Dergiler / Sosyoloji Konferansları / 2012 / Cilt: 0 - Sayı: 46

Aşk ahlakı'ndan Türkiye'de çağdaş düşünce tarihi'ne: Türk sosyolojisi'nde Hilmi Ziya Ülken

From love ethic to the history of contempo¬rary thought in Turkey : Hilmi Ziya Ulken in Turkish sociology

Sayfa
119–151
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yazıda, Hilmi Ziya Ülkenin hayat hikâyesini anlatmak, eserlerinin bir bibliyografyasını sunmak veya kaleme aldığı sosyoloji ders kitaplarından hareketle sosyoloji anlayışını ansiklopedik bir biçimde tanıtılmaktan ziyade, belli eserleri merkeze alınmak suretiyle, Türk devleti ve toplumunun -hayatî önemde gördüğü- kimi sorunlarına ilişkin sosyolojik yaklaşımları tahlil edilmeye çalışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hilmi Ziya Ülkenin, sosyolojinin Türkiyedeki gelişimine -gerek kurumsal ve gerekse de teorik anlamda- yaptığı katkılar saymakla bitmez.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çerçevede, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Kürsüsünün yeniden kurumlaşmasında etkin bir rol oynamıştır. 1942den başlayarak 1968e kadar yayınlanan Sosyoloji Dergisini yayın hayatına kazandırmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yazıda, Hilmi Ziya Ülkenin hayat hikâyesini anlatmak, eserlerinin bir bibliyografyasını sunmak veya kaleme aldığı sosyoloji ders kitaplarından hareketle sosyoloji anlayışını ansiklopedik bir biçimde tanıtılmaktan ziyade, belli eserleri merkeze alınmak suretiyle, Türk devleti ve toplumunun -hayatî önemde gördüğü- kimi sorunlarına ilişkin sosyolojik yaklaşımları tahlil edilmeye çalışılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Hilmi Ziya Ülkenin, sosyolojinin Türkiyedeki gelişimine -gerek kurumsal ve gerekse de teorik anlamda- yaptığı katkılar saymakla bitmez. Yalnızca uğraş verdiği disiplin çerçevesinde akademik üretimlerde bulunmakla kalmamış; Türkiyede sosyolojinin [ve felsefenin] kurumlaşması amacıyla dernekler ve enstitüler kurmak, dergiler çıkarmak ve var olanların daha da gelişebilmesi ve uluslararası akademik çevrelerle iletişime girebilmesi için yoğun uğraş vermiştir. Bu çerçevede, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Kürsüsünün yeniden kurumlaşmasında etkin bir rol oynamıştır. 1942den başlayarak 1968e kadar yayınlanan Sosyoloji Dergisini yayın hayatına kazandırmıştır. Türkiyede toplumun sosyolojik bilgisinin üretilebilmesi için araştırma enstitülerinin kurulmasına öncülük etmiştir. Türkiyede sosyal bilimler alanında çalışma yapanların birbirlerinden haberdar olmaları ve birbirlerine destek olmaları için derneklerin kurulması gerekliliğine olan inancını daima dile getirmiş, bu düşüncelerini gerçekleştirebilmek için çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Bir diğer önemli katkısı da, Türkiyede sosyolojiyle uğraşanların dünyadaki sosyolojik -ve hatta felsefî- gelişmeleri en hızlı ve en geniş biçimde takip edebilmeleri temin eden yayınlarıdır. Bu yazıda, Hilmi Ziya Ülkenin hayat hikâyesini anlatmak, eserlerinin bir bibliyografyasını sunmak veya kaleme aldığı sosyoloji ders kitaplarından hareketle sosyoloji anlayışını ansiklopedik bir biçimde tanıtılmaktan ziyade, belli eserleri merkeze alınmak suretiyle, Türk devleti ve toplumunun -hayatî önemde gördüğü- kimi sorunlarına ilişkin sosyolojik yaklaşımları tahlil edilmeye çalışılmaktadır.

