Dergiler / Praksis / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 56

Dünya Mirasından Kebir Camii’ne: “Yeni Türkiye”nin Siyasal Sembolü Olarak Ayasofya

From World Heritage to Grand Mosque: Ayasofya as a Political Symbol of “New Turkey” Abstract

Dergi
Praksis
Sayfa
185–212
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çerçevede çalışma, Ayasofya’nın her iki tarihsel kesitte laikleşmenin kurucu ya da yıkıcı bir sembolü olarak değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığını tartışmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma erken Cumhuriyet döneminden bugüne Ayasofya'nın farklı saiklerle siyasal sembole dönüşmesine odaklanıyor. 1934’te laikleşme sürecinde müzeye dönüştürülme kararı alınan Ayasofya’nın, tek parti iktidarının ardından İslamcı, milliyetçi-mukaddesatçı kesimlerce millî bir dava konusu haline getirilmesi günümüzde yeniden cami olarak işlevlendirilmesi arzusunun tarihsel dayanağıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bununla birlikte, AKP iktidarında Ayasofya’nın seksen altı yıl sonra Müslümanların ibadetine açılması ile hem erken Cumhuriyet döneminin “yeni”sinin tahribatı hem de bugünün “yeni”sinin inşası söz konusudur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çerçevede çalışma, Ayasofya’nın her iki tarihsel kesitte laikleşmenin kurucu ya da yıkıcı bir sembolü olarak değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığını tartışmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışma erken Cumhuriyet döneminden bugüne Ayasofya'nın farklı saiklerle siyasal sembole dönüşmesine odaklanıyor. 1934’te laikleşme sürecinde müzeye dönüştürülme kararı alınan Ayasofya’nın, tek parti iktidarının ardından İslamcı, milliyetçi-mukaddesatçı kesimlerce millî bir dava konusu haline getirilmesi günümüzde yeniden cami olarak işlevlendirilmesi arzusunun tarihsel dayanağıdır. Bununla birlikte, AKP iktidarında Ayasofya’nın seksen altı yıl sonra Müslümanların ibadetine açılması ile hem erken Cumhuriyet döneminin “yeni”sinin tahribatı hem de bugünün “yeni”sinin inşası söz konusudur. Bu çerçevede çalışma, Ayasofya’nın her iki tarihsel kesitte laikleşmenin kurucu ya da yıkıcı bir sembolü olarak değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığını tartışmaktadır.

Abstract

This study focuses on the transformation of Hagia Sophia into a political symbol with different motives from the early Republican Turkey to present. By Islamist, nationalist-religious groups after the single-party rule, becoming the 'national matter’ (millî dava) of Hagia Sophia, which was decided to be transformed into a museum in the laicization process in 1934, is the historical basis of the aspiration to reopen it as a mosque. Withal Hagia Sophia’s opening to the worship of Muslims under the AKP rule after eighty-six years, it has been desired to destroy both the "new" of the early Republic period and establish the "new" of today. Within this framework, the study discusses whether it is possible to consider Hagia Sophia as a founding or destructive symbol of laicization in both historical sections.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

PARLAK, D. (2022). Dünya Mirasından Kebir Camii’ne: “Yeni Türkiye”nin Siyasal Sembolü Olarak Ayasofya. Praksis, Cilt: 0 - Sayı: 56, 185–212. https://ajindex.com/articles/588522

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Arşiv Belgeleri Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, Diyanet İşleri Kataloğu. Diğer Resmi Yayınlar Resmî Gazete, 17.06.1950, Sayı 7535. Cumhuriyet Senatosu Tutanak Dergisi, 20, 69, 363-364. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, 1920-1946. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kanun Teklifleri Tutanakları. Ulusal Gazeteler Cumhuriyet (1924-) Milliyet (1926-) Hürriyet (1948-) Vakit (1917-1934) Son Posta (1930-1960) Yeni İstanbul (1949-1981)
  2. Kitaplar ve Makaleler Ahunbay, Z. (2015) “Dünya Mirası Olarak Ayasofya ve Korumaya İlişkin Sorunlar”, Toplumsal Tarih, S. 254, 86-91.
  3. Akan, E. (2008)
  4. Cumhuriyet Döneminde Ayasofya, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale: Çanakkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Akan, E. (2020) “Ayasofya Cami’sinin Müzeye Çevrilmesi Üzerine Bir Araştırma”, Türk Dünyası Araştırmaları, 125 (247), 313-328.
  5. Akşit, B. (2009). “Laikleşme Tipolojisi ve Türkiye’deki Laiklik Deneyimi”, Şerif Mardin’e Armağan içinde, A. Öncü ve O. Tekelioğlu (der.), 2. Baskı, İstanbul: İletişim, 65-103.
  6. Akgündüz, A., S. Öztürk ve Y. Baş (2005) Üç Devirde Bir Mabed: Ayasofya, İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı. Ali Suavi [1287 (1870)]. “Zamane Hutbesi”, Ulûm, S. 18, 1116-8.
  7. Alkan, M. Ö. (2011) “Türkiye’de Hilafetin İlgası ve Mısır Ulemasının Tepkisi”, Toplumsal Tarih, S. 207, 30-36. Anadolu Ajansı (15.11.2013) “Ayasofya bize bir şeyler söylüyor”, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ayasofyabize-bir-seyler-soyluyor/204133, indirilme tarihi: 19.01.2021. Anadolu Ajansı (31.05.2014) “Ayasofya meydanında sabah namazı”, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ayasofya-meydaninda-sabah-namazi/155139, indirilme tarihi: 20.01.2021.
  8. Arslan, E. (1991) Gazeteci Yazar Ahmet Kabaklı: Hilâfetin Kaldırılmasından Sonra Verdiğimiz En Büyük Taviz: Ayasofya”, Cuma, 1 (33), 5. Avcı, S. S. (2014) “Ayasofya’nın Yeniden Fethi”, Birikim, https://birikimdergisi.com/guncel/833/ayasofya-ninyeniden-fethi, indirilme tarihi: 18.01.2021.
  9. Ayvazoğlu, B. (2003) “Tanrıdağ’dan Hira Dağı’na Uzun İnce Yollar”, (ed.) Tanıl Bora ve Murat Gültekingil, Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Milliyetçilik içinde, 2. Baskı, İstanbul: İletişim, 541-578.
  10. Azak, U. (2014) Muhafazakâr milliyetçiliğin bitmeyen davası: “Mahzun Mabed” Ayasofya, Toplum ve Bilim, 131, 236-263.
  11. Batuman, B. (2020) “Hagia Sophia and Islamist Nation-Building: Hijacking the Conservative Architectural Imaginary”, Be