Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2020 / Cilt: 26 - Sayı: 102

İşlevselcilik Açısından Kuyu Motifinin Türk Kültürü, Edebiyatı ve Sinemasına Yansımaları

Sayfa
281–296
Yayın Tarihi
2020-05-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda kuyunun, su kaynağı olmasının yanı sıra sosyalleşme aracı olması, tabulara kaynak oluşturması, kişinin hatalarını dü- zeltmesinde şahitlik ederek insanlara faydalı olması, kutsal kabul edilen kişilerin yaşamında dönüm noktası olması, imkânsızlıkları ve çaresizlikleri anlatmak için bir sembol olması, Klasik edebiyatta sevgilinin güzelliğini anlatmak için bir araç olması, çağdaş yazın ve sinemada “ölümün, cinselliğin, geçmişin, bilinmeyenin” ve karmaşık pek çok duygunun anlatılmasını sağlayan bir metafor olması gibi çok çeşitli işlevleri olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kuyu, teknolojik imkânların sınırlı olduğu kırsal bölgelerde, suya ulaşmayı kolay- laştıran önemli kaynaklardandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kaynağın Türk kültüründe, düşünce ve yazın dünyasında gerçek ve mecazî anlamlarda yer edindiği görülür.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda kuyunun, su kaynağı olmasının yanı sıra sosyalleşme aracı olması, tabulara kaynak oluşturması, kişinin hatalarını dü- zeltmesinde şahitlik ederek insanlara faydalı olması, kutsal kabul edilen kişilerin yaşamında dönüm noktası olması, imkânsızlıkları ve çaresizlikleri anlatmak için bir sembol olması, Klasik edebiyatta sevgilinin güzelliğini anlatmak için bir araç olması, çağdaş yazın ve sinemada “ölümün, cinselliğin, geçmişin, bilinmeyenin” ve karmaşık pek çok duygunun anlatılmasını sağlayan bir metafor olması gibi çok çeşitli işlevleri olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:kuyu · halk inancı

Özet

Kuyu, teknolojik imkânların sınırlı olduğu kırsal bölgelerde, suya ulaşmayı kolay- laştıran önemli kaynaklardandır. Bu kaynağın Türk kültüründe, düşünce ve yazın dünyasında gerçek ve mecazî anlamlarda yer edindiği görülür. Kuyu motifinin, günlük hayatta kullanılan deyim ve atasözlerinde, mâni ve türkülerde, masallarda, efsanelerde, menkıbelerde, klasik şiirde, çağdaş edebiyatta maddî anlamının dışın- da, güçlü bir sembol olarak kullanıldığı da bir gerçektir. Kültür ve edebiyatımızda bu kadar çok kullanımı olan kuyu motifinin, Türk sinemasına yansımaları da para- lel bir doğrultuda olmuştur. Drama ve korku filmlerinde, kuyunun maddî, efsanevî ve psikolojik yönlerine vurgu yapıldığı görülür. Makale, kuyu motifinin halk kül- türü ve Türk edebiyatından sinemaya aktarılmasını işlevsel açıdan ele almıştır. Ça- lışmada, maddî bir unsurun görünürde işlevlerini yitirdiği düşünülmesine rağmen, bağlam değiştirmesi sonucu yeni işlevler kazanması kuyu motifi üzerinden analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda kuyunun, su kaynağı olmasının yanı sıra sosyalleşme aracı olması, tabulara kaynak oluşturması, kişinin hatalarını dü- zeltmesinde şahitlik ederek insanlara faydalı olması, kutsal kabul edilen kişilerin yaşamında dönüm noktası olması, imkânsızlıkları ve çaresizlikleri anlatmak için bir sembol olması, Klasik edebiyatta sevgilinin güzelliğini anlatmak için bir araç olması, çağdaş yazın ve sinemada “ölümün, cinselliğin, geçmişin, bilinmeyenin” ve karmaşık pek çok duygunun anlatılmasını sağlayan bir metafor olması gibi çok çeşitli işlevleri olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

