Dergiler / Sufiyye / 2021 / Cilt: 10 - Sayı: 10

Tasavvufta Belâ ve İmtihan Telakkisi

The Thought of Trouble and Test in Taṣawwuf

Dergi
Sufiyye
Sayfa
9–47
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu minval üzere tasavvufun dînî düşünce ve söylem alanına yaptığı katkı belâ ve imtihan terimleri üzerinden açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Belâ ve imtihan İslâm düşüncesi açısından müşterek bir tema gibi gözükse de kavramsal olarak daha çok tasavvuf metinlerinde işlenmiş bir konudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Belâ ve imtihan eksenindeki klasik dönemdeki fikirlerin zaman içinde farklı bir anlayış ve üslûp çeşitliliği ortaya çıkarıp çıkarmadığını tespit etme amacına istinaden tasavvuf târihinin farklı dönem ve coğraflarından konuya dair yaklaşımları bulunan sufilerin görüşlerine yer verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu minval üzere tasavvufun dînî düşünce ve söylem alanına yaptığı katkı belâ ve imtihan terimleri üzerinden açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tasavvuf · Belâ · İmtihan

Özet

Belâ ve imtihan İslâm düşüncesi açısından müşterek bir tema gibi gözükse de kavramsal olarak daha çok tasavvuf metinlerinde işlenmiş bir konudur. Buna karşın akademik tasavvuf araştırmaları içerisinde üzerinde yeterince durulmuş bir mesele değildir. Elinizdeki çalışmada tasavvuf târihinde oluşan belâ ve imtihan telakkisi üzerine literatüre dayalı kronolojik bir okuma yapılmıştır. Bu çerçevede öncelikle belâ ve imtihanın tasavvuf literatüründe nasıl bir içerik eşliğinde kavramlaştığının tespitine odaklanılmış ve bu iki kavramla irtibatlı diğer tasavvuf terimlerine işaret edilmiştir. Tasavvuf kitâbiyatı içinde belâ ve imtihan temalı metinler hakkında bilgi verilerek tasavvufun teşekkül dönemindeki eserlerden hareketle belâ ve imtihan konusundaki temel vurgular üzerinde durulmuştur. Belâ ve imtihan eksenindeki klasik dönemdeki fikirlerin zaman içinde farklı bir anlayış ve üslûp çeşitliliği ortaya çıkarıp çıkarmadığını tespit etme amacına istinaden tasavvuf târihinin farklı dönem ve coğraflarından konuya dair yaklaşımları bulunan sufilerin görüşlerine yer verilmiştir. Böylece aynı mesele üzerinden tasavvuf târihinin farklı dönemlerinin nasıl birbirine bağlandığı müşahede edilmiştir. Belâ ve imtihan hakkındaki söylem alanının sûfilerce daha ziyade Allah-insan irtibatını açıklayan terimler olması cihetiyle konu daha çok bu çizgideki yorumlarla şekillenmiştir. Bu minval üzere tasavvufun dînî düşünce ve söylem alanına yaptığı katkı belâ ve imtihan terimleri üzerinden açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract

Even though trouble and test are considered as a mutual concept in Islamic thought, they are mostly scanned more conceptually in Ṣūfī literature. Still, this topic has not yet been sufficiently emphasized in the academic studies of Taṣawwuf. In this context, a chronological reading based on the Taṣawwuf literature is made on the understanding of trouble and test. For this, firstly, it has been focused on determining the conceptualization of trouble and test in the literature of Taṣawwuf and emphasized correlations of other Taṣawwuf related terms to those two concepts. Covering Taṣawwuf Literature, detailed information is given and some keynotes are underlined about the texts related to trouble and testing, starting from the main written sources of the formation period of Taṣawwuf. In order to determine whether the ideas in the classical period on the axis of trouble and test have changed to a different understanding and expression over time, the views of Ṣūfīs from different periods and geographies are included in the research. Thus, it is observed how different periods of the history of Taṣawwuf are connected over the same topic. Since the discourses on trouble and test is rather terms explaining the connection between God and human by the Ṣūfīs, the subject is mostly shaped by interpretations along this line. Therefore, the contribution of Taṣawwuf to religious thought and discourse is tried to be revealed through the terms of trouble and test.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CENGİZ, M. (2022). Tasavvufta Belâ ve İmtihan Telakkisi. Sufiyye, Cilt: 10 - Sayı: 10, 9–47. https://ajindex.com/articles/593427

