Dergiler / Sufiyye / 2021 / Cilt: 10 - Sayı: 10

Râbıtanın Tarihî Gelişimi, Tanımı ve Fıkhî Hükmü

Historical Development of Rābıṭa, Definition and its Ḥukm According to Fıqh

Dergi
Sufiyye
Sayfa
83–130
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Râbıta Nakşibendîler ile özdeşleştirilmekte ve genel olarak onlar tarafından başlatıldığı kabul edilmekteyse de yaptığımız araştırma bunun tam olarak doğruyu aksettirmediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Başkasıyla kurulan bağ anlamına gelen râbıta tarikat ehli tarafından mürşitle bağlantı kurmak mânasında kullanılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle son iki yüzyılda yapılan bu tartışmalar halen devam etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Râbıta Nakşibendîler ile özdeşleştirilmekte ve genel olarak onlar tarafından başlatıldığı kabul edilmekteyse de yaptığımız araştırma bunun tam olarak doğruyu aksettirmediğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Fıkıh · Tasavvuf · Tarikat

Özet

Başkasıyla kurulan bağ anlamına gelen râbıta tarikat ehli tarafından mürşitle bağlantı kurmak mânasında kullanılmıştır. Râbıta Nakşibendîler ile özdeşleştirilmekte ve genel olarak onlar tarafından başlatıldığı kabul edilmekteyse de yaptığımız araştırma bunun tam olarak doğruyu aksettirmediğini göstermektedir. Nakşîbendiler haricinde de çok sayıda tarikatta bilinen ve uygulanan mürşit râbıtası ilk dönemlerde şeyhe muhabbet duymak ve onu örnek almak şeklinde başlamış, daha sonra şeyhin sûretini ve ondan feyz geldiğini düşünmeye evrilmiştir. İlk zamanlarda özel bir ders olarak verilmeyip sadece belli başlı müritlere tavsiye edilirken daha sonraki dönemlerde tasavvufî hayata yeni girenlere verilen bir ders haline dönüşmüş, pek çok tarikat ehli tarafından seyr u sülûkün en esaslı yollarından biri olarak kabul edilmiştir. Bu durum zamanla abartılmış, havâtırı def etmek gerekçesi ile namaz ve zikir esnasında da şeyhin düşünülmesini isteyenler çıkmıştır. Bu da bazı âlimlerin tepkisini çekmiş ve râbıta aleyhinde söz söylemelerine, reddiye mâhiyetinde risâleler yazmalarına neden olmuştur. Buna mukâbil râbıta aleyhine yapılan konuşmalar, yazılan eserler de râbıtayı savunmak amacıyla birçok eser telif edilmesine yol açmıştır. Özellikle son iki yüzyılda yapılan bu tartışmalar halen devam etmektedir. Genellikle tasavvuf ehli ile bunlara karşı olanlar arasındaki bu tartışma birbirini ithama varacak düzeydedir. Biz bu makalemizde râbıta konusunu İslâm fıkhı açısından incelemeye gayret edeceğiz. Bunu yaparken öncelikle tasavvuf kaynaklarından istifade ile râbıtanın tarihî gelişimi, tanımı ve çeşitlerini anlatacağız. Ardından râbıtayı savunanlarla karşı çıkanların delillerini ortaya koyarak değerlendirecek, sonunda da râbıtanın çeşitlerine göre hükmünü ortaya koymaya çalışacağız.

Abstract

The term “rābıṭa” is used for “the binding of the disciple with a ṣūfī master” by ṣūfīs. Although rābiṭa is identified with the Naqshbandī and generally accepted that it was initiated by this order, our research indicates that this does not fully reflect the truth. The rābıṭa of mursheed is known and practiced in many orders apart from the Naqshbandī order, firstly started as a love of the shaikh and taking him as an example, then evolved into thinking of the shaikh’s image and to be enlightened by him. It was recommended only to some disciples at first, but then it turned into a lesson given to the beginners and accepted as one of the fundamental ways of sayr’u-sulūk. As a result of exaggeration, some people stipulated to think of the shaikh during the prayer or dhikr to banish khavāṭır. It drew the reaction of some scholars and prompted them to write against rābıṭa. The speeches and writings against rābıṭa led scholars to do some works to defend it. These debates between ṣūfī and the opponents, which continue for two centuries, reach a level of dismissing each other. This article examines the term rābıṭa in terms of Islamic fiqh. Regarding this, we will explain the definition, development, and types of rābıṭa from taṣawwuf sources. Finding out the evidence of those who defend and oppose rābıṭa, we make an evaluation and finally establish its legal ruling according to the types of rābıṭa.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DURSUN, A. (2022). Râbıtanın Tarihî Gelişimi, Tanımı ve Fıkhî Hükmü. Sufiyye, Cilt: 10 - Sayı: 10, 83–130. https://ajindex.com/articles/593440