IŞIK, N. (2020). İşlevselcilik Açısından Kuyu Motifinin Türk Kültürü, Edebiyatı ve Sinemasına Yansımaları. Folklor/Edebiyat, Cilt: 26 - Sayı: 102, 281–296. https://ajindex.com/articles/59799

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Altıner, B. (2005). Metin Erksan sineması. İstanbul:
  2. Pan. Aylanç, M. (2017) Kıbrıs Türk romanı eserler sözlüğü. Ankara: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi.
  3. Bayat, F. (2012). Türk mitolojik sistemi 2. (2. bs.). İstanbul:
  4. Ötüken. Beydili, C. (2004). Türk mitolojisi-Ansiklopedik sözlük. E. Ercan (Çev.). Ankara:
  5. Yurt. Bogatyrev, P. (1971). The function of folk costume in Moravian Slovakia. Paris: Mouton. Boratav, P. N. (1969).
  6. Az gittik uz gittik. Bilgi. Boratav, P. N. (1984). 100 soruda Türk folkloru. (2. bs.). İstanbul:
  7. Gerçek. Çobanoğlu, Ö. (2015). Türk halk kültüründe memoratlar ve halk inançları. (2. bs.). Ankara:
  8. Akçağ. Demir, N. (2013). Türk efsaneleri. İstanbul:
  9. Edge Akademi. Dizdarlı, B. (2014). Kuyu mezarları ülkesi. Lefkoşa: Khora. Dorson, R. M. (2011). Günümüz folklor kuramları. S. Gürçayır-Y. Özay (Çev.). (2. bs.). Ankara:
  10. Geleneksel. Erdem, S. (1991). “Bâbil” maddesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, S. 4, ss. 392-395.
  11. Ergin, M. (2018). Dede Korkut Kitabı I-II. (2. bs.). Ankara:
  12. TDK. Gözükızıl, Ö. (2013). Çanakkale halk kültürü (I). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
  13. İnatçı, Ü. (2016). Kuyu / İç ve hiç. Kıbrıs Kültürel ve Bilimsel Araştırmalar Enstitüsü. Jung, C. G. (2019). Dört arketip. Z. A. Yılmazer (Çev.). İstanbul:
  14. Metis. Kara, R. (1993). Erzincan manileri. Erzincan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı. Kâşgarlı M. (2013). Divanü Lûgat-it Türk. (Cilt I-II-III). B. Atalay (Çev.). Ankara:
  15. TDK. Kilisli, R. B. (2001). Mâniler. A. Çatıkkaş (Haz.) İstanbul:
  16. MEB. Kurtoğlu, M. (2008). Urfa efsaneleri. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Levend, A. S. (2017). Divan edebiyatı: Kelimeler ve remizler, mazmun ve mefhumlar. (2. bs.). İstanbul: Dergâh. Malinowski, B. (2016). Bilimsel bir kültür teorisi. D. Uludağ (Çev.). Ankara:
  17. Doğubatı. Meriç, N. (2019). Toplu öyküleri- II (4.Baskı). İstanbul:
  18. YKY. Ögel, B. (1978). Türk kültür tarihine giriş-3. Ankara:
  19. Kültür Bakanlığı. Özyürek, R. (1991). Mânilerimiz. Ankara:
  20. Hacettepe Üniversitesi.
  21. Pakalın, M. Z. (1993). Osmanlı tarih deyimleri ve terimleri sözlüğü (Cilt II). İstanbul:
  22. MEB. Pala, İ. (2015). Ansiklopedik divan şiiri sözlüğü. İstanbul:
  23. Kapı. Poe, E. A. (2019). Kuyu ve sarkaç. C.N. Öztürk (Çev.). İstanbul:
  24. Karbon. Roux, J.-P. (1994). Türklerin ve Moğolların eski dini. A. Kazancıgil (Çev.). İstanbul:
  25. İşaret. Sakaoğlu, S. (1983). Kıbrıs Türk masalları. Ankara:
  26. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Şimşek, E. (2001). Yukarıçukurova masallarında motif ve tip araştırması (Cilt II). Ankara: Kültür Bakanlığı. Thomps