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Abdüsselam, İzzeddin. el-Fiten ve’l-belâyâ ve’l-mihen ve’r-rezâya. thk. Iyad Halid et-Tabba. Dımaşk: Dârü’l-Fikr, 1992.
  2. Abdüsselam, İzzeddin. Fevaidü'l-Belva ve'l-Mihen. thk. Abdürrahim Ahmed Kamhiyye. Humus: Dârü'n-Nabiga, ts. Akpınar, İsa. Klasik Türk Şiirinde Tevhid: Başlangıçtan XVI. Asrın Sonuna Kadar. İstanbul:
  3. Marmara Üniversitesi,
  4. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul 2017. Ankaravî, İsmail. Minhâcü’l-Fukarâ. haz. Safi Arpaguş. İstanbul: Vefa Yayınları, 2008.
  5. Apaydın, H. Yunus. “İzzeddin İbn Abdüsselam”. Türkiye Diyanet Vakı İslâm Ansiklopedisi. 19/284-287. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. Bâharzî, Ebü’l-Mefâhir Yahyâ. Evrâdü’l-Ahbâb ve Fusûsü’l-Âdâb. haz. İrec Afşar. Tahran: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahran, 1345/1966.
  6. Başer, Hacı Bayram. “Tasavvufu Önceleyen Dönemde Ahlâk Literatürü: Kitâbü’z-zühd’ler”. ed. Ömer Türker - Kübra Bilgin, Ankara: Nobel Yayınları, 2015.
  7. Başer, Hacı Bayram. “Yükümlü Varlıktan Varlığın Gayesi Olan İnsana: Tasavvufta İnsan Tanımlarının Dönüşümü Üzerine Bir Değerlendirme”. İnsan Nedir?: İslâm Düşüncesinde İnsan Tasavvurları. ed. Ömer Türker - İbrahim Halil Üçer. 506. İstanbul: İlem Yayınları, 2019), 506. Başer, Hacı Bayram. Sünni Tasavvufun Teşekkül Sürecinde Şeriat-Hakikat İlişkisi Sorunu. İstanbul:
  8. İstanbul Üniversitesi,
  9. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2015.
  10. Başoğlu, Tuncay. “Belâ”. Temel İslâm Ansiklopedisi. 1/446-449. İstanbul: İsam Yayınlar, 2019.
  11. Başoğlu, Tuncay. “Fitne”. Temel İslâm Ansiklopedisi. 3/88-91. İstanbul: İsam Yayınlar, 2019.
  12. Bilmen, Ömer Nasuhi. Dini ve Felsefi Ahlak Lügatçesi. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1967. Celvetî, Mehmed Muizzüddîn. Hüdâyî’nin Vâkıât-ı Üftâde Tecümesi. haz. Zehra Gökmen Çakır. İstanbul: Eflaun Kitap, 2020.
  13. Cengiz, Muammer. “Meydân-ı İmtihânın Muvâzenesi: Esbâba Tevessül Takdîre Rızâ”, Din ve Hayat: İstanbul Müftülüğü Dergisi 41 (2020), 26-31.
  14. Çağrıcı, Mustafa. “Fitne”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/156-159. İstanbul: TDV Yayınları. 1996.
  15. Çağrıcı, Mustafa. “Gurur”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 14/212-213. İstanbul: TDV Yayınları. 1996.
  16. Çağrıcı, Mustafa. “Musibet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/255-256. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  17. Çakmaklıoğlu, M. Mustafa. Tasavvuf. Ankara: Bilay Yayınları, 2020.
  18. Çelebi, İlyas. “Fiten ve Melahim”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/149-153. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  19. Çetin, Rabiye. “Kur’ân-ı Kerim Bağlamında Kader-İmtihan İlişkisi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araş