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Abdülkâdir Geylânî, Muhyiddîn Ebû Muhammed. Fütûḥu’l-ġayb. Kahire, 1973.
  2. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Muhammed. el-Müsned. thk. Şuayb Arnavud vd. 45 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1421/2001.
  3. Akseki, Ahmet Hamdi. “Resim ve Sûret Meselesi”. haz. Halit Ünal. Avrupa İslâm Üniversitesi İslâm Araştırmaları = Islamic University of Europa Journal of Islamic Research 4/1 (2011), 21-27. Âlûsî, Ebü’s-Senâ Şihâbüddîn Mahmûd. el-Feyżü’l-vârid ʿalâ ravżi Mers̱iyyeti Mevlânâ Ḫâlid. thk. Ahmed Ferid el-Mezîdî. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 2010. Abderî, Muhammed İbnü’l-Hâc. el-Medhal. 4 Cilt. Dâru’t-Turâs: y.y., ts. Arslan, Sevim. “Muhabbet Râbıtası”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/3 (30 Aralık 2015), 49-70. Arvâsî, Abdülhakim. Râbıta-i Şerife. İstanbul, 1976.
  4. Ateş, Süleyman. İslâm Tasavvufu. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1992.
  5. Aydın, Ahmet. Şah Veliyyullah ed-Dihlevî ve Dihlevîlik. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2013.
  6. Aydın, Ferit. Tarikatta Rabıta ve Nakşibendilik. İstanbul: Süleymaniye Vakfı Yayınları, 2000.
  7. Batur, Muhammet Raşit. “Rabıta”. Günümüz Kelam Problemleri. ed. Recep Ardoğan. 115-124. İstanbul: Klm Yayınları, 2018.
  8. Bayındır, Abdülaziz. Kur’ân Işığında Tarikatçılığa Bakış. İstanbul: Süleymaniye Vakfı Yayınları, 2015. Buhârî, Muhammed b. İsmail. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001. Buhârî, Muhammed b. İsmâîl. el-Edebü’l-müfred. thk. Samir b. Emin. Riyad: Dâru’l-Meârif, 1998.
  9. Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Anka Yayınları, 2005.
  10. Cevdet Paşa, Ahmed. Tezâkir. haz. Cavid Baysun. 4 Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991. Cürcânî, Seyyid Şerîf. Şerḥu’l-Mevâḳıf. haz. Mahmud Ömer ed-Dimyâtî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 1998.
  11. Çeker, Orhan. Tasavvufî Meselelere Fıkhî Bakış. İstanbul: Rıhlekitap, 2012. Dağıstânî, Ömer Ziyâeddin. Tasavvuf ve Tarikatlarla İlgili Fetvalar. çev. İrfan Gündüz - Yakup Çiçek. İstanbul: Seha Neşriyat, 1986. Dağistânî, Hasan Hilmi el-Kahî. es-Sifrü’l-esnâ fi’r-râbıtati’l-ḥüsnâ. thk. Abdülcelil ‘Atâ. Dımeşk: Dâru’n-Nu’man, 1418/1998. Devserî, Hüseyin. er-Raḥmetü'l-ḫâbiṭa fi taḥḳîḳ’ir-râbiṭa (Mektûbat’ın birinci cildinin sonunda). İstanbul: y.y., ts. Dihlevî, Şah Veliyyullah,. el-Ḳavlü’l-cemîl fî beyâni sevâʾi’s-sebîl. Medine: Camiatü’l-İslâmiyye, Muhammed b. Suud el-İslâmiyye, 428, 1a-51b. Dihlevî, Şah Veliyyullah. el-Ḳavlü’l-cemîl & Şifâu’l-