Abstract

due to his institutional and theoretical contributions. He did not merely supply academic works and materials to his discipline but spent his lifetime establishing and developing associations, institutes and periodicals. In this respect, Ulken played a vital role in the re-institutionalization process of the Department of Sociology in the Faculty of Letters of Istanbul University. He was also the founder of a journal named Sosyoloji Dergisi [Journal of Sociology], published between the years 1941 and 1968. Ulken believed that there was a need for coordination and cooperation among Turkish sociologists. In order to maintain such a millieux, he encouraged establishing associations and institutes. Hilmi Ziya Ulken insisted that Turkish sociologists become familiar with the world s sociology and philosophy literature. He therefore championed periodicals in the bid to to achieve the above-mentioned familiarity. In this article, beyond telling the life story of Hilmi Ziya Ulken together with his bibliography, his sociological views on the central problems of Turkish state and society are analysed through his works.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BULUT, Y. (2022). Aşk ahlakı'ndan Türkiye'de çağdaş düşünce tarihi'ne: Türk sosyolojisi'nde Hilmi Ziya Ülken. Sosyoloji Konferansları, Cilt: 0 - Sayı: 46, 119–151. https://ajindex.com/articles/592696

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (1)

  1. Actes du XVe Congres International de Sociologie, 2 cilt, İstanbul: Publication de la Faculte des Lettres de l’Universite d’Istanbul, 1952-1954. - Ağaoğlu, Ahmet, Üç Medeniyet, Ankara: Türk Ocakları Merkez Heyeti Matbaası, 1927. - Altun, Fahrettin, “Niyazi Berkes ve Eserleri Üzerine”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2004, c. II, sy. 1, s. 439-474. - Artunkal, Gülseren, “Hayatı ve Eserleriyle Babam Ülken”, Sosyoloji Konferansları, 1979 Yılı, 17. Kitap, İstanbul: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Sosyoloji Enstitüsü Yay., 1979, s. 1-8. - Bulut, Yücel, “Türkiye’de Sosyoloji Sınıflamaları ve Ziya Gökalp”, Sosyoloji Dergisi, 2005, 3. Dizi–10. Sayı, s. 91–103. - Coşkun, İsmail, “Sosyoloji Bölümünün Tarihine Dair”, İsmail Coşkun (yay. haz.), 75. Yılında Türkiye’de Sosyoloji, İstanbul: Bağlam Yay., 1991, s. 13-23. - Güngör, Erol, “Türkiye’de Sosyal İlimler”, Dünden Bugünden: Tarih- Kültür-Milliyetçilik, İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş., 1995. - Kaçmazoğlu, Hacı Bayram, “1940-1950 Tarihleri Arasında Türk Sosyolojisi”, Sosyoloji Dergisi, 1990-1991, 3. Dizi-2. Sayı, s. 1-49. - Kaçmazoğlu, Hacı Bayram, “Hasan Tanrıkut’un Eksik Kalan Fikirleri Üzerine”, Toplumbilim, Ekim 1993, sy. 2, s. 93-101. - Kaya, Tülay, “İçtimaiyat’tan Sosyoloji’ye: İÜEF Sosyoloji Bölümü’nün Tarihine ve Sosyoloji Dergisi’ne Dair”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2008, c. VI, sy. 11, s. 713-730. - Kösemihal, Nurettin Şazi, “‘Avrupa İşçileri’nden Bir Monografi Örneği (F. Le Play)”, Sosyoloji Dergisi, 1947-1949, sy. 4-5, s. 221-258. - Kösemihal, Nurettin Şazi, “XVI Milletlerarası Sosyoloji Kongresi”, Sosyoloji Dergisi, 1955-1956, sy. 11-12, s. 172-185. - Mardin, Şerif, Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu, çev. Mümtaz’er Türköne, Fahri Unan ve İrfan Erdoğan, İstanbul: İletişim Yay., 1996. - Parin, Suvat, “Toplumbilimin Türkiye Serüveninde Sosyoloji Kongreleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 2008, c. VI, sy. 11, s. 691-712. - Sanay, Eyyüp, Hilmi Ziya Ülken: Psikolojisi, Sosyolojisi, Felsefesi, Ankara: Gazi Üniversitesi Yay., 1988. - Sezer, Baykan, “Hilmi Ziya Ülken”, Hilmi Ziya Ülken, Dünyada ve Türkiye’de Sosyoloji Öğretim ve Araştırmaları, İstanbul: Kitabevi, 2008, s. i-x. - Takış, Taşkın, “Değerler Levhasının Tersine Çevirilişi: Hilmi Ziya Ülken”, Doğu Batı, “Türk Düşünce Serüveni: Akademidekiler” başlıklı özel sayı, Ağustos-Ekim 2000, sy. 12, s. 87-109. - Tanyol, Cahit, “İçtimaî Monografi Hazırlıkları: Prens Sabahattin”, Sosyoloji Dergisi, 1947-1949, sy. 4-5, s. 145