanlık Osmanlı Arşivi İ.HUS. (İrade-Hususi). DH. MKT. (Dâhiliye Nezareti Mektubi Kalemi). DH. İD. (Dâhiliye Nezareti İdarî Kısım Evrakı) DH. UMVM. (Dâhiliye Nezareti Umur-ı Mahalliye-i Vilâyât Müdüriyeti). DH. MB. HPS. M (Dâhiliye Nezareti Mebânî-i Emîriye ve Hapishaneler Müdüriyeti). DH. MUİ. (Dâhiliye Nezareti Muhaberat-ı Umumiye İdaresi). HR. HMŞ. İŞO (Hariciye Nezareti Hukuk Müşavirliği İstişare Odası). HR. İM. (İstanbul Murahhaslığı). TFR.1.SL (Rumeli Müfettişliği Selanik Evrakı). b. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi Muamelat Genel Müdürlüğü 2. SÜRELİ YAYINLAR Türkiye Büyük Millet Meclisi Kavanin Mecmuası Resmi Gazete (Ceride) 3. KİTAPLAR ve MAKALELER AKINTÜRK, Turgut, Hukuka Giriş, (Editör; Neval Okan), Eskişehir 2002,
  2. ÇADIRCI, Musa, “Tanzimat Döneminde Karayolu Yapımı”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt; 15, Sayı; 26, Ankara 1991, s.153-167.
  3. DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara 2005.
  4. KAZICI, Ziya, Osmanlılarda Vergi Sistemi, İstanbul 1977.
  5. KAZICI Ziya, ŞEKER, Mehmet, İslam-Türk Medeniyeti Tarihi, İstanbul 1981.
  6. KILIÇ, Selda, “Tanzimat Sonrası Osmanlı Vilâyet Bütçeleri”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt;20, Sayı; 31, Ankara 2000, s.193-207.
  7. MÜDERRİSOĞLU, Alptekin, Kurtuluş Savaşı’nın Malî Kaynakları, Ankara 1990.
  8. ORTAYLI, İlber, Tanzimat’tan Sonra Mahalli İdareler (1840-1878), Ankara 1974.
  9. ORTAYLI, İlber, Türkiye İdare Tarihi, Ankara 1979.
  10. ÖREN, Murat, Cumhuriyet Dönemi’nde Yol Vergisi Kanunu ve Uygulaması, İstanbul 1990, (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Bölümü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.) ŞENER, Abdüllatif, Tanzimat Dönemi Osmanlı Vergi Sistemi, İstanbul 1990
  11. TEZEL, Yahya S, Cumhuriyet Dönemi’nin İktisadi Tarihi (1923-1950), İstanbul 2000. Türkiye Cumhuriyeti Büyük Millet Meclisi Tarafından Ahiren Kabul Edilen Yeni Vergi Kanunları, İstanbul 1926.
  12. TURAN, Osman, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslâm Medeniyeti, İstanbul 1969.
  13. Türkçe Sözlük, Cilt; 2, Ankara 1998.