KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi / 2007 / Cilt: 14 - Sayı: 34

MODERN ELEŞTİRİ KURAMLARI VE MEHMET KAPLAN’IN ŞİİR TAHLİL METODU

A. Mecit CANATAK
Sayfa
139–155
Yayın Tarihi
2010-02-28
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kaplan’ın devir-şahsiyeteser esasına dayanan metodu, başta edebî eseri kendi içerisinde estetik bir yapı olarak kabul eden Rus Formalizmi, Yapısalcılık, Yeni Eleştiri, Arşetipçi Eleştiri, İzlenimcilik, Duygusal Etki Kuramı ile eseri devir-şahsiyetle birlikte tarafsız incelemeyi esas alan Tarihsel Eleştiri, Sosyolojik Eleştiri, Psikanalist Yöntem, Yansıtma Kuramı ve Metinler Arası İlişkiler Kuramı olmak üzere pek çok eleştiri kuramının özellikleriyle benzerlikler arz eder.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Edebî eserin analizi çok yönlü bir faaliyettir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Edebî eserin üretildiği devir ve nesil, sanatkârın hayatı ve muhiti eserin anlaşılmasında etkin rol oynar.
💡
Sonuç & Katkı:Kaplan’ın devir-şahsiyeteser esasına dayanan metodu, başta edebî eseri kendi içerisinde estetik bir yapı olarak kabul eden Rus Formalizmi, Yapısalcılık, Yeni Eleştiri, Arşetipçi Eleştiri, İzlenimcilik, Duygusal Etki Kuramı ile eseri devir-şahsiyetle birlikte tarafsız incelemeyi esas alan Tarihsel Eleştiri, Sosyolojik Eleştiri, Psikanalist Yöntem, Yansıtma Kuramı ve Metinler Arası İlişkiler Kuramı olmak üzere pek çok eleştiri kuramının özellikleriyle benzerlikler arz eder.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Türk Edebiyatı-Mehmet Kaplan-Şiir Tahlili-Metin Tahlili-Eleştiri Kuramları

Özet

Öz Edebî eserin analizi çok yönlü bir faaliyettir. Bu faaliyet anlamlandırma, yorumlama, eserin üretildiği dönemin toplumsal ve kültürel yapısını belirleme vs. gibi esaslara dayanır. Mehmet Kaplan da edebî eseri sosyal hayatın yansıması olarak algılar. Ancak onun tahlil metodunun özünde edebî eser her şeyden önce estetik bir yapıdır. Bu yapı ise tek başına yeterli değildir. Edebî eserin üretildiği devir ve nesil, sanatkârın hayatı ve muhiti eserin anlaşılmasında etkin rol oynar. Kaplan’ın devir-şahsiyeteser esasına dayanan metodu, başta edebî eseri kendi içerisinde estetik bir yapı olarak kabul eden Rus Formalizmi, Yapısalcılık, Yeni Eleştiri, Arşetipçi Eleştiri, İzlenimcilik, Duygusal Etki Kuramı ile eseri devir-şahsiyetle birlikte tarafsız incelemeyi esas alan Tarihsel Eleştiri, Sosyolojik Eleştiri, Psikanalist Yöntem, Yansıtma Kuramı ve Metinler Arası İlişkiler Kuramı olmak üzere pek çok eleştiri kuramının özellikleriyle benzerlikler arz eder.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CANATAK, A. M. (2010). MODERN ELEŞTİRİ KURAMLARI VE MEHMET KAPLAN’IN ŞİİR TAHLİL METODU. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 14 - Sayı: 34, 139–155. https://ajindex.com/articles/62316

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. AYTAÇ, Gürsel, Genel Edebiyat Bilimi, Papirüs Yayınları, İstanbul 1999.
  2. CARLONİ, J.C. / FİLLOUX, J.C., Eleştiri Kuramları, Çev: Tahsin Yücel, Gelişim Yayınları, İstanbul 1995.
  3. ERDOĞAN, Mehmet, “Eleştiri Geleneği ve Modern Eleştiri Yöntemleri”, Atlılar, Eylül-Kasım 2000.
  4. FREUD, Sigmund, Psikanaliz Üzerine, Çev: Avni Öneş, Say Yayınları, İstanbul 1989.
  5. FREUD-JUNG-ADLER, Psikanaliz Açısından Edebiyat, (Çev: Selahattin Hilav), Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 1981.
  6. HOVE, İrving, “Freudist Eleştiri’’, Çev: Talat Sait Hamlan, Türk Dili Dergisi, Eleştiri Özel Sayısı I, s.688-690.
  7. KAPLAN, Mehmet, Hikâye Tahlilleri, Dergâh Yayınları, 3.bsk., İstanbul 1986. ________________, Şiir Tahlilleri I, Dergâh Yayınları, 11.bsk., İstanbul 1981. ________________, Şiir Tahlilleri II, Dergâh Yayınları, 5. bsk., İstanbul 1992. ________________, Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar I, 3.bsk., Dergâh Yayınları, İstanbul 1995.
  8. KERMAN, Zeynep – Enginün, İnci, Mehmet Kaplan’ın Hayatı ve Eserleri, Dergâh Yayınları, İstanbul 2000.
  9. MICHAUD, Guy, ‘”Bir Disiplin Olarak Edebiyat Sosyolojisinin Kurulması’’, Çev: Hilmi Uçan (Edebiyat Sosyolojisi, Editör: Köksal Alver), Hece Yayınları, Ankara 2004.
  10. MORAN, Berna, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İletişim Yayınları, 11.b., İstanbul 2003.
  11. NOBLE, Trevor, “Edebiyat ve Sosyoloji”, Çev: Nurettin Çalışkan (Edebiyat Sosyolojisi, Editör: -Köksal Alver), Hece Yayınları, Ankara 2004.
  12. ÖNAL, Mehmet, En Uzun Asrın Hikâyesi, Akçağ Yayınları, Ankara 1999.
  13. YÜCEL, Tahsin, ‘’Yapısal Eleştiri’’, Türk Dili Dergisi, Eleştiri Özel Sayısı II, nr.234, Mart 1971 s.422-425. “Yapısalcılık(Structuralisme)”, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, Dergâh Yayınları, c.8, s.558-559.
  14. WELLEK, Rene – WARREN, A., Edebiyat Biliminin Temelleri, Çev: Ahmet Edip Uysal, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1983.