Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightMakalede, esinlenme, otosansür, özgünlük, taklit ve yeniden yazım gibi kavramlar ışığında, çeviri metinlerin kaynak metinlerle kurduğu ilişki sorgulanmakta, çeviride metinlerarası yaratıcılığın yeri tartışılmaktadır
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makalede, metinlerarası bağlarla ilişkilenmiş dört anlatının yakından incelenmesi yoluyla Fransız ve Osmanlı edebiyatlarında çeviri uygulamaları hakkındaki çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Bunlardan ilki, Miguel de Cervantes’in ilk kitabı olarak 1585’te basılan La Galatea başlıklı pastoral romanstır. Fransız yazar Jean-Pierre Claris de Florian, 1783 yılında bu romansa, deyim yerindeyse, bir nazire yazarak Galatée başlığıyla yayımlamıştır. Florian, daha kalabalık dolayısıyla entrika açısından daha karmaşık olan altı kitaplık La Galatea’yı bazı karakterleri çıkararak ve metni edebiyat üzerine tartışmaya dönüştüren sohbet kısımlarını atlayarak üç kitapta yoğunlaştırmış ve dördüncü kitapta romansın sonunu yazmıştır. Şemseddin Sami, 1873 yılında Florian’ın romansını Türkçeye çevirmiş, birkaç yerde dinî ögeleri uyarlamak veya yok saymak dışında çoğunlukla kaynak metne bağlı kalmıştır. Viçen Tilkiyan’ın 1876 yılında Ermeni harfli, ertesi yıl Arap harfli Türkçe olarak yayımladığı Çoban Kızlar başlıklı yapıt da Galatée’nin son derece serbest bir çevirisidir. Bu nitelğiyle, Şemseddin Sami’nin görece sadık çevirisine karşılık, Osmanlı çeviri anlayışına daha uygun bir yeniden yazımdır. Bu yapıtların karşılaştırmalı olarak mercek altına alınması, yüzyıllara yayılmış metinlerarası bir serüveni gün ışığına çıkardığı gibi Avrupa’da ve Osmanlı’da çeviri etkinliğini daha iyi kavramayı sağlamaktadır. Makalede, esinlenme, otosansür, özgünlük, taklit ve yeniden yazım gibi kavramlar ışığında, çeviri metinlerin kaynak metinlerle kurduğu ilişki sorgulanmakta, çeviride metinlerarası yaratıcılığın yeri tartışılmaktadır
Abstract
This paper contributes to the studies on translation practices in French and Ottoman literatures by closely investigating certain narratives that are intertexually linked. The first of them is Miguel de Cervantes’s pastoral romance La Galatea, printed in 1585, as the author’s first book. In 1783, the French author Jean-Pierre Claris de Florian takes the liberty to reconstruct the romance and completes the otherwise unfinished first volume. His Galatée attracts the attention of Şemseddin Sami, the Ottoman-Albanian writer and linguist, in 1873. The young enthusiast exercises an almost mot-à-mot linguistic transfer, however, reserving the translator’s right to cultural assessment. Subsequently, an Armenian-Ottoman entrepreneur, Viçen Tilkiyan, concealing his true source, prints Çoban Kızlar in 1876 in Armeno-Turkish, and publishes its Ottoman-Turkish version next year. This research, by employing such concepts as authenticity, imitation, inspiration, self-censorship, and rewriting, investigates the diversifying concepts of translation in the European and the Ottoman contexts. It also discusses the intermingling of translation with original texts and vice versa, hence its accommodation of intertextual creativity.