Bu makale, Azerbaycan’da Latin alfabesinin tatbik sürecinin -Yeni Kafkasya ve Azeri Türk Mecmuaları çerçevesinde- Türkiye’de yaşayan Sovyet karşıtı Azerbaycan muhacirleri tarafından nasıl değerlendirildiğini ortaya koymaya çalışmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Öz 27 Nisan 1920 tarihinde Rusya tarafından işgal edilen Azerbaycan, kısa bir süre içerisinde gerçekleştirilen siyasi, iktisadi ve kültürel politikalarla sistematik bir biçimde Ruslaştırılmaya çalışılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Rusçaya bütün Sovyetler Birliği coğrafyasında kullanılan genel bir dil hüviyetini kazandırmak, tek bir dil ve tek bir kültür etrafında yeni bir ‚Sovyet milleti‛ vücuda getirmek hususundaki bu politikaların ilk merhalesini ‚Latin alfabesinin tatbiki‛ oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, Azerbaycan’da Latin alfabesinin tatbik sürecinin -Yeni Kafkasya ve Azeri Türk Mecmuaları çerçevesinde- Türkiye’de yaşayan Sovyet karşıtı Azerbaycan muhacirleri tarafından nasıl değerlendirildiğini ortaya koymaya çalışmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Azerbaycan · Sovyet Rusya · Latin alfabesi
Özet
Öz 27 Nisan 1920 tarihinde Rusya tarafından işgal edilen Azerbaycan, kısa bir süre içerisinde gerçekleştirilen siyasi, iktisadi ve kültürel politikalarla sistematik bir biçimde Ruslaştırılmaya çalışılmıştır. Rusçaya bütün Sovyetler Birliği coğrafyasında kullanılan genel bir dil hüviyetini kazandırmak, tek bir dil ve tek bir kültür etrafında yeni bir ‚Sovyet milleti‛ vücuda getirmek hususundaki bu politikaların ilk merhalesini ‚Latin alfabesinin tatbiki‛ oluşturmuştur. Bu makale, Azerbaycan’da Latin alfabesinin tatbik sürecinin -Yeni Kafkasya ve Azeri Türk Mecmuaları çerçevesinde- Türkiye’de yaşayan Sovyet karşıtı Azerbaycan muhacirleri tarafından nasıl değerlendirildiğini ortaya koymaya çalışmaktadır.
AĞASIOĞLU, Feridun, ‚Azerbaycan’da Yeni Elifba‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:39, S:276, Ankara 1990.
AKA, İsmail, ‚1920-1930 Yılları Arasında Azerbaycanlıların Yurt Dışındaki Kültürel Faaliyetleri‛, Azerbaycan Birinci Uluslar arası Sempozyumu Bildirileri, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara 2002.
AKDEMİR, Rıza, ‚Azerbaycan’ın Büyük Mücadele Adamı Mehmet Emin Resulzade‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:33, S:247, Ankara 1994.
AKÜZÜM, Feyzi, ‚Mehmet Emin Resulzade ve Çeşitli Cepheleriyle Azerbaycan İstiklal Davası‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:40, S:282, Ankara 1991. ----------------, ‚Milli Azerbaycan Devletinin Kuruluşu ve 27 Nisan‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:22, S.206, Ankara 1973.
ALİOĞLU, Hamit, ‚Azerbaycan’da Türkoloji’nin Dünü ve Bugünü‛, XI. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, Ankara 1994. Azerbaycan ahvali‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:2, S:22, 16 Ağustos 1341. Azerbaycan’ın Büyük Matemi‛,Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:1, S:15, 27 Nisan 1340. AZERİ, ‚Azerbaycan’da Latin Alfabesi‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:1, S:2, 15 Teşrin-i Evvel 1339. ‚Arap Hurufatı Büsbütün Kaldırıldı‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:4, S:21, 1 Ağustos 1927. Azerilerin Mücadelesi‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:1, S:8, 15 Kanun-u Sani 1340. BAYKARA, Hüseyin, Azerbaycan’da Yenileşme Hareketleri 19. Yüzyıl, Türk Kültürünün Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1966. Bakü Kongresi Hakkında‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:3, S:12, 27 Nisan 1926.
BÜYÜKDAĞ, Süleyman, ‚Mehmet Emin Resulzade’nin Kişiliği‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:28, S:229, Ankara 1979. ‚Cebri Tehdit İdaresi‛, Yeni Kafkasya Mecmuası, Y:1, S:5, 1 Teşrin-i Evvel 1339. Elifba Meselesi‛, Yeni Kafkasya Mecmuası,, Y:3, S:11, 14 Nisan 1926.
EREN, Hasan, ‚Dilde Birlik, Yazıda Birlik‛, ‛, Dil ve Alfabe Üzerine Görüşler, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, Ankara 1991. ------------------, ‚Türk Dilinin Kurucusu ve Kurtarıcısı Atatürk‛, Türk Dili Dergisi, C:2, S:467, Kasım 1990.
ERTAYLAN, İsmail Hikmet, ‚Azerbaycan’da Dört Buçuk Yıl‛, Dergi, S:13, Münih 1958.
HASANLI, Cemil, ‚Azerbaycan Milli Demokratik Cumhuriyeti‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:45, S:309, Ankara 1996. -------------------, Azerbaycan Tarihi 1918-1920,
Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları, Ankara 1998. HEY’ET, Cevat, ‚Türklerde Alfabe Meselesi‛, Azerbaycan Türk Kültür Dergisi, Y:39, S:276, Kasım-Aralık 1990.
GASIMOV, Musa, ‚Azerbaycan Cumhuriyeti‛, Türkler, C:19, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002. ISLAHÇI, ‚Köprülüz