Dergiler / Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM / 2008 / Cilt: 0 - Sayı: 23

Kırım Savaşı'nda (1853-1856) Karadeniz ve boğazlar meselesi

The Black Sea and the straits question in the Crimean War (1853-1856)

Sayfa
149–194
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Rusya, zaman zaman siyasi ortamdan yararlanmak suretiyle ufak bazı haklar elde etmiş ise de bunlar tam olarak Rusya’nın Karadeniz’e ve boğazlara hakim olmasını sağlamamıştır. 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması ile boğazları harp gemilerinin geçişine açtırmayı başaran Rusya, 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile bu hakkını kaybetmiştir. 1853’de başlayan Kırım Savaşı’nın en önemli müzakere konularını, boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi oluşturmuştur. 1856 Paris Antlaşması ile boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı bir kez daha teyit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Rusya, sıcak denizlere çıkışı bulunmayan bir ülkedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Rusya, bu sebeple 18. yüzyıldan itibaren Çar.
💡
Sonuç & Katkı:Rusya, zaman zaman siyasi ortamdan yararlanmak suretiyle ufak bazı haklar elde etmiş ise de bunlar tam olarak Rusya’nın Karadeniz’e ve boğazlara hakim olmasını sağlamamıştır. 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması ile boğazları harp gemilerinin geçişine açtırmayı başaran Rusya, 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile bu hakkını kaybetmiştir. 1853’de başlayan Kırım Savaşı’nın en önemli müzakere konularını, boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi oluşturmuştur. 1856 Paris Antlaşması ile boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı bir kez daha teyit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Rusya, sıcak denizlere çıkışı bulunmayan bir ülkedir. Tarihi boyunca, kuzeyindeki buzlarla kaplı denizler ile güneyinde Osmanlı Devleti’nin denetimi altında bulunan Karadeniz arasında sıkışmış kalmıştır. Osmanlı Devleti, İstanbul’a sahip olduktan sonra boğazları tüm devletlerin harp gemilerine kapalı fakat ticaret gemilerine açık tutmuştur. Güçlü olduğu sürece bu siyasetini aynen devam ettirmiştir. Dolayısıyla Rusya, boğazlar üzerinden Karadeniz’e harp gemisi sokamadığı gibi burada bulunan harp gemilerini de çıkaramamıştır. Rusya, bu sebeple 18. yüzyıldan itibaren Çar. I. Petro ile birlikte Karadeniz ve boğazlar üzerinden sıcak denizlere çıkabilme politikası takip etmeye başlamıştır. Onun bu politikası kendisinden sonra gelen Rus hükümdarları tarafından da aynen benimsenmiştir. Rusya, zaman zaman siyasi ortamdan yararlanmak suretiyle ufak bazı haklar elde etmiş ise de bunlar tam olarak Rusya’nın Karadeniz’e ve boğazlara hakim olmasını sağlamamıştır. 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması ile boğazları harp gemilerinin geçişine açtırmayı başaran Rusya, 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile bu hakkını kaybetmiştir. 1853’de başlayan Kırım Savaşı’nın en önemli müzakere konularını, boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi oluşturmuştur. 1856 Paris Antlaşması ile boğazların kapalılığı ve Karadeniz’in tarafsızlığı bir kez daha teyit edilmiştir.

Abstract

Russia throughout her history surrounded by northern ice and in the south Black Sea controled by Ottoman State without any access to warm sea ports. After the conquest of Constantinople, Ottoman State closed the straits to warships but not to merchantman and this policy continued as long as it was powerful. As a result of this policy Russian warships were boxed in Black Sea. Begining with the Czar Petro I Russia followed the policy of access to warm sea port through the Black Sea and Straits and this policy was supported by his successors as well. Although Russia gained some rights by following up the advantage of the politics but she could not possessed the Black Sea and Straits. With Treaty of Hunkar-Iskelesi of 1833 Russia gained access to her warships through straits but she lost this right with the 1841 London Convention on Straits. The negotitations upon The Crimean War of 1853 were prevailed by neutrality of Black Sea and blockage of the Straits to warships and the final agreement was signed by Paris Treaty of 1856 which enforced once again this policy.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KELEŞ, E. (2022). Kırım Savaşı'nda (1853-1856) Karadeniz ve boğazlar meselesi. Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, Cilt: 0 - Sayı: 23, 149–194. https://ajindex.com/articles/586456

