Dergiler / Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2012 / Cilt: 0 - Sayı: 32

Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin beste formunda, zencîr usûlündeki eserlerinin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden incelenmesi

Analysis of the relationshıp in terms of pattern-aruz of the works in composition form and zencîr types of Dede Efendi, Zekâî Dede and Dellâlzâde

Sayfa
351–383
Yayın Tarihi
2022-11-05
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda, “Zencîr” usûlü ile bestelenen eserlerde Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin, genellikle aynı vezne sahip güfteleri kullandığı, bu usûlle bestelenen aynı vezindeki güftelerin vezne bağlı hece dağılımlarının büyük ölçüde aynı olduğu, incelenen eserlerde “Zencîr” usûlünün 4. ve 5. halkasını oluşturan “Devr-i Kebîr” (28 zamanlı) ve “Berefşan” (32 zamanlı) usûllerinin bulunduğu son 60 zamanın terennüm bölümlerini oluşturduğu görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klâsik Türk mûsıkîsi’nin büyük bestekârlarından Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’ye ait “Beste” formunda, “Zencîr” usûlündeki 20 eserin usûl-arûz vezni ilişkisi çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma ile “Beste” formunda, “Zencîr” usûlünde bestelenmiş 20 eserin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden birbirleriyle uyumunun incelenmesi, incelenen eserlerdeki güftelerde en çok hangi arûz kalıbı ya da kalıplarının kullanıldığının ortaya konulması amaçlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda, “Zencîr” usûlü ile bestelenen eserlerde Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin, genellikle aynı vezne sahip güfteleri kullandığı, bu usûlle bestelenen aynı vezindeki güftelerin vezne bağlı hece dağılımlarının büyük ölçüde aynı olduğu, incelenen eserlerde “Zencîr” usûlünün 4. ve 5. halkasını oluşturan “Devr-i Kebîr” (28 zamanlı) ve “Berefşan” (32 zamanlı) usûllerinin bulunduğu son 60 zamanın terennüm bölümlerini oluşturduğu görülmüştür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Klâsik Türk mûsıkîsi’nin büyük bestekârlarından Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’ye ait “Beste” formunda, “Zencîr” usûlündeki 20 eserin usûl-arûz vezni ilişkisi çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma ile “Beste” formunda, “Zencîr” usûlünde bestelenmiş 20 eserin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden birbirleriyle uyumunun incelenmesi, incelenen eserlerdeki güftelerde en çok hangi arûz kalıbı ya da kalıplarının kullanıldığının ortaya konulması amaçlanmıştır. Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin “Beste” formunda, “Zencîr” usûlündeki eserlerine ait güfte vezinleri ile bestenin usûlü arasındaki ilişki mevcut notalardan incelenmiş ve incelenen eserlere ait güfteler, usûlün ana kalıbı ile kudüm velvelesi üst üste gelecek şekilde yazılmış şablonlara heceler halinde yerleştirilerek sunulmuştur. Çalışma sonucunda, “Zencîr” usûlü ile bestelenen eserlerde Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin, genellikle aynı vezne sahip güfteleri kullandığı, bu usûlle bestelenen aynı vezindeki güftelerin vezne bağlı hece dağılımlarının büyük ölçüde aynı olduğu, incelenen eserlerde “Zencîr” usûlünün 4. ve 5. halkasını oluşturan “Devr-i Kebîr” (28 zamanlı) ve “Berefşan” (32 zamanlı) usûllerinin bulunduğu son 60 zamanın terennüm bölümlerini oluşturduğu görülmüştür.

Abstract

The pattern and aruz rhythm relationship in twenty works which have “Composition” forms and “Zencîr” types of Dede Efendi, Zekâî Dede and Dellâlzâde, the great composers of Turkish Classical Music, are the subject of this study. The procedural-procody relationship in those 20 works composed in “Composition” form and “Zencîr” type by Dede Efendi, Zekâî Dede and Dellâlzâde forms the content of this study.In this study, it is aimed to examine the harmony of the procedural-procody relationships in the works composed in the same prosody in Zencir procedural and to find out which procody pattern was used in those songs.The relationship between procody and procedural of the works of Dede Efendi, Zekâî Dede and Dellâlzâde composed in “Composition” form and “Zencîr” type, has been examined via the current notes and the songs belong to the examined works were presented as syllables placed in templates where the main pattern of the type placed over the velvele of the drums.As the conclusion of the study, it is observed that in those works composed by Dede Efendi, Zekâî Dede and Dellâlzâde in Zencîr procedural, usually songs which have the same procody were selected and usually syllable distribution of the works composed in the same procody and also Devrikebîr (28 times) and Berefşan (32 times), the 4th and the 5th chains of Zencîr procedural taking part in the last 60 times of the chantings (lâfzî, îkâî).