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. A-Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA): Ali Fuat Türkgeldi’den Satın Alınan Evrak (BOA. HSD. AFT): dos. 1, göm. 51; dos. 2, göm. 48; dos. 6, göm. 32; dos. 9, göm. 31, lef. 3a; dos. 9, göm. 31, lef: 2; dos. 9, göm. 31, lef: 3; dos. 9, göm. 32. İrade. Hariciye (BOA. İ. HR): no: 5758; 5284; 5409, lef: 52; 5151, lef: 2; 5182, lef: 26; 5263; 5264; 5293; 5328, lef: 6 ve 14; 5348, lef: 19; 5554 /14, lef: 1, 3 ve 4; 5729; 5820; 5873; 5944, lef: 1; 5995/1, lef: 2; 6590, lef: 3; 6592/4, lef: 5; 6592/8, lef: 1; 6652, lef: 1; 6652/2. İrade. Dahiliye (BOA. İ. DH): no: 17189; 17925; 18131. Sadaret Amedi Kalemi Belgeleri (BOA. A. AMD): dos. 43, göm. 61; dos. 43, ves. 46; dos. 46, ves. 100; dos. 46, ves. 74; dos. 46, ves. 95; dos. 50, ves. 43; dos. 50, ves. 85; dos. 54, ves. 26; dos. 54, ves. 65; dos. 50, ves. 89. Sadaret Divan-ı Hümayun Name-i Hümayun Kalemi Belgeleri (BOA. A. DVN. NMH): dos. 12, göm. 157; dos. 6, göm. 22; dos. 8, göm. 10; dos. 8, göm. 11; dos. 8, göm. 9; dos. 7, göm. 15. Sadaret Mektubî Kalemi Mühimme Kalemi Belgeleri (BOA. A. MKT. MHM): dos. 69, ves. 102. Sadaret Divan-ı Hümayun Düvel-i Ecnebiye Kısmı Belgeleri (BOA. A. DVN. DVE): dos. 15, ves. 34. Sadaret Teşrifat Kalemi (BOA. TŞF.): dos. 16, ves. 62. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi Belgeleri (BOA. HR. MKT): dos. 61, göm. 35, lef: 2. Hariciye Nezareti Siyasi Kısmı Belgeleri, BOA. HR. SYS. 903; göm. 2, lef: 30; göm. 2, lef: 37; göm. 2, lef: 58; göm. 2, lef: 62; göm. 2, lef: 71; göm. 2, lef: 75; göm. 2, lef: 78; BOA. HR. SYS. 905, göm. 1, lef: 101; göm. 1, lef: 17; göm. 1, lef: 58; göm. 1, lef: 90; BOA. HR. SYS. 1188, göm. 10; göm. 11; göm. 13, lef: 103; göm. 13, lef: 45; göm. 9; BOA. HR. SYS. 1189, göm. 2; göm. 4; göm. 5; göm. 52; göm. 53; göm. 59. Ayniyat Defteri (BOA. AYN.d.), no: 618. Name-i Hümayun Defteri (BOA. NMH.d.), no: 12, 13. B-Gazeteler: Ceride-i Havadis (CH), nr. 626, 628, 629, 631, 634, 637, 638, 643, 646, 648, 649, 652, 653, 654, 655, 660, 678, 679, 697, 733, 745, 773. Takvim-i Vekayi (TV), def’a: 486, 488, 491, 492, 493, 494, 495, 497, 506, 521, 523, 541. The Times, no: 21588, 21624, 21652, 21656, 21681, 21684, 21732, 21750. C-Yazmalar Kırım Harbi Hakkında Ruznâme (2 Safer 270-5 Şaban 71), (TTK. Y. 119). Karakoç Sarkis, Külliyât-ı Kavânîn, no: 3129. D-Yayınlanmış Eserler Muâhedât Mecmuası, Cilt: III, IV, TTK, Ankara 2008.
  2. Muharrerat-ı Nadire, Cilt: 1, 3, 6-7, 8-9, İstanbul 1289; Cilt: 10, 11, 12, İstanbul 1290. Osmanlı Belgelerinde Kırım Savaşı (1853-1856), T.C. Başbakanlık Devlet Arşivler