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARAMAN, S., GARGUN, A. (2022). Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin beste formunda, zencîr usûlündeki eserlerinin usûl-arûz vezni ilişkisi yönünden incelenmesi. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 32, 351–383. https://ajindex.com/articles/625705

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. AKBULUT, Yusuf (1990). Klâsik Türk Müziği Şarkı Formu’nda Usûl-Arûz Vezin ilişkisi. Sanatta Yeterlilik Çalışması. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya. BEHAR, Cem (1992).
  2. Zaman, Mekân, Müzik. İstanbul:
  3. AFA Yayıncılık. AKDOĞU, Onur (1996). Türk Müziği’nde Türler ve Biçimler. İzmir:
  4. Ege Üniversitesi Basımevi. AKSÜT, Sadun (1993). Türk Mûsikîsi Güfteler Hazinesi, c.I.- II. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  5. BELVİRANLI, A. Kemal (1995). Aruz ve Âhenk. İstanbul:
  6. Marifet Yayınları.
  7. ÇIPAN, Mustafa (2001).Güfte İncelemesi Notalar, Güfteler, Şekil Özellikleri, Açıklamalar, Edebiyat ve Mûsıkî Bilgileri. Konya: S.Ü.Yaşatma ve Geliştirme Vakfı Yayınları.
  8. DİLÇİN, Cem (1983). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara:
  9. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. GARGUN, Aslı (2011).
  11. Dede Efendi, Zekâî Dede ve Dellâlzâde’nin Beste Formunda, Zencîr Usûlündeki Eserlerinin Usûl-Arûz Vezni İlişkisi Yönünden İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. GÜLDAŞ, Saadet (2003). Türk Mûsikîsinde Prozodi. İstanbul:
  12. Kurtiş Matbaacılık. İNAL, İbnülemin M. Kemal (1958). Hoş Sadâ Son Asır Türk Musikişinasları. İstanbul:
  13. Maarif Basımevi. İPEKTEN, Haluk (2001). Eski Türk Edebiyatı- Nazım Şekilleri ve Aruz. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  14. KAÇAR, Gülçin, Yahya (2009). Türk Mûsikîsi Rehberi. Ankara: Maya Akademi Yayın Dağıtım Eğitim Danışmanlık. KILINÇARSLAN, Hakan (2006). Dede Efendi’nin Hüzzam Mevlevi Ayininin Makam, Usul ve Ezgisel Yönden İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. ÖZALP, M. Nazmi (2000). Türk Mûsikikîsi Tarihi, c. I. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  15. ÖZKAN, İ. Hakkı (1998). Türk Mûsikîsi Nazariyatı ve Usûlleri- Kudüm Velveleleri. İstanbul:
  16. Ötüken Neşriyat A.Ş. ÖZTUNA, Yılmaz (1987). Dede Efendi. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  17. SALGAR, M. Fatih (2005). 50 Türk Müziği Bestekârı. İstanbul:
  18. Ötüken Neşriyat A.Ş. TANRIKORUR, Cinuçen (1998). Müzik Kimliğimiz Üzerine Düşünceler. İstanbul:
  19. Ötüken Neşriyat A.Ş. TANRIKORUR, Cinuçen (2009).
  20. Müzik, Kültür, Dil. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  21. UNGAY, M. Hurşit (1981). Türk Mûsıkîsinde Usûller ve Kudûm. İstanbul: Türk Mûsıkîsi Devlet Konservatuvarı. ÜNGÖR, Ethem Ruhi (1981). Türk Mûsıkîsi Güfteler Antolojisi, c. I-II. İstanbul:
  22. Eren Yayınları.
  23. YARAR, M. Turan (2009). Güfte Antolojisi Dilden Tele, c. I.- II. Konya: T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. YAVAŞCA, Alâeddin (2002). Türk Mûsıkîsinde Kompozisyon ve Beste Biçimleri. Türk Kültü